مروری بر کتاب «سبک زندگی، زمینههای پذیرش آداب»
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) کتاب«سبک زندگی؛ زمینههای پذیرش آداب»، نوشته علی حسینزاده را منتشرکرده است.
ناشر، که هدف خود را عرضه صحیح و دفاع معقول از اندیشه دینی و زدودن پیرایه های موهوم و موهون از ساحت قدسی دین در مسیر برآوردن نیازهای فکری و دینی جامعه میداند، برای آشنایی خواننده با کتاب حاضر در مقدمه چنین نوشته است:
کتاب پیشروی، پژوهشی است در قلمرو مباحث تربیتی و روانشناختی که با تلاش پژوهشگر ارجمند، حجت الاسلام و المسلمین دکتر علی حسینزاده نگارش یافته است. هدف اصلی نویسنده ارائه سبک زندگی با توجه به بسترهای پذیرش آداب برای نسل جوان و خانوادههاست.
علی حسین زاده، نویسنده نیز درباره اهمیت موضوع کتاب خویش اینگونه گفته است:
چگونگی رفتار بیرونی انسان نمادی از نوع تفکر و علاقه اوست. رفتارها حالات رونی فرد را آشکار میسازند و باورهای او را مینمایانند. فرد مسلمان آنگاه که در برابر ارزشهای اسلامی سر تسلیم فرود میآورد، دیگر نمیتواند هر رفتار یا ظاهری را برای خود برگزیند. رفتارهای ساده و جلوه ظاهری آنها وقتی یکپارچه در نظر گرفته می شوند، سبک زندگی را رقم میزنند. و پیش نیاز رسیدن به سبک زندگی مطلوب، شناخت زمینه های پذیرش آداب است.
نویسنده کتاب را در شش فصل تنظیم کرده است: مفهوم ادب و واژه های مرتبط، اهمیت ادب، نقش عقل در پذیرش آداب، نقش اعتقادات در پذیرش آداب، نقش آموزش آداب در پذیرش آن و نقش معاشرت و همنشینی در پذیرش آداب.
مؤلف در فصل اول با بیان معنای واژه ادب، درباره رابطه اخلاق و ادب و انواع ادب مینویسد:
... ادب در معانی مختلفی ازجمله دعوت، علم، اخلاق نیکو و صورت نیکوی رفتار بهکار رفتهاست. در اینجا مراد از ادب همان صورت نیکوی رفتار است. البته به دلیل کاربرد واژه ادب به معنای علم و حسن خلق، در روایات معصومان، گاهی در موضوع خاستگاه آداب و ارتباط میان اخلاق و آداب، از عقل به عنوان مبنای شناخت و از حسن خلق به عنوان مبنای رفتار اخلاقی سخن گفته شده است. این نکته نیز مهم است؛ گرچه اخلاق و آداب با یکدیگر متفاوتاند، بیارتباط نیستند؛ به این معنی که هر ادبی با هر اخلافی سازگار نیست، بلکه میان آداب واخلاق سنخیتی وجود دارد.
نگارنده در فصل دوم کتاب با توضیح ثمره ادب درباره آثار رعایت آن می نویسد:
به طور کلی، رعایت ادب، ایجاد روابط پایدارتر، عمیقتر ، صمیمیتر، شیرینتر، و موثرتر میان افراد جامعه را به دنبال دارد. یکسان بودن رویهها در جامعه، انس و تفاهم بیشتری میان افراد پدید می آورد و تأدب به هریک از آداب اسلامی انسان را در نظر دیگران زیبا و آراسته میکند....
همچنین وی در معرفی الگوهای ادب چنین میگوید:
از مهمترین شیوه های تربیتی و تاثیرگذارترین آنها شیوه الگویی است. انبیای الهی بهخصوص پیامبران الواالعزم بزرگترین و مقربترین انسانها در درگاه الهی هستند. برای فهم درست مفاهیم ارزشی دینی در موارد فراوانی، از طریق بررسی الگوها میتوان به مفهوم و معنای واقعی آنها دست یافت.
نگاه توحیدی حضرت نوح در مقابله با سختیها، حضرت ابراهیم در شمارش نعمتها، حضرت موسی(ع) در پیگیری حق و آداب دانشجویی، حضرت عیسی(ع) در امانتداری و حضرت محمد(ص) در خلق نیکو و مدارا با مخالفان به ما در فهم دقیق مفهوم ادب کمک میکند.
حسینزاده در فصل سوم کتاب با بیان اهمیت عقل و وصف عقل در روایات، برای عقل کارکردهایی مانند: مدارا در رفتار و معاشرت خیر، رفتارهای متواضعانه، ایمنی دیگران از شر و احساس خوشبختی و آرامش را بیان داشته در شرح آنها چنین توضیح می دهد:
با عمل کردن مطابق عقل، انسان روش خویش را اصلاح خواهد کرد و بدینترتیب تکیه بر عقل خوشبختی را بههمراه میآورد: سعادتمندترین انسانها کسی است که عاقلانه عمل کند". در مقابل، فقدان آن دوری از سعادت است. حضرت امیر علیه السلام فرمود:"فقدان عقل بدبختی است.
همچنین نویسنده در فصل چهارم با شرح رابطه اعتقادات انسان در پذیرش آداب همچون اعتقاد به جایگاه ویژه انسان، اعتقاد به قرب الهی به عنوان کمال و خوشبختی انسان، اعتقاد به محوریت اعتدال در نظام هستی، اعتقاد به رابطه ظاهر و باطن، اعتقاد به محوریت وراثت و فرهنگ خانوادگی مینویسد:
پایههای اساسی رفتارهای فردی و اجتماعی را باید در اعتقادات انسان جستجو کرد. با اعتقاد به اقسام توحید الهی در عالم هستی، اعتقاد به جایگاه ویژه ای که خداوند منان برای انسان در نظر گرفته است و اعتقاد به عامل خوشبختی انسان که همان قرب الهی است، میتوان بستر مناسبی برای رفتارهای خوب، مهیا و نوعی مناسب از آن را برای دستیابی به کمال انتخاب کرد. اعتقاد به محوریت اعتدال در زندگی اجتماعی، رابطه ای که میان ظاهر و باطن انسان وجود دارد، و هچنین اعتقاد به تقدس رفتارها حتی رفتارهایی که انسان در اوقات فراغت انجام میدهد... در انتخاب نوع رفتار انسان بهشدت تأثیرگذار است.
مؤلف در فصل پنجم به تأثیر آموزش آداب در پذیرش آن پرداخته، در جمع بندی این فصل میگوید:
آموزش از مهمترین مبانی شکلگیری رفتار مطلوب و پایداری آن در زندگی انسان است، که نخستین آیات نازل شده از سوی خداوند منان نیز به روشنی از اهمیت آن خبر میدهد، تا آنجا که محرومیت انسان از آموزش در مقایسه با محرومیت یتیم از پدر، دردناکتر قلمداد شده است.
بهترین راه برای تحقق این باور، دستیابی به آموزشهای خداوند به انبیای الهی است ... . ادب در برابر استاد به ما کمک میکند که آموزش به نحوه مطلوبی شکل گیرد، انسان احساس مسئولیت کند و با مفاهیم درست از تبیین حکمتهای دستورهای دینی و التزام عملی به آنها؛ انگیزهای صحیح برای رفتار مطلوب پیدا کند.
حسین زاده در فصل پایانی کتاب هم به نقش معاشرت در پذیرش آداب اشاره کرده،از زبان امام رضا علیه السلام درباره اهل غلو و تفویض چنین نقل می کند:
امام رضا علیه السلام فرمود: ...هرکس با آنان همنشینی کند، آمیزش داشته باشد، هم غذا شود، پیوند داشته باشد، از آنان همسر گیرد، ....یا با پارهای از کلمات آنان را یاری کند، از ولایت خداوند عزوجل، ولایت پیامبر و ولایت ما اهلبیت خارج میشود.
انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، کتاب «سبک زندگی، زمینههای پذیرش آداب» را در 288 صفحه به قیمت 12000 تومان در سال 1393 چاپ و روانه بازار کرده است./ ۹۹۸/ن ۶۰۲/ش