ترجمه آثار دینی در اولویت کار حوزه علمیه قرار دارد
حجت الاسلام سعید اسماعیل زاده معاون اجرایی سفیران هدایت قزوین در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری رسا در قزوین پیرامون ضرورت ترجمه آثار دینی گفت: حوزه ترجمه در اسلام قدمت بسیار طولانی دارد تا آنجا که در عصر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وجود مترجم و ترجمه در نشر و توسعه قلمرو اسلام جایگاه ویژه ای داشت با مطالعه تاریخ میفهمیم که پیامبر اسلام برای دعوت ملل مختلف و گرایش آنها به اسلام از نامه های مختلفی استفاده میکردند و همه اینها را به وسیله مترجمان حاذق به زبان مقصد ترجمه کرده و به هدف خویش نزدیک میشدند.
وی در ادامه افزود: اما در ادامه تاریخ، ترجمه گرایش های مختلفی پیدا کرد و تنها گرایشی که بدان اهمیتی ندادند ترجمه در حوزه دین بود یعنی مهمترین خاستگاه و فلسفه علم ترجمه به دست فراموشی سپرده شد از این جهت ترجمه آثار دینی به نظر حقیر در اولویت کار فرهنگی قرار داشته و ضرورت تام دارد.
این کارشناس امور دینی با اشاره به این مطلب که چه آثاری باید در ترجمه متون دینی مد نظر قرار بگیرد ابراز کرد: آثاری که قصد ترجمه آن را به زبان های مختلف دنیا داریم باید آثاری کامل و جامع باشد و این شمولیت و جامعیت باید هم از نظر مبدا و هم از نظر مقصد ملاحظه شود چرا که گاهی مسأله یا مسائلی در کشور و زبان مبدا جزو بدیهیات است و غالبا دین پژوهان به حل آن نپرداخته و یا اگر درباره آن قلم فرسایی کرده اند بسیار گذرا و ناچیز بوده ولی چه بسا همین مسأله پیش پا افتاده در کشوری دیگر که قصد ترجمه این کتاب را به آن زبان داریم جزو مهمات بوده و مردم آن کشور طالب رسیدن و فهمیدن آن مسأله هستند بنابراین ترجمه این کتاب بدون ملاحظه به جامعیت مقصد بوده و لطماتی را در بر دارد.
حجت الاسلام اسماعیل زاده با اشاره به جایگاه مخاطبان و تاثیر آنان در ترجمه متون دینی اظهار کرد: مخاطبان دسته ها و گروه های مختلفی دارند و همه آنها به تبع نیاز خود به دنبال حل مسائل و مشکلات خود هستند و مطمئنا بر کسی پوشیده نیست تا تقاضا نباشد عرضه بی فایده است و لذا با تولید کارگروهی مبنی بر یافتن نیازهای مخاطبان کشورهای گوناگون میتوان به این هدف نزدیک شد که چه آثاری برای چه مخاطبانی و چه مردمانی بازدهی بیشتری را دارد تا برای ترجمه آن گام برداشت.
معاون اجرایی سفیران هدایت قزوین با توجه به جایگاه ویژه حوزه علمیه در صدور انقلاب فرهنگی تصریح کرد: حوزه علمیه به عنوان اصلی ترین و موثرترین نهاد در صدور فرهنگ و تولید سبک زندگی جایگاه بسیار بالایی در این عملیات بسیار حساس دارد تا جایی که برای خیلی از فیلم هایی که در صدا و سیما تولید شده ناظر مذهبی قرار داده و بر بسیاری از مسائل مهم کشور مراقبین ویژه ای تدارک دیده اند چرا که این جزو اصلی ترین وظایف حوزه علمیه است اما باید قبول کرد که در مسیر ترجمه آثار دینی و تربیت مترجم حاذق تلاش چندانی نکرده است.
وی در ادامه افزود: مسأله دیگر اینکه غالب علمای دین به این تفکر پایبند هستند که نباید به کتب قدیمی و اصیل دست زد و آنها دارای جایگاه بسیار بالایی هستند و این تصرف به قداست این کتب لطمه میزند حال آنکه بیش از صدها سال از نگارش آن کتب گذشته و دیگر جذابیتی برای جوان امروز ندارد در این لحظه باب جدیدی از ترجمه به روی مترجمین باز شده به نام ترجمه زمان به زمان، به این معنی که با فرض بر اینکه خیلی از کتب به زبان فارسی هستند ولی به دلیل گذشت سالیان دراز و طولانی دارای زبان سخت و ثقیلی اند و احتیاج است که مترجمان دست به کار شده و آنها را به فارسی سلیس و روان برگردانند تا از مراجعین به آن کم نشود.
این کارشناس امور دینی اصلی ترین مشکل ترجمه آثار دینی را اینگونه تبیین کرد: مترجم علاوه بر اینکه باید به زبان مبدا آشنایی کامل داشته باشد باید در زبان مقصد هم مهارت کافی و وافی را داشته باشد تا بتواند مطلب را همانطور که مستعمل زبان بیگانه است به خورد مردم کشورهای دیگر بدهد تا هضم و جذب آن برای آنها دشوار نباشد، مسأله دیگر آن است که غالب مترجمانی که هم به زبان مبدا و هم به زبان مقصد احاطه کاملی دارند اطلاعات کافی از دین نداشته و ندای دین را درک نمیکنند تا بتوانند آنگونه که هست آن را ترجمه کنند.
حجت الاسلام اسماعیل زاده در پایان جایگاه حوزه علمیه و دانشگاه را در تربیت مترجمین متعهد بسیار حساس خواند و گفت: حوزه های علمیه در مرحله اول باید رشته ای کاملا مستقل و منسجم را به عنوان رشته ترجمه آثار دینی مطرح کرده و برای آن برنامه ریزی دقیق و کاملی داشته باشند و اهداف آن را از پیش ترسیم کرده تا داوطلبان با آگاهی کامل به این سمت متمایل شود و دانشگاه ها که رشته ترجمه را از دیرباز داشته و در آن به تربیت مترجم پرداخته اند باید گرایش ترجمه متون دینی را به عنوان گرایشی جدید طرح کنند تا دانشجویانی که قصد نشر و انتشار دین به اقصا نقاط جهان را دارند به هدف خود نزدیک شوند./849/ت302/ق