ماهنامه معرفت با شماره 205 آمد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، شماره 205 ماهنامه معرفت شامل عناوین زیر است:
«سخن آغازین»
«جایگاه اعتصام به خدا در کلام امام سجاد علیهالسلام»
«آثار روانشناختی زیارت در سلامت روانی و زندگی انسان»
«نقش هویت دینی در خودمهارگری»
«سلامت معنوی از منظر قرآن و صحیفه سجادیه»
«پیشگیری و درمان اختلالات روانی بر اساس نظام روابط چهار سویه و با نگرش به حدیث جنود و عقل و جهل»
«چگونگی تأثیر توکل در درمان حزن از منظر قرآن و حدیث»
«آثار و پیامدهای گناه در آینه دین و روانشناسی»
«راهکارهای درمان حسادت از دیدگاه اسلام و روانشناسی»
«ادراک فراحسی از دیدگاه اسلام و روانشناسی».
جایگاه اعتصام به خدا در کلام امام سجاد علیهالسلام
آیتالله محمدتقی مصباح
چکیده: آنگاه که انسان با بلا و خطر مواجه میشود، سراغ خدای متعال میرود و از او یاری میطلبد. یاری از خداوند در تنگناها و گرفتاریها، ناشی از ضعف ایمان انسان است، انسان موحد واقعی همواره و در هر حال، به خدای متعال نیازمند و از او یاری میجوید. امام سجاد علیهالسلام در این فراز از دعا به خدا اعتصام میجویند نه برای ضرر دنیوی، و یا عذاب اخروی، چون خود را همواره نیازمند او میبیند. حضرت با نهایت خضوع و تواضع، به فرشتگان و بندگان صالح خداوند توسل جسته، از خدا میخواهد که به حق آنان بر ایشان منت نهند. این مقاله به شرح تفصیلی این موضوع میپردازد.
آثار روانشناختی زیارت در سلامت روانی و زندگی انسان
اسرافیل سبحانی
رحیم میردریکوندی
چکیده: از جمله مناسک دینی مسلمانان، از زمان بنای خانه کعبه، زیارت است. از آنجا که اسلام مکتبی جامع و واقعگرا بوده و به همه جوانب نیازهای انسان، اعم از دنیایی و آخرتی، جسمی و روحی، عقلی و فکری، احساسی و عاطفی، فردی و اجتماعی توجه کرده است، برخی از اندیشمندان بر این باورند که زیارت تأثیر انکارناپذیری بر سلامت روح و جسم زائر دارد. ساز و کار این تأثیر را میتوان اینگونه تبیین کرد: چون زیارت ترکیبی از گرایش و شناخت بوده و خاستگاه اصلی آن در قلب انسان است، از این طریق شوق و اراده انسان را جهت داده، تأثیراتی بر رفتار انسان میگذارد. در این پژوهش، ضمن تعریف «زیارت»، اماکن زیارتی و اشاره به الگوهای روانشناسی، با تجزیه و تحلیل مبانی روانشناختی زیارت و تأثیرات شناختی، عاطفی و رفتاری آن، به آثار محیطهای مذهبی در رشد روحی و روانی، آرامش، تقویت امید، کاهش اضطراب، زمینهسازی برای توبه، کاهش جرم و انحراف، حمایت اجتماعی و الگوپذیری در انسان اشاره شده است.
نقش هویت دینی در خودمهارگری
حمید رفیعی هنر
چکیده: امروزه در روانشناسی، توانایی خویشتن در غلبه بر رفتارها، افکار، هیجانات، و تکانههای ناخواسته در قالب مفهومی به نام »خودمهارگری» نمو یافته است. خودمهارگری شرایط دستیابی به اهدافی را که افراد برای خود تعیین نموده و با قواعد و معیارهای اجتماعی مطابق است فراهم مینماید. هدف این مقاله، تبیین چگونگی تأثیر آموزههای دینی در خودمهارگری در میان افرادی است که به هویت دینی دست یافتهاند. هویت دینی از یک سو، به ویژگیهای مشترک در میان پیروان یک دین اشاره داشته و از سوی دیگر، به تمایز دینداران نسبت به دیگر گروههای غیردینی توجه دارد. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی بوده و محقق با بررسی، دستهبندی، و تحلیل آموزههای اسلامی در زمینه مهار خویشتن به یافتههای ذیل دست یافته است: دین اسلام برای افرادی که هویت دینی را پذیرفتهاند، با چهار شیوه، شرایط ارتقای خودمهارگری را فراهم مینماید که عبارتند از: ارائه اهداف و معیارها، تعیین مصادیق مهار، ایجاد انگیزه مهار، و نظارتگری بر رفتارها.
سلامت معنوی از منظر قرآن و صحیفه سجادیه
فاطمه سادات بیطرفان
فریبرز صدیقی ارفعی
چکیده: از سالها پیش، اندیشمندان، به ویژه اندیشمندان مسلمان، به طرح موضوع معنویت در امر مهم سلامت پرداختهاند. امروزه نیز دانشمندان دریافتهاند که سلامتی بدون معنویت دارای کمبودی اساسی است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی مؤلفههای سلامت معنوی در آموزههای دین مبین اسلام است که با روش توصیفی ـ تحلیلی و با مراجعه به دو منبع ارزشمند قرآن کریم و صحیفه سجادیه به استخراج این مؤلفهها پرداخته میشود. یافتههای تحقیق نشان میدهند که دین مبین اسلام در ارتقای سلامتی پیروان خود نقش اساسی داشته و رابطه محکمی بین ایمان و سلامت است که در کنار جسم قرار دارد و در عین حال، دارای شخصیتی مستقل است. مؤلفههای سلامت معنوی در قرآن و صحیفه سجادیه نیز عبارتند از: مؤلفههای معرفتی، هیجانی، عملی و بازدهی.
پیشگیری و درمان اختلالات روانی بر اساس نظام روابط چهار سویه و با نگرش به حدیث جنود و عقل و جهل
معصومه سادات رهنمایی
سیدعلیمحمد موسوی
محمدرضا جلالی
چکیده: بروز و ظهور بسیاری از اختلالات روانی ناشی از نابسامانیهای فکری و رفتاری در عملکرد شخص در روابط چهارسویه است. از طرفی، با مراجعه به حدیث مشهور جنود عقل و جهل، در مییابیم ویژگیهایی که این حدیث برای عقل و عقلانی زیستن از یک سو و برای جهل و جاهلانه زیستن از سوی دیگر، بیان داشته است نقطه عطفی در ساماندهی روابط چهارسویه و مبارزه با عوامل و عناصر نابسامان در روابط مزبور به شمار میرود. این مقاله بر آن است تا با روش اسنادی و با روشی توصیفی ـ تحلیلی، ضمن مراجعه به منابع دینی و متون روانشناختی و نگرشی به حدیث جنود عقل و جهل، نقش صفات و ویژگیهای عقلانیت در تنظیم و ساماندهی روابط چهارسویه، همچنین نقش صفات و ویژگیهای جهالت در نابهنجارسازی روابط چهارسویه و راههای برونرفت و فروکاستن از این نابهنجاریها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. نتایج حاکی از آن است که هر شخصی برای ساماندهی زندگی خود، نیازمند برقراری ارتباط مناسب و سالم با خدا، دیگران، محیط و خویشتن است. همچنین روشن شد اختلالات روانی در اکثر موارد ناشی از ناکارآمدی و نارسایی در روابط چهارگانه انسان است. بنابراین، هر قدر روابط انسان نظاممندتر و سامانیافتهتر باشد، مسیر رهایی و برونرفت وی از اختلالهای روانی روشنتر و هموارتر خواهد بود.
چگونگی تأثیر توکل در درمان حزن از منظر قرآن و حدیث
علی ملکوتینیا
زینب سادات نیکویی روزبهانی
چکیده: حزن و اندوه شدید و مداوم، از جمله بیماریهای روحی و اخلاقی است که آسیبهای گوناگونی را در جسم، جان و رفتار آدمی بر جای میگذارد. درمان این بیماری، از دغدغههای اندیشمندان علوم اسلامی و پژوهشگران روانشناسی بوده است. از منظر قرآن و حدیث نیز، یکی از راههای از میانبردن حزن در زندگی، توکل به خدا معرفی شده است. پرسش اساسی این است که توکل، چگونه باعث برطرفشدن حزن و افزایش شادکامی انسان در سختیهای زندگی میشود؟ این مقاله با روش کتابخانهای و تحلیل محتوا، به تبیین مفهوم توکل و کاربرد آن در حزنزدایی میپردازد و پس از مطالعه و بررسی متون اسلامی (قرآن و حدیث) به این نتیجه میرسد که توکل و اعتماد به خداوند، با تغییر و اصلاح شناخت آدمی در حوزههای عاطفی و رفتاری انسان تأثیر میگذارد که حاصل آن، صبر در ناملایمات، زهد در تمایلات و شادابی و تلاش در کارها خواهد بود. نتیجه اینکه برای رهایی از اندوه، باید توکل به خدا را در انسانها به وجود آورد.
آثار و پیامدهای گناه در آینه دین و روانشناسی
محمد زارعی توپخانه
عذری یاری شریفی
چکیده: هدف این پژوهش بررسی آثار و پیامدهای گناهان در آینه دین و روانشناسی است. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، سراغ متون دینی و روانشناسی رفته است، نقش گناه در نزول بلا را بررسی کرده و به تبیین رابطه بین گناه و نزول بلا پرداخته است تا با آگاهیدادن به مخاطب در زمینه بلاخیزبودن گناه، زمینه دوری از گناه را فراهم آورد. نتایج حاصل از پژوهش نشانمیدهد که گناه در قالب عناوینی همچون تغییر نعمت، اجابتنکردن دعا، احباط عمل، نقمت، آسیبهای روانی ـ شخصیتی، کاهش عزت نفس، و کاهش شادکامی، بلا را محقق میسازد.
راهکارهای درمان حسادت از دیدگاه اسلام و روانشناسی
شهابالدین ذوفقاری
زکیه نجاریان
بتول نجاریان
چکیده: یکی از مسائل موجود در زندگی و روابط اجتماعی، پدیده حسدورزی یا حسادت است که مشکلات فراوانی را به بار آورده و به لحاظ اهمیتی که دارد، مورد توجه ویژه دین قرار گرفته است. در بین هیچیک از رذایل، صفتی به اندازه حسد دارای پیامدهای منفی فردی، اجتماعی و معنوی نیست. مضراتی که برای حسادت در احادیث اسلامی و علوم تربیتی برشمرده شده است، ضرورت اقدام در جهت درمان این بیماری را نشان میدهند. از اینرو، با توجه به اهمیت موضوع، هدف از این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام گرفته، بررسی راهکارهای درمان حسادت از دیدگاه اسلام و روانشناسی میباشد. با توجه به علل، ریشهها و زمینههای حسادت، مهمترین نتایج به دست آمده بیانگر آن است که راه اصلی برای درمان حسادت، تقویت ایمان، رسیدن به شناخت صحیح از ویژگیها و تواناییهای مثبت خود و اصلاح نگرشها با استفاده از راهکارهای مناسب فکری و عملی است.
ادراک فراحسی از دیدگاه اسلام و روانشناسی
نوید خاکبازان
رحیم میردریکوندی
چکیده: انسان در زندگی خویش، با ادراکاتی فراتر از حس ظاهری روبهرو شده است؛ ادراکاتی که برخی از آنها با حقیقت و ایمان رابطه استواری دارد، چنانکه در بسیاری موارد، ایمان را شرط رخدادن ادراکات فراحسیای شمردهاند که انسان را به سوی حقیقت و واقعیت سوق میدهد. ادراکات فراحسی، شاخهای از رشته فراروانشناسی محسوب میگردد که توجه بسیاری از روانشناسان، فلاسفه، فیزیکدانان، زیستشناسان، الهیون و حتی مردم عادی را به خود جلب نموده است. این پژوهش با هدف بررسی ادراک فراحسی و تبیین زوایای گوناگون آن، با تکیه بر منابع اسلامی از جمله آیات قرآن کریم و روایات معصومان علیهمالسلام و نیز سخنان اندیشمندان مسلمان انجام گردید. همچنین چگونگی به کاربستن ادراک فراحسی و تفاوت آنها با معجزه و توهم نیز از نظر گذرانده شد. این پژوهش به لحاظ هدف، توصیفی میباشد و با روش استنادی اطلاعات گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که ادراک فراحسی به عنوان یک حقیقت در منابع اسلامی شناخته شده است و یکی از وجوه تمایز انسانها و سایر موجودات قلمداد میگردد.
علاقهمندان جهت تهیه این کتاب میتوانند با شماره تلفن 32113474 ـ 025 تماس بگیرند.
قابل ذکر است، شماره 205 ماهنامه علمی ـ ترویجی معرفت، سال بیست و سوم ویژه دی 1393 به صاحبامتیازی مؤسسه آموزشی امام خمینی قدس سره و مدیرمسؤولی سیداحمد رهنمایی در 136 صفحه و به قیمت 1000 تومان به زیور چاپ آراسته شده است./992/پ202/ق