کتاب نسخه‌های خطی اسلامی در روسیه روانه بازار نشر شد

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کتاب نسخه های خطی اسلامی در روسیه، تألیفِ حسین متقی، از سوی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، منتشر شد.

بر اساس گزارشی که زنده‌یاد اولگ آکیموشکین از نسخه‌های خطی اسلامی موجود در کتابخانه‌های روسیه به صورت رسمی در سال 1992م منتشر نموده است، در کتابخانه‌های روسیه، در حدود 60000 نسخه‌ی ‌خطی اسلامی وجود دارد که از این تعداد 18733 نسخه‌ی خطی عربی، 12612 نسخه‌ی فارسی و تاجیکی، 9540 نسخه‌ی ترکی (با لهجه‌های متنوّع)، 148 نسخه‌ی کردی، 28 نسخه‌ی پشتو، 14 نسخه‌ی مالیزی و 3 نسخه‌ی اردو و 7057 نسخه نیز با عنوان نسخ خطی اسلامی (بدون تمایز زبانی) می‌باشد. امّا به استناد شواهد و گزارش‌های پراکنده از وجود دستنویس‌های فراوان در جمهوری‌های خودمختار تاتارستان، داغستان، آوستیای شمالی، چچنستان و جز اینها، به نظر می‌رسد که در کتابخانه‌های روسیه، دست کم، یکصدهزار نسخه‌ی ‌خطی اسلامی وجود داشته باشد که بسیاری از آنها، هنوز شناسایی و معرّفی نشده‌اند.

باید دانست که عمده تمرکز نسخه‌های خطی اسلامی در روسیه به لحاظ کیفی، به ترتیب در شهرهای سنت پترزبورگ، مسکو، تاتارستان (قازان)، داغستان (مخاچ قلعه)، باشقیرستان (اوفا) و چچنستان (گروزنی) می‌باشد که در معرفی آن مواریث، از اوایل قرن 19م تاکنون بیش از 100 جلد فهرست در قالب کتاب، مقاله یا پایان‌نامه، به زبان‌های روسی، آلمانی، فرانسوی، ترکی، فارسی، عربی و دیگر زبان‌ها چاپ و منتشر شده است؛ لیکن به لحاظ کمّی به نظر می‌رسد جمهوری‌های داغستان و تاتارستان، مقام نخست را در تعداد نسخه‌های خطی اسلامی در روسیه، دارا باشند، امّا از آنجا که این نسخ هنوز فهرست نشده‌اند و آمارهای دقیقی نیز در دست نیست، با همه این احوال، بدون تردید، منابع تراثی موجود در شهر سنت پترزبورگ به لحاظ کیفی، پیشتاز است.

بر پایه منابع مطالعاتی تراثی روسیه، از یکصد هزار مجلد نسخه‌ی خطی اسلامی موجود در روسیه، بیش از 90% آنها به زبان‌های عربی، فارسی و ترکی نگارش یافته‌اند، اما از این تعداد، به نظر می‌رسد تاکنون، در حالت بیشینه آن، بیش از 30% این مواریث کهن به صورتِ توصیفی، معرّفی نشده باشند و در حقیقت شاید به جرأت بتوان بیش از 70% درصد این آثار، فاقد شناسه توصیفی هستند./998/د102/ق