«ظرفیت شناسی ژانرهای سینمایی» منتشر شد
به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما کتاب ظرفیت شناسی ژانرهای سینمایی، نوشته يوسف شيخي به تازگی منتشر شده است.
در بخش سخن ناشر این کتاب درباره آن چنین آمده است:
نگاه سينماي غرب، به خصوص در سالهاي اخير، به مقوله دين و مذهب با مشرقزمين و ايران بسيار متفاوت است. از ديدگاه اسلامي دين در زندگي ساري و جاري است و همه شئون زندگي را در بر ميگيرد. به همين دليل پس از وقوع انقلاب اسلامي در يك دگرديسي فرهنگي سينما پاكسازي شد و انقلاب از اين ابزار در بستر ارزشهاي فرهنگي بهره گرفت.
در سالهاي پس از انقلاب سينما كاركرد فرهنگي و آموزشي پيدا كرد و با عميقتر شدن اين نگاه و با حوادث پس از انقلاب و تولد ژانرهايي مانند ژانر دفاع مقدس و سينماي معناگرا كاركرد فرهنگي اين ابزار نمود بيشتري يافت و زمينهساز مباحث تئوريك و نظري در حوزه سينما و دين شد.
در سينماي ديني هنگامي كه مفاهيم و انگارههاي ديني و يا برخي باورها و اعتقادات ديني دستمايه فيلمسازي قرار ميگيرد اگر سوژهاي برگزيده ميشود و يا داستاني روايت ميگردد بايد در ساحت تجربه ديني بگنجد حتي اگر ژانر آن با اين مفهوم خيلي تناسب نداشته باشد. اما اين بدان معنا نيست كه همين كه حرفهاي مهم و بزرگي زده شود و مفهوم عميقي به مخاطب منتقل شود كافي است، لذا بايد به فرم و ساختار روايي اثر نيز توجه داشت. مظاهر، نمادها و نشانههاي ديني بايد با زبان هنر و با نهايت ظرافت و در لايههاي پنهان اثر منتقل گردد.
در صنعت فيلمسازي، نظام ژانري و ژانرها مفاهيمي انتزاعي هستند كه بر اساس توافقي اعلام نشده بين سازندگان و تماشاگران بنا شدهاند. ژانر مجموعهاي از قواعد براي ساختار روايي و تصويري فيلمها شكل ميدهد كه هم براي فيلمساز و هم براي بيننده آشنا هستند. در واقع اين خود فيلمها هستند كه به طور ضمني مفاهيم ژانري را موجوديت ميبخشند.
ژانرها به مثابه ي نظامهاي رسمي الگوهاي قابل شناسايياند كه از دالها ساخته شدهاند. اينها مطابق با قوانين تركيب و ساختار به كار گرفته ميشوند و نتيجه چيزي است كاملا قراردادي و كاملا نمايان. به عنوان مثال ما در ميزانسن ژانري مثل فيلمهاي گنگستري دهه 30 برادران وارنر؛ تعدادي دال پيدا ميكنيم كه در تركيب باهم جنبههاي مهم هويت ژانري را به رخ ميكشند.
به جهت پويايي سينما و صنعت آن، همه ابعاد دربرگيري اين هنر، مستلزم انعطاف و تغييرپذيري بوده و در طول زمان ژانرها نيز به اقتضاي فرم و محتواي هدف، تغييراتي را داشتهاند. گسترش كاركرد رسانهها در حوزه هاي آموزشي و هدايت عمومي، اين ضرورت را ايجاد نموده تا با بررسي ظرفيتها و ويژگي ژانرهاي سينمايي، انقال مفاهيم ديني و معنوي از طريق آنها امكانسنجي شود.
در اين تحقيق با بررسي عمومي ژانرهاي مختلف و تحليل و تبيين اختصاصي چهار ژانر زندگينامهاي، نوآر، جنايي ـ پليسي و علمي ـ تخيلي، ظرفيت ارائه مفاهيم ديني مورد كنكاش قرار گرفته است. ويژگي مشترك اين ژانرهاي چهارگانه اين است كه هر چهار ژانر از طيف ژانرهاي متكي به زمان و مكان هستند. مجموعه پژوهش محقق محترم، جناب آقاي يوسف شيخي در چارچوب تحليل نئوفرماليستي فيلم شكل گرفته است و تلاش شده راهكارهايي را جهت نحوه بهرهمندي از ژانرهاي سينمايي به منظور انتقال مفاهيم ديني و معنوي نيز ارائه شود.
اداره كل پژوهشهاي اسلامي رسانه کتاب ظرفیت شناسی ژانرهای سینمایی را در تیرماه 1396 منتشر کرده است./ 925/ د 102/ ش