کتاب «تربیت جنسی در اسلام؛ آموزهها و راهکارها» به بازار نشر رسید
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب «تربیت جنسی در اسلام؛ آموزهها و راهکارها» اثر حجت الاسلام سید محمود مرویان حسینی از سوی انتشارات دانشگاه علوم رضوی راهی بازار نشر شد.
این کتاب از سخن ناشر، مقدمه، پنج فصل با عناوین مبانی نظری تربیت جنسی، تربیت جنسی در دوره کودکی، تربیت جنسی در دوره نوجوانی، تربیت جنسی در فضای ازدواج، نتیجهگیری و کتابنامه تشکیل شده است.
حجت الاسلام مرویان در بخشی از سخن ناشر مینویسد:
یکی از ساحتهای مهم و تأثیرگذار انسان ساحت جنسی اوست. تمایلهای جنسی در نهاد آدمی وجود دارد و به تناسب شرایط سنی و عوامل محیطی بروز و ظهور مییابد.
ادامه حیات بشر و روابط سازنده و عاطفی میان انسانها نیز به همین تمایل وابسته است. نیازهای جنسی و روشهای درست مواجهه با آن، و همچنین کنترل و مدیریت رفتارهای جنسی، بخش قابل توجهی از آموزههای ادیان و مکاتب را به خود اختصاص داده است.
در سبک زندگی اسلامی، چه در قالب تحلیل و توصیهها و چه در قالب رفتارهای پیشوایان دین، به این مقوله راهبردی توجه شده و در این زمینه مرحله حد وسط و نقطه تعادلی ارائه گردیده است. از نظر اسلام غریزه جنسی تمایلی منفی و مذموم نیست، بلکه سرمایهای است که باید به درستی پاسبانی شود تا در عرصه ازدواج و تشکیل نهاد خانواده کارکردهای اساسی خود را بروز دهد.
بر اساس این گزارش، نویسنده در بخش مقدمه این کتاب به بررسی ضرورت و اهمیت آموزش و تربیت جنسی در سنین مختلف کودکی، نوجوانی و جوانی از دیدگاه اسلام پرداخته است.
در پارهای از این مقدمه میخوانیم: در هر جامعه و مکتبی ارضای غریزه جنسی اصولی دارد که در صورت رعایت نکردن آن، رفتا رهای جنسی نابهنجاری بروز خواهد کرد. بنا شده، سبک زندگی اسلامی که بر اساس آموزههای قرآن و فرهنگ اهلبیت است، به مسائل جنسی بیتوجه نیست.
در این بین، یکی از مباحث اساسی و بسیار پیچیده، آموزش جنسی است. توجه به این موضوع از آن رو ضروری است که بیاطلاعی والدین و مربیان از آن و در مواردی ناآگاهی مخاطبان اعم از کودک، نوجوان، جوان و خانوادهها میتواند موجب دلهره، اضطراب، رفتارهای انحرافی، فشارها و بحرانهای اخلاقی و اختلالهای جنسی گردد، به ویژه در عصر حاضر که بمباران تبلیغاتی اطلاعاتی و جریان آزاد انتقال اطلاعات و تلاش ضدفرهنگی رسانههای جهانی، نسل کنونی را آماج حملات خود قرار داده و آنان را در رفتارهای جنسیشان آشفته ساخته است.
شکی نیست که تربیت جنسی خطرها، دشواریها و مشکلاتی دارد که نباید مانع پرداختن و توجهِ درست به آن شود؛ چه در غیر این صورت، فضای تحصیل، کار و اشتغال، ارتباطات اجتماعی و زیستِ متعارف را دچار بحران و اختلال میکند؛ نهادهای حمایتی رشد انسان مثل خانواده را تخریب مینماید؛ اخلاق و فرهنگ عمومی را آلوده میسازد؛ انواع بزهکاری و جرم و جنایت را گسترش میدهد؛ و امنیت اجتماعی و سلامت معنوی را تهدید میکند.
آموزههای فرهنگ اسلامی و تعالیم قرآن و سنت منابع اصلی و تعیین کننده در بررسی و تبیین موضوع تربیت جنسی است. رسالت هدایتی دین و نقش عالمان و دلسوزان تعلیم و تربیتِ نسل نو اقتضا میکند که به موضوع تربیت جنسی بر اساس آموزههای اسلامی توجه ویژه شود. این آموزهها نشان میدهد که پیشوایان دینی ما به این واقعیت مهم در دوران رشد انسان توجه داشتهاند.
تحلیلها، توصیهها و راهکارهای قرآنی و روایی که متناسب با دورههای گوناگون رشدِ انسان بیان شده است، مبتنی بر شناخت صحیح و درک واقعی نیازهای انسان و رعایت کمالگرایی و تعالیخواهی اوست.
سیره عملی پیشوایان دینی، توجه علمی و عملی، آیات قرآن، روایات اهل بیت علیه السلام المان اسلامی در مباحث فقهی، اخلاقی تربیتی، تفسیری، و مباحث اجتماعی، بیانگر اهمیت موضوع تربیت جنسی در اسلام است.
مکاتب فکری و نظامهای تربیتی دنیای معاصر مواضع مختلفی را نسبت به غرایز جنسی و اخلاق جنسی اتخاذ کردهاند. الگوهای غربی اغلب به آزادی روابط جنسی معتقدند مشروط به آنکه حقوق فردیِ شریک جنسی حفظ شود.
در این دیدگاه، دین، اخلاق، عرف و قانون مانع تأمین نیاز جنسی افراد نیست و فقط باید سلامت جسمی و رضایت طرفین و قراردادهای میان آن دو مدنظر قرار گیرد. در این نگرش، هدفِ آموزش جنسی تنها اجتناب از بروز مسائلی ناخواسته چون حاملگی، ایدز و بیماریهای مقاربتی است.
این نگرش در کنار فناوریهای ارتباطی نوین و تلاش همه سویه نظام سلطه برای جهانیسازی فرهنگ، مرزهای جغرافیایی کشورها را یکی پس از دیگری درنوردیده است. سوگمندانه برخی نشانهها و آثار آن را در کشورمان نیز مشاهده میبینیم، به طوری که پیشبینی میشود یکی از بحرانهای فرهنگی و اجتماعی مهم کشور در دهه آینده بحران اخلاق جنسی باشد.
بنابراین، اهمیت توجه به این موضوع اقتضا میکند تا به تبیین و ارائه الگویی در تربیت جنسی پرداخته شود، که هم مستند به منابع اسلامی باشد، و هم مبتنی بر تعریف و تحلیل واقعیِ شرایط انسان در دورههای گوناگون رشد تا زمینه عملی برای تحقق آن و نیز جامعه سازی فراهم گردد.
در این رابطه پرسشهایی مطرح میشود که پاسخ به آنها در ارائه چنین الگویی راهگشاست. این پرسشها عبارتاند از:
مدل تربیتیِ واقع بینانه و سالمِ مواجهه با غریزه از دیدگاه قرآن و احادیث اهل بیت جنسی چیست؟
نقش والدین، مربیان و نهادهای فرهنگی در فرایند تعلیم و تربیت جنسی چگونه باید باشد؟
عمدهترین انحرافهای جنسی چیست و راههای پیشگیری و درمان آنها کدام است؟
پس از پاسخ به این پرسشهاست که میتوان متناسب با هر دو ره رشد (کودکی، نوجوانی، جوانی) راهکاری مناسب پیش نهاد.
در این کتاب میکوشیم تا این راهکارها را با تحلیلی مخاطبشناسانه نشان دهیم. اینگونه تحلیلها در سه دوره کودکی و نوجوانی و جوانی متفاوت خواهد بود:
الف) دوره کودکی: گرچه غریزه جنسی در این دوره جنبه اخلاقی ندارد، به طور فیزیولوژیک در کودک دیده میشود. بنابراین، بیداری غریزه جنسی که با مداخله در فضای فرهنگی و اجتماعی کودک رخم یدهد، میتواند کنجکاوی او را در رفتارهای جنسی برانگیزد و سبب بروز اختلالهای جنسیتی در وی شود. از این رو، راهکار تربیت جنسی در دوره کودکی معطوف به مراقبت از بیداری جنسی کودک است. شکل گیری درست هویت جنسی و نقش آموزی جنسیتی متناسب با هر جنس، دو محور اصلی در این راهکار است.
ب) دوره نوجوانی: با رسیدن به مرحله بلوغ طوفان احساسات، تمایلات و نگرشها و رفتارهای جدید در فرد به پا میشود. این دگرگونی، از درون با ترشح غدد، و از بیرون با تغییرات جسمی و غرایز آشکار جنسی، ذهن و ضمیر نوجوان را آشفته میسازد.
راهکار تربیت جنسی در دوره نوجوانی بر محور راهنمایی و هدایت جنسی متمرکز است، به طوری که نوجوان باید مسأله بلوغ و پیامدهای آن را درک کند و با طبیعی شمردن آن، مسائل دوران نوجوانیاش را دریابد و نحوه مواجهه با مسائل خود و نگرش دیگران را بشناسد.
ج) دوره جوانی: این دوره، اوج تمایلات نیرومند غریزه جنسی و دوره انسجام هویت و به فعلیت رسیدن استعدادهای هر فرد است. ازدواج راهکار پایدار تربیتی در این دوره است؛ زیرا به روابط جنسی نظم و قاعده میبخشد و از هرج و مرج جنسی جلوگیری میکند. رهاورد ازدواج تشکیل کانون خانواده است که زمینه رشد شخصیتی جوان را فراهم میآورد. فرهنگ اسلامی به مردان و زنان ازدواج کرده توصیه میکند تا از روابط جنسی مشروع استقبال کنند و لذتجویی مجاز را با رفتارهای رضایتمندانه جنسی، برای خود و همسر خویش فراهم نمایند. اسلام در این باره به کلیگویی اکتفا نکرده و در موارد لازم، مصدا قها و روشهای جزئی را نیز مطرح نموده است.
در مکتب اسلام با روابط جنسی غیرقانونی که نهاد خانواده و پیوندهای اخلاقی اجتماع را به مخاطره میافکند، به شدت مخالفت شده و در این زمینه احکام و ضوابطی خاص مقرر گردیده است.
اما در نقطه مقابل، راهکار اسلام برای کسانی که نمیتوانند ازدواج کنند، خویشتنداری و عفافگرایی است. از نظرِ اسلام، این قبیل افراد باید شهوت جنسی خود را با آ گاهی و برنامهریزی مهار کنند.
گفتنی است، کتاب «تربیت جنسی در اسلام؛ آموزهها و راهکارها» با شمارگان 500 نسخه در 248 صفحه به قیمت 11 هزار تومان از سوی انتشارات دانشگاه علوم رضوی منتشر شده است./998/ن601/ق