بررسی احکام فقهی نان و نانوایی در یک اثر
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر، کتاب احکام «نان و نانوایی»، سی و یکمین مجموعه فقه و زندگی را به قلم مجتبی خواجوند عابدینی منتشر کرده است.
«نان» از غذاهای اصلی انسانها در سراسر جهان به شمار میرود. خواص نان؛ ارزان بودن، پخت آسان و غیره، از علل استقبال مردم از این برکت الهی است، از این رو، نویسنده در مقدمه درباره ضرورت احترام به نان چنین آورده است:
در روایات معصومین(ع) بر اهمیت و احترام این ماده غذایی بسیار تأکید شده است. آنچه قابل تأمل است، دقت در عوامل طبیعی و غیر طبیعی برای دست آوردن است.از پیامبراکرم (ص) نقل شده است: نان را احترام کنید؛ چرا که آنچه بین عرش و زمین است، در تولید آن کارکرده است.
اکرام نان نه تنها در کیفیت تولید، بلکه در چگونگی و روش مصرف و نیز احترام کردن به آن در صورت افتادن به زمین مورد توجه بوده است. نان قوت اصلی بدن انسان را تشکیل میدهد و ساختار بدن از نان تشکیل شده است و امام صادق(ع) فرمود: ساختمان بدن انسان بر نان بنا شده است.
مؤلف درباره ضرورت جمع آوری احکام نان و نانوایی در مقدمه این کتاب چنین مینویسد:
گسترش روستاها و شکلگیری شهرها و ارتباط بین کشورها سبب شده تا این ماده غذایی(نان) در محیطهای بزرگتری به نام نانوایی تخمیر و پخت شود. تنوع شکلی نانها، اعم از ماشینی سنگک، بربری، لواش، بسته بندی و باگت و غیره سبب شده تا نانواییهای مختلفی در سراسر کشور فعال شود.
از سوی دیگر احکام دین در همه زندگی فردی و اجتماعی دستوراتی دارد که مسلمانان باید تابع آن باشند. نانوایی نیز از این امر مستثنی نبوده و برای صنف نانوایان در این جهت اوامر و احکامی صادر شده است. در این کتاب ، احکام نان و نانوایی جمع آوری شده است که تقدیم خوانندگان محترم میشود.
این کتاب شامل چهار بخش با عنوانهای: کلیات، احکام تولید نان، احکام توزیع نان و احکام مصرف کنندگان نان است.
نگارنده در فصل اول به بررسی موضوعاتی همچون: تاریخچه نانوایی و نقش نانوایان در جامعه پرداخته و در بخش دوم نیز در سه فصل عنوانهای: انواع آرد، نان و مخمر، شرایط مکان نانوایی و شرایط کارگران نانوایی را بررسی کرده است.
نویسنده همچنین در بخش سوم احکامی همچون فروش نان به صورت کیلویی و عددی، فروش آرد یارانهای به مردم، رعایت حقوق دیگران در نظم صفوف و تغییر دادن گونیها با آرد آزاد را بیان نموده است.
در بخش چهارم نیز در دو فصل بایدها و نبایدهای استفاده از نان بررسی شده است.
نانوایان با پختهای متعدد و به موقع خود از اتلاف وقت، هدر رفتن انرژیهای زیاد جلوگیری کرده و عامل اشتغال تعدادی در افراد جامعه شدهاند، از این رو مؤلف در صفحه 24 درباره نقش نانوایان در جامعه چنین نگاشته است:
امروزه گستردگی شهرها و کثرت جمعیت سبب شده تا سبک زندگی اجتماعی بسیار تغییر یابد. اگر در سابق در هر منزلی، یک تنور کوچکی بوده که صاحبان آن با دست رنج خود نان پخته و استفاده میکردند؛ امروزه با سکونت در منازل آپارتمانی و کفایت نکردن نانهای خانگی برای همه اقشار جامعه دیگر جایی برای پخت چنین نانی باقی نمینماند.
بنابراین؛ وجود نانواییها متعدد با تنوع در پخت نانها مثل نان بربری، سنگک، لواش تافتون در هر شهر و روستا، امری ضروری است. بنابراین، نانوایی به عنوان رافع نیازهای مردم خدمت به خلق، از جمله عبادتهای باری تعالی به شمار میآید.
نگارنده در بخش پایانی این کتاب نیز به واکاوی معیارهای نان خوب پرداخته و در صفحه 118 در این باره چنین نگاشته است:
به طور کلی برای تهیه نان مرغوب و بهداشتی باید در مرحله اول گندم مرغوب و ترکیب کامل آرد مورد توجه قرار گیرید، زیرا دانه گندم از سه قسمت لایه خارجی(سبوس)، جوانه(دارای ذرات چربی) و بخش مرکزی(سبوس) جوانه(دارای ذرات چربی) و بخش مرکزی (حاوی نشاسته و پروتئین) تشکیل شده است و نوع آرد تحویلی به نانواییها به نوع گندم بستگی دارد.
نان با کیفیت میبایست دارای چهار ویژگی مناسب و مورد تأیید باشد که عبارتند از: ویژگیهای ظاهری (فرم و شکل، رنگ، یکنواختی، پوکی و تردی پوسته) و ویژگیهای داخلی(بافت داخلی مناسب، رنگ) و عطر(بوی خوش) و طعم(خوشمزه و بدون بوی تیزی و ترشیدگی) در صورتی که یک قرص نان در هر یک از مواردی که در بالا ذکر شد دارای نارسایی باشد؛ کیفیت آن دارای ایراد و اشکال بوده و یک نان با کیفیت در نظر گرفته نمیشود.
پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر، کتاب احکام «نان و نانوایی» را با شمارگان ۳۰۰۰ نسخه، در قطع پالتویی، به قیمت ۳۰۰۰ تومان منتشر کرده است./۹۹۸/ن ۶۰۲/ ش