دومین شماره دوفصلنامه معرفت اخلاقی منتشر شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، مقالات دومین شماره دوفصلنامه معرفت اخلاقی عبارتند از:
«نوآوریهای محسن فانی کشمیری در نظریه اعتدال»
«زهد و سادهزیستی ونقش آن در رشد فردی و اجتماعی از منظر آیات و روایات»
«سازگاری همسران به شیوه تغافل با تأکید بر آموزههای دینی»
«بررسی تأثیر آموزشهای اخلاقی بر تصمیمگیری اخلاقی مربیان ورزشی»
«تبیین نقش و کارکرد ظواهر کتاب و سنت در اخلاق»
«ترجمه و نقد مقاله قراردادگرایی دائرةالمعارف استنفورد»
«قضاوت اخلاقی و شخصیت پروندهای برای اتانازی».
نوآوریهای محسن فانی کشمیری در نظریه اعتدال
حسین اترک
چکیده: بر اساس نظریه اعتدال، که نظریهپردازان اول آن افلاطون و ارسطو هستند، اعتدال و میانهروی در هر عمل و احساسی موجب فضیلت اخلاقی و افراط و تفریط موجب رذیلت است. نظریه اعتدال، بیشترین رواج را در بین حکیمان مسلمانی، که رویکرد فلسفی به اخلاق داشتند، داشته است. اما تمامی این حکما، تابع محض نظرات افلاطیون و ارسطو نبودهاند و برخی ابتکارات و نوآوریهایی در این نظریه وارد کردهاند. یکی از این مبتکران، محسن فانی کشمیری است. وی تعداد اجناس عالی رذایل را برخلاف قول مشهور، که هشت عدد میدانست، دوازده عدد دانسته است. تعریف جدیدی از عدالت و رذایل مقابل آن، ظلم و انظلام ارائه کرد، برداشت جدیدی از حد رذایل مقابل با حد فضیلت اعتدال داشت. اشکالات و انتقادهایی به برخی نظرات محقق طوسی و جلالالدین دوانی داشت.
زهد و سادهزیستی و نقش آن در رشد فردی و اجتماعی از منظر آیات و روایات
عبدالرضا زاهدی ـ محمد کریمی درچه
چکیده: زهد و سادهزیستی یکی از ارزشمندترین فضایل اخلاقی است که اهمیت آن در آیات و روایات به روشنی مشهود است. این مقاله، پژوهشی توصیفی ـ تحلیلی است که ضمن بررسی مفاهیم زهد، سادهزیستی و مفهوم قرآنی رشد، به بررسی آثار زهد و سادهزیستی و چگونگی نقش هر یک از این آثار، در رشد فردی و اجتماعی میپردازد. از مهمترین نتایج این پژوهش این است که نهادینهشدن زهد و سادهزیستی در زندگی فردی اجتماعی، منجر به ظهور آثار تأثیرگذار و بنیادینی خواهد شد که زمینهساز رشد فردی و اجتماعی میشود. این آثار عبارتند از: حقپذیری و حقپرستی، رشد دنیوی و اخروی، آسودگی خاطر، رشد فکری و رفتاری، شناخت عیوب دنیا، رشد عملی، عزت نفس، رشد اقتدار و صلابت، دوستداشتن مؤمنان، رشد هدایتی، علم و هدایت، رشد فراگیر در تمامی عرصهها، رویش حکمت و بصیرت، رشد اعتقادی، گفتاری و رفتاری و درک وضعیت محرومان، رشد روانی محرومان و رشد اخلاقی زاهدان را به همراه دارد.
سازگاری همسران به شیوه تغافل با تأکید بر آموزههای دینی
مرضیه محصص
چکیده: استحکام خانواده بر سازوکارهای سالم و بالندهای مبتنی است که حاصل بینشها و روشهای بسامان اخلاقی میباشد. تغافل از جمله عوامل تأثیرگذار در ایجاد و بقای سازگاری میان همسران است. نگارنده بر آن است تا با سبک مسئلهمحور و روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی دیدگاه قرآن و روایات معصومان علیهمالسلام درباره تغافل بپردازد و تأثیر آن را بر سازگاری همسران رصد نماید. بدین منظور، پس از مفهومشناسی «سازگاری» و «تغافل»، مبانی تغافل در ایجاد سازگاری بین همسران تبیین و اصل مودت و رحمت، سازگاری و مدارا، تکریم و احترام، شکیبایی و بردباری، به عنوان مهمترین مبانی تغافل در اندیشه دینی مطرح است. مرزهای تغافل نیز به عدم همرنگی با فرد خاطی در انحراف، عدم تسامح در مورد خطاهای تکرارشونده و فراگیر، همچنین اتخاذ راهکارهایی برای تحقق رفتار مثبت محدود میشود.
بررسی تأثیر آموزشهای اخلاقی بر تصمیمگیری اخلاقی مربیان ورزشی
مرتضی فتاحپور مرندی ـ سیدمحمد کاشف ـ میرحسن سیدعامری
چکیده: هدف از این تحقیق بررسی تأثیرگذاری دورههای درسی و آموزشی با محتوای آموزشهای اخلاقی برای مربیان ورزشی، بر تصمیمگیری اخلاقی آنها در مواجه با وضعیتهای دشوار اخلاقی است. شصت نفر از مربیان ورزشی به عنوان نمونه انتخاب و به دو گروه 30 نفری شاهد و تحقیق تقسیم شدند. ابزار جمعآوری اطلاعات، استفاده از پرسشنامه تصمیمگیری اخلاقی کسول با روایی و پایایی قابل قبول بود. از آزمونهای t همبسته و مستقل برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شد. یافتههای تحقیق نشان داد که اختلاف معناداری بین گذراندن دورههای آموزش اخلاقی و تصمیمگیری اخلاقی مربیان وجود دارد. با بررسی پیشینه تحقیق و نتایج به دستآمده، ضرورت توجه به آموزشهای اخلاقی برای مربیان ورزشی و همچنین تدوین دروسی با عنوان اخلاق کاربردی در ورزش ضروری به نظر میرسد.
تبیین نقش و کارکرد ظواهر کتاب و سنت در اخلاق
مهدی نصرتیان اهور
چکیده: «خلق» ملکهای است که در سایه آن، نفس کاری را به سادگی و بدون هیچ فکر و اندیشهای انجام میدهد. برای ترسیم مدل اخلاقی دینی، تجزیه و تحلیل ظهورات ادله نقلی و حجیت آنها لازم است. ادله نقلی بنا به حکم سیره عقلا از ظهور برخوردارند. این ظهور نیز به حکم همین سیره عقلا مطلق است. از اینرو، تفصیلات اشاره شده در متن قابل التزام نیست. بحث مشهور تسامح ادله سنن نیز در اخلاق عملی جایگاه دارد، ولی در اخلاق نظری نمیتوان به آن ملتزم شد. دین نقشهای متفاوتی را در نظام اخلاقی ایفا میکند که میتوان به نقش توضیح مفهومی، نقش معرفتی، نقش پرورشی، نقش انگیزشی، نقش اجرایی، نقش کاشفیت و نقش تعدیلبخشی اشاره نمود.
ترجمه و نقد مقاله قراردادگرایی دائرةالمعارف استنفورد
ان کود ـ ترجمه و نقد: حسن محیطی اردکان
چکیده: یکی از مکاتب مهم و پرطرفدار اخلاقی، مکتب قراردادگرایی است. به طور کلی، دو تقریر از قراردادگرایی ارائه شده است: قراردادگرایی هابزی و قراردادگرایی کانتی. مقاله قراردادگرایی ان کود در دائرةالمعارف استنفورد به طور مختصر قراردادگرایی را با اشاره به انواع آن تبیین نموده است. مزیت این مقاله بر سایر مقالات در این حوزه این است که نویسنده با نگاهی انتقادی به قراردادگرایی نگریسته و یکجانبه داوری نکرده است. در این نوشتار، نخست مقاله قراردادگرایی ترجمه و در پایان، به نکاتی در توضیح نقد آن اشاره شده است.
قضاوت اخلاقی و شخصیت پروندهای برای اتانازی
ناصر آقابابایی
چکیده: این پژوهش با رویکرد نظری و مطالعه پیمایشی رابطه نگرش به اتانازی، یعنی پایاندادن آسان به زندگی بیماران در حال مرگ، را با دامنه متنوعی از متغیرهای شخصیتی مطالعه کرد. 118 دانشجو به مقیاس نگرش به اتانازی، پرسشنامه شخصیت هگزاکو، مقیاس شادی فاعلی، علاقه به دین، و مقیاسهای سامانههای گرایش رفتاری / بازداری رفتاری پاسخ دادند. نتایج نشان داد که پذیرش اتانازی با دینداری، شادی، صداقت ـ فروتنی، توافق و وظیفهشناسی، رابطه منفی داشت. اما رابطه آن با سامانههای رفتاری معنادار نبود. بر پایه این نتایج، علاوه بر دینداری، متغیرهای دیگری چون شخصیت و عاطفه در قضاوت اخلاقی ما نقش دارند. یافتههای پژوهش بر پایه مفاهیم نوعدوستی و خودمختاری مبتنی است.
علاقهمندان جهت تهیه این دوفصلنامه با شماره تلفن 32113474 ـ 025 تماس بگیرند.
گفتنی است، دومین شماره دوفصلنامه علمی ـ ترویجی معرفت اخلاقی، سال چهارم، پیاپی 14، ویژه پاییز و زمستان 1392 به صاحبامتیازی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمةاللهعلیه و مدیرمسؤولی محمود فتحعلی در 134 صفحه از چاپ خارج شده است./992/ن601/ی