نشست حقوق بشر از منظر آیتالله هاشمی شاهرودی برگزار شد
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از فقه حکومتی وسائل، در چهاردهمین نشست علمی با موضوع حقوق بشر در پرتو نظریات آیت الله هاشمی شاهرودی، روز چهارشنبه 18/12/95 در دانشگاه عدالت، با سخنرانی حجت الاسلام دکتر اکبر فلاح نژاد، دکتر حسن حمیدیان برگزار شد.
در ابتدای این نشست حجت الاسلام اکبر فلاح نژاد به سخنرانی پرداخت و گفت: در بخشی از سخنان آیت شاهرودی به این بحث می رسیم که می فرمایند: «بحث حقوق بشر یکی از مباحث مهم جوامع بشری امروز است در مورد حقوق بشر ابتدا می بایست با مبانی و تعاریف مکاتب از حقوق بشر آشنا شد مثلا یکی از مسائل مهم در بحث حقوق بشر این است که اصالت را به فرد بدهیم یا به جامعه یا هر دو و در جایی که حق فرد با حق جامعه در تضاد قرار گیرد چه باید کرد».
وی اظهار داشت: باید دید حقوق بشر مطرح در اسلام با حقوق بشر مطرح در جهان چه رابطه ای دارد، آیا رابطه ضدیت است یا نه.
حجت الاسلام فلاح نژاد ادامه داد: وقتی اعلامیه جهانی حقوق بشر را با حقوق بشر اسلامی مقایسه می کنیم، متوجه می شویم که مبانی اختلافی آن با حقوق بشر غربی بسیار زیاد است.
وی افزود: از مجموعه اعلامیه جهانی حقوق بشر، از سی ماده می توان ٤٠ اصل استخراج کرد و از مجموع این سی ماده ١٧٠ قاعده و قانون استناد می شود که دو مورد آن با شرع تقابل صد در صد دارد و این دو مورد نگاه حقوق غربی و مبنای حقوق است.
حجت الاسلام فلاح نژاد ادامه داد: وقتی بخواهیم اعلامیه جهانی حقوق بشر را با حقوق بشر اسلامی مقایسه کنیم متوجه میشویم که مبانی اختلافی آن با حقوق بشر اسلامی بسیار متفاوت است، از مجموعه اعلامیه جهانی حقوق بشر، از 30 ماده، میتوان ٤٠ اصل استخراج کرد و از مجموع این 30 ماده ١٧٠ قاعده و قانون استخراج می شود که دو مورد آن با شرع تقابل صریح دارد و و در هفت الی ده مورد با توجه به تفاسیر متفاوت اختلافاتی وجود دارد.
حجت الاسلام فلاح نژاد، عنوان داشت: برخی معتقدند اعلامیه جهانی حقوق بشر با حقوق بشر اسلامی به صورت موردی اختلاف دارند و مواردی در حقوق بشر اسلامی آمده است که حقوق بشر بین المللی در مقابل آن سکوت کرده است و این به معنای اختلاف نیست.
فلاح نژاد ادامه داد: بر اساس تاکید آیت الله هاشمی شاهرودی تعریفها در اعلامیه جهانی حقوق بشر و حقوق بشر اسلامی متفاوت است، چرا که نگاه به انسان متفاوت است؛ غربی ها به انسان نگاه مادی دارند، اما اسلام نگاه معنوی به انسان دارد، لذا منشاء و مبنای حقوق نیز در اعلامیه جهانی حقوق بشر و حقوق بشر اسلامی متفاوت است.
وی بیان کرد: از نگاه اسلامی حقوق انسانی نشات گرفته از خداوند است اما در دیدگاه اعلامیه جهانی حقوق بشر این حق منشاء طبیعی دارد، اسلام حق طبیعی را میپذیرد و این عقیده وجود دارد که اصلا در سایه طبیعت خیلی از احکام حقوقی قابل تفسیر است، اما نوع نگاه به طبیعی بودن حقوق متفاوت است؛ از زمان سقراط تا به امروز در مورد حق طبیعی صحبت شده است، اما به طور کلی همه آنها این حق را پذیرفتهاند.
حجت الاسلام والمسلمین فلاح نژاد گفت: این روزها بحث مهمی که در مورد حقوق بشر به وجود آمده است، این است که بازرس حقوق بشر موارد نقض حقوق بشر را در ایران اعلام کرده است، یکی از مهمترین نقض ها حق دارایی فناوری و علم است.
وی ادامه داد: آمریکا در ایران با این همه شعار حقوق بشر و تهیه گزارشات، جنایاتی مرتکب شده که نقض حقوق بشر است، برای نمونه قبل از انقلاب کودتای ٢٨مرداد، ١٦آذر، تحمیل قانون کاپیتولاسیون و پس از انقلاب تبدیل سفارت آمریکا به لانه جاسوسی، مصادره اموال مردم ایران، واقعه طبس، کودتای نوژه، حمایت از صدام، حمله به کشتی ها و سکوهای نفتی و... از جنایات آمریکا علیه ایران بوده است.
وی افزود: در بخش غیر ایران هم آمریکا جنایات زیادی داشته است، مانند حمله به پاناما، نیکاراگوئه، اشغال کوبا، ورود نظامی به پاناما.
فلاح نژاد با اشاره به اینکه حق طبیعی در اسلام قابل پذیرش است، افزود: هماهنگی موجود در طبیعت و نظمی که در آن وجود دارد و هماهنگی با شریعت مبنای ارتباط آن با طبیعت است و در مکتب حقوق موضوعه اصلا حقوق طبیعی قابل پذیرش نیست و این عقیده وجود دارد که فقط حق حیات حق طبیعی است.
وی اظهار داشت: از نظر عقلی اصل غایت مورد توجه است که میگوید غایت خلقت مشخص است، همه چیز در طبیعت دارای غایت است؛ خداوند مبدا و دلیل رسیدن به غایت است؛ طبیعت در این اصل دارای هدف و غایت است.
حجت الاسلام والمسلمین فلاح نژاد عنوان کرد: اصل مورد توجه دیگر عقل است که از امور مغفول مانده است، البته نباید به عقل بیش از جایگاهش بها داد؛ بنابر همان جایگاهی که در فقه به آن داده شده است؛ پایبندی به عقل میتوان در فهم حقوق طبیعی در اسلام به ما کمک کند، بر اساس آن می توان دستورهای طبیعت را فهمید.
وی افزود: استعدادهای طبیعی زن و مرد متفاوت است و حقوقشان بر اساس استعدادشان تبیین می شود و این نهایت برابری است نه نابرابری؛ طبیعت اقتضا می کند آنها را برابر نبینیم؛ در طبیعت همه چیز زوج آفریده شده است و حق ازدواج را از طبیعت میتوان استنباط کرد.
در ادامه این نشست دکتر حسن حمیدیان به سخن پرداخت و با اشاره به این که حقوق بشر دارای ابعاد مختلف حقوقی و سیاسی است، گفت: حقوق بشر گمشده تاریخ بشر و آرمان تمام انسان ها است.
وی با اشاره به این که در بحث حقوق بشر، در عین اختلافات در بین انواع بشر باید به انسان به ما هو بشر نظر کرد، ابراز داشت: در حوزه ی علوم انسانی اصل نسبیت مطرح است و این اصل تنها در یک جا استثنا می خورد و آن اصل برائت است که یک امر فطری می باشد.
حمیدیان با اشاره به این که اصل برائت محصول تشریع نیست بلکه علت تشریع است، اظهار داشت: اصل برائت تنها اصلی است که در قانون اساسی حتی یک مخالف هم در مجلس خبرگان نداشت.
وی اظهار داشت: اصل برائت در شرع، قانون اساسی و قوانین عادی مورد تاکید قرار گرفته است، و در تمامی موضوعات چه در قوانین مدنی چه در قوانین کیفری، چه در حق الله چه در حق الناس، چه در احکام تکلیفی و چه در احکام وضعی مطرح است.
حمیدیان ابراز داشت: استقلال قاضی در تامین حقوق بشر افراد بسیار مهم است، و به این مهم در اصل 57 و اصل 156 قانون اساسی به آن تاکید شده است.
وی گفت: شرایط سخت در نظر گرفته شده برای قاضی، برای این است که قاضی به نحو احسنت حقوق بشر افراد را تامین کند.
دکتر حمیدیان اظهار داشت: بحث حقوق بشر در عرصه های مختلف تاریخ و جغرافیا، فلسفه و حکمت مورد توجه است.
وی با اشاره به گفته امام خمینی (ره) که ملاک حال فعلی افراد است، ابراز داشت: این جمله یک جمله حقوق بشری است، لذاست که تجسس در اعتقادات ممنوع است و باید به پاسخ فرد اعتماد کرد زیرا اصل بر صحت است، این اصل هم در شرع وهم در قوانین تایید شده است و خدشه ای در مورد آن قابل قبول نیست.
حمیدیان دومین مساله مورد توجه در حقوق بشر را نقش قاضی در تامین حقوق بشر دانست، گفت: استقلال قاضی در قانون اساسی ما تضمین شده است و در اصل ٥٧ و ١٥٦ قانون اساسی در مورد این استقلال صحبت شده است.
وی ادامه داد: قاضی می تواند هر شخصی را به میز محاکمه بکشاند و قضاوت مادام العمر محسوب می شود؛ قضاوت منصب است نه شغل.
حمیدیان افزود: قاضی باید روی خط تعادل حرکت کند و قضاوت را در ترازوی سیاست قرار ندهد، هنگام بررسی حقیقت پرونده با هیچ کسی تعارف نداشته باشد، از بی طرفی خارج نشود زیرا موجب خروج از حق می شود، لیاقت سالار باشد، بداند بین مردم قضاوت کند نه بر مردم.
حمیدیان اضافه کرد: منظور از استقلال این است که قاضی از تاثیر هرگونه عوامل غیر مرتبط در تشخیص خود رویگردان باشد.
وی در پایان خاطر نشان کرد: آیت الله شاهرودی معتقد بودند هیات منصفه نماد نهاد مردم سالاری است و قانون با مهم دانستن این مرضوع اهمیت آن را مورد توجه قرار داده است و در جای دیگر ایشان گفته اند هیات منصفه می تواند بهترین مشاور در دادگاه ها برای رسیدگی محسوب شود./998/د102/س