نگاهی به فعالیت‌های کتابخانه آیت الله گلپایگانی قم

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتابخانه حضرت آیت الله ‌گلپایگانی(ره) وابسته به دفتر حضرت آیت‌الله صافی ‌گلپایگانی در سال 1369 تأسیس و در دی‌ماه سال 1371 شمسی برابر با سیزدهم رجب 1413 هـ ق با هدف احیای نشر آثار اهل بیت و کمک‌رسانی به اندیشمندان و مراکز علمی جهان افتتاح و شروع به فعالیت کرده است.

ساختمان این کتابخانه دارای بخش عمومی امانی جراید نشریات مخطوطات درس حوزوی و مرجع به صورت قفسه باز و بسته است و هم اکنون منابع چاپی آن بیش از 120 هزار جلد می‌رسد.

استقبال استادان حوزه و دانشگاه از کتاب‌های این کتابخانه سبب شده که آخرین شماره عضویت آن تا پایان اسفند‌ماه 1385 به 27300 رسیده که روزانه به حدود هزار نفر سرویس دهی می‌کند. متوسط مراجعان فضلا و طلاب پنجاه درصد؛ استادان و پژوهشگران بیست‌و‌پنج درصد؛ دانشجویان بیست درصد و افراد عادی پنج درصد هستند.

بر اساس گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، بیش از یکصد هزار عنوان کتاب در بخش عمومی فهرست نگاری و دبی‍‍زش شده و نفایس چاپ سنگی کهن و کم نظیری در این بخش وجود دارد که بسیار اززنده است از جمله کتاب‌های نادر چاپی کتاب«النجاه» و «القانون فی الطب» ابن سینا است که در سال 1593 میلادی یعنی 414 سال پیش در رم ایتالیا چاپ شده است.

در واحد جراید و مجلات اکنون 410 عنوان مجله غیر مکرر و 467 عنوان روزنامه نگهداری می‌شود که قدیمی‌ترین نشریه موجود در این بخش، نشریه«صوراسرافیل» است که در سال1274 یزدگردی مطابق با 1325 قمری یعنی 103 سال قبل منتشر شده است.

همچنین بخش ارزشمند دیگر همچون مخطوطات و اسناد تاریخی از نظر قدمت کتابت و تنوع موضوعات کم نظیر است که می‌تواند مجامع علمی و پژوهشی را ارتقا بخشد.

اوراق قرآن مجید به خط کوفی بدون نقطه و اعراب بر روی پوست از قرن دوم هجری و نسخه‌های بسیار کهن از کتاب‌های حدیثی شیعه چون تهذیب الاحکام شیخ طوسی با کتابت 575 هجری و نهج‌البلاغه با کتابت اوایل قرن ششم هجری و صحیفه سجادیه به خط شهید اول وجود دارد و نسخه‌های کهن نادری در موضوعات فلسفی، ریاضی، هنری، طب، تاریخ، اختر‌شناسی و دیگر علوم به زبان‌های عربی، فارسی، ترکی و غیره در این مجموعه بسیار چشمگیر است.

از دیگر کتب خطی و نفیس این کتابخانه ارزشمند التهذیب فی التفسیر القرآن الکریم اثر ابن‌کرامه جشمی است که در سال 651 هـ ق و تصویر اقاویل‌الاوایل در طب، اثر اسحاق بن سلیمان است که در سال 614 هـ ق به کتابت رسیده‌اند.

به‌صورت‌ کلی مجموعه مخطوطات کتابخانه حدود دوازده هزار عنوان است که تا کنون ده‌هزار و 360 نسخه خطی کتابخانه را مخصوص محققان و مراکز فرهنگی در یک جلد معرفی کرده است و حدود ششصد نسخه اصل به دست خط مؤلف که بعضاً منحصر به فرد است و اغلب آنها چاپ و تحقیق نشده است، نگهداری می‌شود.

بر اساس این گزارش، در این کتابخانه با بهره‌گیری از ابزارهای جدید الکترونیکی و دیجیتالی موفق به عکسبرداری از شصت درصد کتب چاپ سنگی شده و حدود پنج هزار نسخ خطی نیز به صورت لوح فشرده تهیه شده تا محققان بتوانند از سیستم رایانه‌ای مطالب مورد نظر خود را مطالعه کنند و در صورت درخواست پرینت، آن مطلب در اختیارشان قرار گیرد.

به همین منظور فن‌آوری اطلاعات رایانه‌ای با استفاده از روش و طبقه‌بندی ‌در چارچوب طرحی نو در نظام کتابداری، با همکاری متخصصان رایانه و بر اساس اصل سهولت‌ عمل در کتابداری و هدف پدید‌آورنده از تألیف کتاب رده‌بندی و برنامه‌نویسی شد تا کار‌بران از راه جست‌وجوگرهای مختلف بتوانند صحیح و سریع به منابع اطلاعاتی دست یابند.

تفاوت چشمگیری بین این رده‌بندی و نظام‌های دیگر همچون روش«دیوئی»، «کنگره»، «کولن» و «رانگاناتا» و غیره به چشم می‌خورد که از جمله آن تسهیل و تسریع در امر کمک‌رسانی به کاربران و عدم کد طولانی حرف و عدد و ممیز و تقسیمات فرعی موضوعی است، همچنین شمول و انعطاف‌پذیری برای گسترش علوم از ویژگی‌های بارز این نظام است که می‌تواند از عهده سازمان‌دهی واحدهای خرد و کلان برآید.

گفتنی است، کد‌بندی و علائم کوتاه آن روش به گونه‌ای است که با پیشرفت تکنولوژی علوم و موضوعات هیچ مانعی بر سر راه گسترش آن وجود ندارد.

قابل ذکر است، کتابخانه آیت الله‌ گلپایگانی با هدف ارائه خدمات به عموم پژوهشگران و طالبان علوم، به صورت رایگان عضو می‌پذیرد.

یاد‌آور می‌شود، تعداد مراجعان به این کتابخانه در سال گذشته 27652 نفرو مجموع کتاب‌های مطالعه شده 353674 جلد گزارش شده است.

در پایان باید اشاره کرد، با توجه به این که این کتابخانه دارای یازده هزار نسخه دست نوشت علمی فقهی هنری و غیره است که از قرن سوم تا عصر حاضر باقی‌مانده است، متأسفانه این مجموعه فاقد سیستم پیشرفته اطفای حریق و آزمایشگاه آفت‌زدایی و میکروب‌کشی است و محل نگهداری نسخ خطی با خطر آب و آتش روبه‌رو است.