حکمت متعالیه و انسان منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب حکمت متعالیه و انسان جلد اول مجموعه مقالات دهمین همایش بزرگداشت ملاصدرا با عنوان «حکمت متعالیه و انسان» است که در همایش گرامیداشت این فیلسوف بزرگ اسلامی ارائه شده است این مجموعه دربردارنده 23 مقاله و سخنرانی منتخب از استادان و فیلسوفان ایرانی برجسته حوزه فلسفه می‌باشد.

چنانکه موضوع دهمین همایش ملاصدرا، انسان در حکمت متعالیه بوده است؛ در بخشی از مقاله آیت‌الله «سیدمحمد خامنه‌ای»، رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا، انسان را مصداق واقعی عنوان «جهانهای ممکن» دانسته و آورده است: «حرکت تکاملی و ارادی انسان یک حرکت دسته‌جمعی و نوعی نیست و برخلاف انسان در قوس نزول، هر انسان متکامل در قوس صعود یک مسافر در جاده‌ای خلوت و تنهاست بهمین دلیل است که هر انسانی برای خود در ارتباط با خدا و جهان و عالم کبیره، عالمی جداگانه دارد و بالاتر از آن هر انسانی در محدوده ذات و کردار خود یک جهان است که در کنار جهانهای دیگر زندگی مستقل خود را دارد.

 همچنین استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران، دکتر «کریم مجتهدی» در مقاله «انسان نورانی و سنت‌صدرایی» با تأکید بر اینکه رومیان قدیم به فلسفه، «آلماماتر» یعنی غذا و شیر مادری می‌گفتند، اشاره به آن دارد که اگر تفکر نباشد، حضور واقعی انسان در این جهان معنای اصلی خود را از دست می‌دهد به همین منظور با نگاهی صدرایی به سراغ پاسخ به این پرسش اولیه که انسان چیست؟ و انسان کیست؟ می‌رود و بیان می‌کند: «در تعریف انسان همان عبارت حیوان ناطق بکار رفته ولی با این توضیح اصلی که او ناطقیت را در جهت تأکید حیوانیت نمی‌داند؛ بلکه برعکس در جهت نفی حیوانیت می‌داند و ناطقیت امکان سخنگویی در نزد انسان نیست، بلکه عقل در اینجا مسواق ذوق می‌شود یا همان نور درونی که شأن و شرف انسان را محرز می‌دارد».

در ادامه اثر حاضر، مقاله‌ای از دیگر «رضا داوری»، دکتر استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران با عنوان «انسان و فلسفه» آمده است: «غایت فلسفه کمال انسان است و دانستن، نوعی کمال است؛ اما آیا صرف دانستن حقایق و صرف دانستن خیرات، کمال تحقق پیدا می‌کند به همین دلیل ملاصدرا در بیان عقل و در تقسیم عقل به عقل عملی و عقل نظری، تقدم را به عقل عملی می‌دهد».

در اقدامی دیگر، رئیس موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، دکتر «غلامرضا اعوانی» در مقاله «معنا و حقیقت انسان در ملاصدرا»، انسان را شگفتی بزرگ عالم خلقت و یکی از مهمترین مسائل فلسفی می‌داند که به وجود خودش انس گرفته و عادت کرده است؛ به همین خاطر دچار شگفتی و حیرت نمی‌شود و بیش از همه مسائل در فلسفه فراموش شده است بنابراین اندیشه خود را با رویکردی صدرایی و با انطباق آیات قرآنی مرتبط به مبحث «انسان»، ارائه کرد.

ابعاد موضوع انسان در حکمت ملاصدرا بسیار غنی است که هر یک از پژوهشگران برجسته فلسفه به بُعدی از ابعاد گسترده آن پرداخته‌اند عناوین برخی از مقالات برگزیده و اسامی آنها که در کتاب منتشر شده است، شامل: «پاسخ حکمت متعالیه به مسائل حقوق بشر معاصر» از « آیت‌الله سید مصطفی محقق داماد » ،استاد گروه حقوق دانشگاه شهید بهشتی، «حکمت نظری و عملی» از «غلامحسین ابراهیمی دینانی»، استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران، «صیرورت انسان از دیدگاه حکمت متعالیه» از «حسین کلباسی اشتری»، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، «تعالی هویت سیال انسانی در افعال اختیاری او: دیدگاهی از حکمت متعالیه» از «حمیدرضا آیت‌اللهی»، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه‌طباطبایی، «جایگاه انسان در حکمت متعالیه ملاصدرا» از «رضا اکبریان»، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس، «مراتب انسانی خلافت الهی» از «محمد تقی فعالی»، دکترای دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، «هویت انسان در اندیشه ملاصدرا» از «منصور ایمانپور»، استادیار گروه فلسفه و منطق دانشگاه تربیت معلم آذربایجان، «ارجمندی انسان در فلسفه ملاصدرا» از «فتحعلی اکبری»، دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان، «شناخت انسان از منظر ملاصدرا» از «سحرکاوندی»، استادیار گروه فلسفه دانشگاه زنجان، «انسان در میزان قرآن و حکمت متعالیه» از «منیره سید مظهری»، استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه الهیات دانشگاه آزاد واحد کرج، «اهمیت و شناخت نفس انسانی در حکمت متعالیه» از «جمشید صدری»، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، «جایگاه ارزشی انسان در نظام هستی» از «مرضیه صادقی»، استادیار دانشگاه قم، «رابطه انسان کامل و قرآن در حکمت متعالیه» از «ابوالقاسم حسین دوست»، عضو هیات علمی دانشگاه امام حسین(ع)، «از هستی‌شناسی تا معرفت‌شناسی» از «غلامرضا فدایی عراقی»، دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، «حکمت متعالیه و اراده انسان» از «حمید حسین‌نژاد محمدآبادی»، کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی، «رابطه نفس و بدن از دیدگاه ملاصدرا» از «اکبرفایدئی»، عضو هیأت علمی گروه فلسفه دانشگاه تربیت معلم آذربایجان «انسان معاصر و خودشناسی با نگاه ویژه به حکمت متعالیه» از «عبدالله نیک‌سیرت»، عضو گروه الهیات دانشگاه شهید چمران، «جستجو و ریشه‌یابی اختلافات ملاصدرا و ابن‌سینا در باب تناسخ» از «فروغ‌السادات رحیم‌پور»، دکترای الهیات دانشگاه اصفهان و «رتبه وجودی زن و مرد در حکمت متعالیه» از «نسرین دمیرچی»، کارشناس ارشد فلسفه غرب، می‌باشد.

کتاب حکمت متعالیه و انسان زیر نظر آیت الله سید محمد خامنه ای در 208 صفحه و با شمارگان 2000 نسخه برای نخستین بار در سال جاری به همت بنیاد نشر حکمت اسلامی صدرا منتشر شده است. /916/ن601/ع