مناظره علمی «مبانی و الزامات حق رأی مردم در نظام مردم سالاری دینی»
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، مناظره علمی حجت الاسلام قاضیزاده، رییس مؤسسه فرهنگی و پژوهشی فهیم و حجت الاسلام ایزدهی، استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه با موضوع «مبانی و الزامات حق رأی مردم در نظام مردم سالاری دینی» عصر امروز با حضور طلاب، پژوهشگران و اهالی رسانه به همت خبرگزاری رسا در سالن نشستهای علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ برگزار شد.
در ابتدا حجت الاسلام کاظم قاضیزاده، رییس مؤسسه فرهنگی و پژوهشی فهیم، انتخابات را از دستاوردهای تمدن جدید خواند و اظهار داشت: در زمینه رأی مردم و حق انتخابات برای مردم دو دیدگاه در میان فقها وجود دارد؛ دیدگاه نخست برای مردم در حکومت حق رأی و مشارکت قائل است و مردم را در انتخاب حاکمان سهیم میداند، اما دیدگاه دوم برای مردم حق رأی قائل نیست؛ از اینرو ما باید مشخص کنیم که نظر فقها درباره این پدیده نوظهور چیست؟
وی شورای نگهبان را قائل به دیدگاه دوم دانست و افزود: مبنای شورای نگهبان در این زمنیه ادله ولایت فقیه است؛ اما ادله دیدگاه سهیم کردن مردم و قائل به مشارکت مردم، آیه شورا، خلافت انسان و ولایت مؤمنین بر یکدیگر است و شهید محمد باقر صدر نیز در کتاب «الاسلام یقود الحیاه» بر این نکته تأکید میورزد.
رییس مؤسسه فرهنگی و پژوهشی فهیم به طرفداران دیدگاههای مختلف در میان فقها اشاره و خاطرنشان کرد: ما درباره حق رأی برای مردم دچار نوعی پارادوکس شدهایم؛ یعنی به صورت واضح، مشخص نشده است که آیا رأی مردم حق است یا نوعی تکلیف میباشد؟
وی یادآور شد: بنابراین به نظر میرسد، مبانی سنتی فقهی با دیدگاه تکلیف محوری و دیدگاه حقالناس بودن رأی مردم نیز با دیدگاه رهبر معظم انقلاب و برخی از فقهای دیگر تطبیق دارد.
حجت الاسلام قاضیزاده به شاخصههای حقالناس بودن رأی مردم اشاره و خاطرنشان کرد: باید بسترسازی مناسب برای رأی مردم و حضور مردم صورت بگیرد، همچنین محدوده انتخابات مشخص باشد، از اثرگذاری غیر متعارف بر رأی مردم جلوگیری شود، همه افراد مختلف، فرصت حضور داشته باشند و شفافیت لازم نیز در این زمینه صورت بگیرد.
در ادامه حجت الاسلام سید سجاد ایزدهی، استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، دیدگاه حجت الاسلام قاضیزاده را دوگانه خواند و تصریح کرد: من این نگاه دوگانه و پارادوکس را نمیپذیرم و در ادامه دو نگرش مطرح شده، دیدگاه سومی را مطرح میکنم که به نوعی مردمسالاری دینی قائل است؛ یعنی دموکراسی در شکل و با محتوای اسلامی که امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب نیز بر این مردمسالاری با مبنای دینی بارها تأکید داشتهاند.
وی به مدل تفکیک قوا و ساختار نظامهای غربی اشاره و تصریح کرد: آیا فقها باید هر آنچه امروزه در غرب با محوریت اومانیزم و مبانی غربی وجود دارد را بدون تطبیق و عرضه این موضوعات با فقه بپذیرند؟
استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه افزود: آیا ما باید هر آنچه در غرب وجود دارد را منفعلانه و بدون نگاه فقهی بپذیریم یا باید بازخوانی جدیدی داشته باشیم و بر طبق نگاه بومی و اسلامی و بر اساس نظام مردم سالاری دینی که خواستگاه آن در سنت نبوی(ص) و علوی(ع) است، نظامسازی داشته باشیم؟
وی یادآور شد: گرچه انتخابات، معلول نظام مدرن است؛ اما انتخابات فرآیندی از جمله نظارت و احراز صلاحیت دارد که در همه نظامهای دنیا نیز به آن پایبند هستند و در نظام اسلامی نیز انتخاب افراد شایسته و اصلح در زمره حقالناس شمرده میشود.
حجت الاسلام ایزدهی مردمسالاری را دارای الزاماتی خواند و تأکید کرد: سنخ مردمسالاری دینی بسیط است و دوگانه نیست و مبنای انتخاباتی نظام اسلامی نیز اقتضای انتخابات نظام غربی را ندارد و قرار نیست ما خودمان را با شرایط و اندیشه غرب بازخوانی کنیم.
وی تأکید کرد: در نظام اسلامی بر مبنای ولایت فقیه، مردم دارای حق و تکلیف هستند، یعنی نظام اسلامی، حق را به جامعه به مثابه شخصیت حقوقی همه مردم تفویض میکند تا منتخبانشان و بهترین نمایندهها را مشخص کنند و مردم مکلف هستند که این حق همزمان با تکلیف را ایفا کنند.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) یادآور شد: اگر توده مردم در یک جامعه، منطق تبدیل شده به قانونی را پذیرفتند، اقلیت نیز باید آن را تمکین کنند، چنان که در همه جوامع این منطق و خطابی که تبدیل به قانون شده، وجود دارد؛ همان گونه که یک مسلمان در کشورهای غربی ملزم به رعایت قوانین آن کشور است؛ همچنین در نظام اسلامی همان گونه که مردم حق رأی دارند، حق انتخاب اصلح و افراد شایسته را نیز دارند؛ از اینرو حاکمیت موظف است حق اکثریت مردم در احراز صلاحیت کاندیداها و انتخاب افراد شایسته را رعایت کند.
گفتنی است: گزارش تفصیلی مناظره حجت الاسلام کاظم قاضیزاده، رییس مؤسسه فرهنگی و پژوهشی فهیم با حجت الاسلام ایزدهی، استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه متعاقبا از خبرگزاری رسا منتشر خواهد شد./908/202/ب2