نخستین شماره دوفصلنامه پژوهشهای اقتصاد مقاومتی راهی بازار نشر شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نخستین شماره دوفصلنامه پژوهشهای اقتصاد مقاومتی ویژه بهار و تابستان 1395 از سوی انجمن اقتصاد اسلامی حوزه علمیه با همکاری مرکز راهبردی مطالعات اسلامی اقتصاد اسلامی منتشر شد.
اعضای هیأت تحریریه این دوفصلنامه حجج اسلام والمسلمین حسن آقا نظری، محمد جمال اشکذری، عسکر دیرباز، سید محمد کاظم رحایی، سعید فراهانی فرد، غلامعلی معصومی نیا، سید حسین میر معزی، محمد نقیپور، علی اصغر هادوینیا و احمدعلی یوسفی هستند.
نخستین شماره دوفصلنامه اقتصاد مقاومتی از سخن سردبیر و پنج فصل زیر تشکیل شده است:
اقتصاد مقاومتی به عنوان یک اندیشه اسلامی
اصول و معیارهای اقتصاد مقاومتی در عرصه تولید، توزیع و مصرف با نگاهی به آموزههای قرانی (با تأکید بر سوره توبه)
الگوی رفتاری تولید کننده در اقتصاد مقاومتی
نقش مردم در اقتصاد مقاومتی با تأیید بر بیانات رهبر معظم انقلاب
اقتصاد مقاومتی؛ تضمین کننده امنیت اقتصادی کشور
شاخص عدالت در سهم بری عوامل تولید با نگرش اسلامی
اقتصاد مقاومتی به عنوان یک اندیشه اسلامی
محمد جواد توکلی
امیر ایزانلو
چکیده: تفسیرهای متفاوتی از ماهیت اقتصاد مقاومتی در پیشینه رو به رشد آن شده است. یکی از نقاط ضعف این تفسیرها، عدم تمرکز بر مفهوم محوری در اقتصاد مقاومتی و همچنین عدم تبیین وجه اسلامیت آن است.
در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی، ماهیت اقتصاد مقاومتی در رویکرد اسلامی بررسی میشود. فریضه تحقیق آن است که اقتصاد مقاومتی در بررسی چگونگی ایجاد ثبات و امنیت اقتصادی در کنار رشد اقتصادی و عدالت، از رهیافتهای اسلامی در تعیین آسیبپذیریهای اقتصادی، رتبهبندی، آنها و همچنین راهبردهای ایمنساز بهره میبرد.
نتایج نشان میدهد که تحلیل اقتصاد مقاومتی از آسیبهای اقتصادی درونی/بیرونی، رفتاری/ساختاری و کلان/ بخشی متفاوت از آسیبشناسی ارائه شده در پیشینه اقتصاد تابآوری است.
راهبردهای اقتصاد مقاومتی جهت مقابله با این آسیبها نیز متمایز از راهبردهای تابآوری اقتصادی است. توجه به آسیبهای نظام مالی ربوی، فرهنگ مصرفگرایی، نظام تأمین اجتماعی متمرکز از جمله مختصات اقتصاد مقاومتی است.
تأمین مالی مشارکتی، فرهنگ مصرف اعتدالی و نظام تأمین اجتماعی غیر متمرکز نیز از جمله راهبردهای ایمنساز برخاسته از اندیشههای اسلامی است.
اصول و معیار اقتصاد مقاومتی در عرصه تولید، توزیع و مصرف با نگاهی به آموزههای قرآنی (با تأکید بر سوره توبه)
آزاده منظوری
محمد تقی نظریپور
مجید رضایی
چکیده: با توجه به جایگاه راهبردی و سیاسی ایران در منطقه، کشورمان همواره در معرض انواع تحریمها و فشارهای اقتصادی از سوی دیگر کشورها بوده است و لذا تقویت بنیانهای اقتصادی کشور در مواجهه با این نوسانات و چالشهای گوناگون، به عنوان یک ضرورت اجتنابناپذیر مطرح میشود.
در این راستا، در سال 1389 مقام معظم رهبری، اصطلاح «اقتصاد مقاومتی» را به عنوان یک الگوی اسلامی مطرح کردند.
این الگو، ضمن تعیین کیفیت تعامل و ارتباط اقتصادی با کشورهای خارجی، زمینه واکنش به فشارها و تحریمهای اقتصادی علیه کشورمان را نیز بیان میکند و از آنجا که آموزههای اسلامی تبیین کننده آرمانهای الهی هستند و همه حوزههای اقتصاد را در برمیگیرد، توجه به آیات قرآن، امری ضروری است.
این مقاله با روش تحلیلی ـ توصیفی، به دنبال اثبات این فریضه است که اصول مقاومتی از آیات قرآن مجید قابل استخراج است. بنابراین ضمن استخراج و تبیین اصول اقتصاد مقاومتی برگرفته از سوره توبه، به دلیل در برداشتن آیات جهاد در عرصه تولید، توزیع و مصرف، به بررسی و دستهبندی این اصول پرداخته و سپس این اصول استخراجی با اصول اقتصادی مقامتی استخراج شده و از سیاستها ابلاغی مقاومتی در این سه عرصه، مطابقت داده شده است.
الگوی رفتاری تولید کننده در اقتصاد مقاومتی
سید حسین میر معزی
چکیده: اقتصاد مقاومتی، اقتصادی مردم بنیاد است. یکی از عرصههای اقتصادی مردم باید در آن نقش اصلی را بازی کنند، عرصه تولید است.
این مقاله به دنبال پاسخ به این پرسش است که در اقتصاد مقاومتی نقش مردم در عرصه تولید چگونه است؟ تولید کننده در این اقتصاد چه چیزی را و چگونه تولید میکند؟ این تحقیق درصدد اثبات آن است که تولید کننده در اقتصاد مقاومتی جهادگر است.
تولید کننده جهادگر برای خدا و راه او تمام توان فکری، بدنی و مالی خود را برای پیشینه کردن تولید مورد نیاز جامعه به کار میبرد.
در این پژوهش در چارچوب نظام علت و معلول مادی و در مدلی ساده با فرض سرمایه ثابت نشان داده میشود که چنین تولید کنندهای بهتر است برای استخدام عوامل تولید از روش مشارکت در سود استفاده کند تا حداکثر تولید را بیشترین سود به دست آورد.
در این صورت سود مازاد بر حداقل میزان مورد نیاز خود را برای افزایش سرمایهگذاری و تولید بیشتر به کار میبرد. در صورتی که استفاده از روش مشارکت در سود به هر دلیلی ممکن نباشد، تولیدکننده جهادگر تولید خود را با قید دستیابی به حداقل سود مورد نیاز به حداکثر میرساند.
در پایان نیز متذکر شدیم که اگر تولید کننده در عرصه تولید جهاد نماید هدایت و نصرت الهی را به همراه خواهد داشت و نتایجی که به آن دست مییابد مضاعف خواهد شد.
نقش مردم در اقتصاد مقاومتی (با تأکید بر بیانات رهبر معظم انقلاب)
احمد یوسفی
مجتبی غفاری
چکیده: مشارکت مردم در همه عرصهها به ویژه اقتصاد، یکی از اصول انقلاب اسلامی ایران است و بنابراین یکی از مسائل اقتصادی جمهوری اسلامی، مشارکت مردم در اقتصاد و یا به تعبیری مردمی کردن اقتصادی است. تا کنون سیاستهای ویژهای نیز برای این منظور ابلاغ شده است؛ ولی نتایج و بیانات رهبری نشان از عدم تحقق اقتصاد مردمی دارد.
این مقاله درصدد است تا این موضوع را از ابعاد و زوایای مختلف از جمله ضرورتها، آسیبها، سیاستها تبیین کند و همچنین وظایف مردم و مسؤولان در قبال این موضوع در بیانات رهبر معظم انقلاب بررسی و از این رهگذر ایشان را استخراج و راهکاری ارائه کند.
نتایج نشان میدهد که تنها رهبری معتقد به مشارکت واقعی مردم در اقتصاد است؛ بلکه ایشان در بیانات خود زوایای مختلفی از این موضع را نیز تبیین کردهاند. از نظر ایشان نظام جمهوری اسلامی دارای یک ساخت حقوقی یک ساخت حقیقی است.
برای نظام اقتصادی هم که در واقع یکی از زیر نظامهای جمهوری اسلامی است، میتوان یک ساخت حقوقی و یک ساحت حقیقی در نظر گرفت. در این مقاله نقش این دو ساخت در مشارکت مردم در اقتصاد تبیین شده است.
اقتصاد مقاومتی؛ تضمین کننده امنیت اقتصادی کشور
محمدجمال
خلیلیان اشکذری
چکیده: امنیت اقتصادی یکی از شرایط اساس رشد و توسعه هر کشور است؛ به طور که بدون آن سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی شکل نمیگیرد. برای یک فرد نیز امنیت اقتصادی به معنای اطمینان از وجود شرایط مناسبی است که او بتواند از نیازهای حیاتی و ضروری خود را به راحتی تهیه کند و نسبت به تأمین آنها نگرانی نداشته باشد.
بدیهی است تنها در چنین وضعیتی یک فرد میتواند رفاه نسبی همراه با آرامش داشته باشد.
پرسش اصلی مقاله این است که در شرایط کنونی کشور ایران چگونه میتوان به هدف امنیت اقتصادی دست یافت؟ پاسخ آن است که تنها اقتصاد مقاومتی میتواند تأمین کننده امنیت کشور باشد؛ زیرا اقتصاد مقاومتی، درونزا و بروننگر است و با بها دادن و استفاده از نیروها، منابع و استعدادهای داخلی مسیر رشد اقتصادی و پیشرفت جامعه را طی میکند؛ از این رو میتواند امنیت اقتصاد جامعه را در بالاترین سطح تأمین کند.
در این مقاله رابطه دو مؤلفه یاد شده با توجه به الزامات اقتصاد مقاومتی در بخشهای دولتی و مردمی تبیین میشود. البته تبیین همه الزامات امکانپذیر نیست؛ بلکه در مورد آن دسته الزامات مؤثر بر امنیت اقتصادی بحث خواهد شد.
شاخص عدالت در سهمبری عوامل تولید با نگرش اسلامی
سید کاظم رجایی
سعید مهدوی وفا
چکیده: بررسی سهم عادلانه عوامل تولید از درآمد حاصل از تولید و تدوین شاخصهای جهت سنجش آن، یکی از مهمترین بحثهای علم اقتصاد و مورد تأکید سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی است.
این امر مستلزم پیمودن مراحل چهارگانه تبیین مفهومی عدالت، شناخت استحقاق عوامل تولید، استخراج معیارهای عدالت و در نهایت طراحی شاخصها میباشد. غالب مطالعات صورت گرفته، با نگاه اسلامی، فاقد جامعیت و نظاممندی بوده و هیچ کدام شاخصی را در این زمینه ارائه نمیکنند.
این نوشتار با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی، این فریضه را مطرح میکند که از دیدگاه اسلام، عدالت در سهمبری عوامل تولید، مستلزم تفکیک میان عوامل تولید است که حق آنها به عین محصول تولیدی تعلق میگیرد؛ در حالی که معیار عدالت در سهمبری عوامل تولید در این دست از عوامل، اعطای عین محصول تولیدی به آنها میباشد، سهم سایر عوامل (که حقی در عین محصول تولید شده ندارند)، در قالب اجرت و سهم بازاری میباشد.
در ادامه عنوان شده که اجرت و سهم بازاری، زمانی عادلانه است که معیارهای عدالت در دو سطح بازار و اقتصاد وجود داشته باشند. در طراحی شاخص عدالت در سهمبری عوامل تولید، با رعایت همین تقسیمبندی به ارائه سنجهایی در هر بخش پرداخته شده و در نهایت با تجمیع سنجهها، شاخص عدالت در سهم بر عوامل تولید ارائه شده است.
نخستین دوفصلنامه «پژوهشهای اقتصاد مقاومتی» در 221 صفحه از سوی انجمن اقتصادی اسلامی حوزه با همکاری مرکز راهبردی مطالعات اسلامی اقتصاد مقاومتی منتشر شده است./998/پ202/ق