بررسی دیدگاه فارابی درباره هنر دینی در یک اثر

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از سوره مهر، کتاب «فارابی و مفهوم‌سازی هنر دینی» درباره آرا و اندیشه‌های هنری فارابی تألیف  «نادیا مفتونی» از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شد.

نویسنده  این کتاب بیان کرد: در این کتاب به میراث ارزشمند اسلامی ـ ایرانی در یکی از مسایل فلسفه هنر، یعنی چیستی هنر توجه شده است.

وی افزود: درباره فارابی بسیار گفته و نوشته‌اند و اندیشمندان ایرانی، عرب، ترک، افغانی و قزاق او را از آن خود می‌دانند، درباره‌اش می‌نویسند، همایش و سمینار برپا می‌دارند، اما او در نوشته‌ها و کتاب‌های فلسفهِ هنر، غریب است. در این گونه آثار فیلسوفانی چون افلاطون، ارسطو، افلوطین، کانت، هگل، نیچه، هایدگر، ... مورد توجه قرار دارند، ولی نویسندگان داخلی و خارجی‌ از فارابی در این حوزه یاد نمی‌کنند. توجه به دیدگاه‌های حکمای مسلمان در این گونه حوزه‌هایی که مورد غفلت واقع شده، گامی در جهت توسعه و تحول علوم انسانی است.

استادیار دانشگاه تهران اظهار داشت: در این کتاب مفاهیم دینی و اسلامی را به یک معنا به کار بردم و هنر اسلامی در این کاربرد به آثار هنری متعلق به جوامع و فرهنگ‌های مسلمانان اطلاق می‌شود. یعنی هنر موجود در سرزمین‌های اسلامی همچون جزیره العرب، شام، عراق، ایران،‌ مصر، عثمانی، هند، مغرب و آندلس را شامل می‌شود.

وی ابراز کرد: آثار معماری اسلامی از قبیل قبة الصخره، جامع اموی دمشق، مسجد مدینه، مسجدالاقصی، جامع قرطبه و معماری در کاخ‌های دوره اموی، کاخ المشتّی العمره، خربة الـمَـفجَـر، الحیر الشرقی و الغربی تحت عنوان هنر اسلامی یاد می‌شود و بررسی و مطالعه تأثیرات فرهنگ و اندیشه‌ اسلامی به ویژه دیدگاه‌های کلامی، فلسفی و حِکمی بر چنین هنری را می‌توان فلسفه هنر اسلامی نامید.

وی با تشریح کتاب بیان کرد: می‌توان سوال کرد که هنر دینی به چه معنا است و چه خصوصیاتی دارد؟ چه امری به عنوان هنر دینی قابل تحقق است؟ یا اصطلاح هنر دینی اصطلاحی تناقض آمیز و خود ستیز است؟ هنر چگونه می‌تواند با دین جمع شود؟ البته مسائل فراوان دیگری هم زیر چتر فلسفه هنر دینی به این معنای دوم قرار می‌گیرند. در واقع آنچه در فلسفه هنر به شکل کلی مطرح است، در فلسفه هنر دینی به فیلسوفان و اندیشمندان مسلمان عرضه می‌شود در این کتاب پرداخته شده است.

مفتونی در پایان افزود: فارابی درباره هنر به طور کلی و درباره هنرهایی نظیر شعر و موسیقی به طور خاص، تعاریفی ارایه داده است که این تعاریف بر اساس نظریات اسلامی بررسی شده است.

گفتنی است کتاب «فارابی خیال و خلاقیت هنری» اثر دیگری از نادیا مفتونی است که از سوی انتشارت سوره مهر منتشر شده است./998/د102/ی