بررسی نقش «جنگ روایتها» و مواضع مولوی عبدالحمید در اغتشاشات اخیر
حجتالاسلام علیاصغر مجتهدزاده، مستشار بازنشسته دیوان عالی کشور، در گفتوگو با خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، با اشاره به اظهارات اخیر مولوی عبدالحمید در «محکوم کردن نظام اسلامی به کشتن افراد در اغتشاشات اخیر و همنوایی با دشمنان»، در اغتشاشات دیماه، اظهار داشت: امروز کشور ما درگیر جنگی تمامعیار در عرصه اطلاعات و ادراک است؛ دشمنان جمهوری اسلامی با بهرهگیری از شبکههای رسانهای، عملیات روانی و ابزارهای ارتباطی نوین، سعی دارند ذهن مردم را از حقیقت دور و جامعه را دچار تردید، یأس و آشوب کنند.
عضو بسیج اساتید، مدیران و نخبگان حوزه علمیه افزود: در این میان، اظهارات اخیر مولوی عبدالحمید، درحمایت از اغتشاشگران و ارائه آمار دروغ، حاکی است که وی در خدمت روایتهای دشمن و ترفندهای پیچیده آن ها قرار گرفته است.
مستشار بازنشسته دیوان عالی کشور بیان داشت: اعترافات متهمان دستگیر شده و کشف اسناد و ابزارهای ارتباطی، گویای این است که آمریکا و اسرائیل با صرف هزینههای هنگفت، عواملی را آموزش و جوانانی را برای ایجاد ناآرامیها تحریک، مسلح و فریب داده اند. این افراد، در روزهای 18 تا 20 دیماه، به اماکن مقدس، مساجد، کتابخانهها، درمانگاهها، آمبولانسها و اتوبوسها و حتی انسانهای بیگناه همچون کودکان حملهور و آنان را شهید و به آتش کشیدند.
وی افزود: نکته مهم این است که مولوی عبدالحمید، به عنوان یک روحانی، در صورت آگاهی کامل از این توطئهها، میتوانست با محکومیت قاطع این اقدامات، از گسترش ناامنی و تقویت روایتهای دشمن جلوگیری کند.
در جنگ امروز، نبرد اصلی «بر سر روایتها» است
حجتالاسلام مجتهدزاده تاکید کرد: باید دانست که در عصر حاضر، جنگها تنها در میدانهای رزم وسخت رخ نمیدهد؛ بلکه «جنگ روایتها» به عنوان جبهه اصلی مقابله شناخته میشود، جایی که بر سر تصاحب افکار عمومی و تحریف «واقعیت» نبرد درمیگیرد؛ همانگونه که رهبرمعظم انقلاب تأکید کردند «شما اگر روایت نکنید، دشمن روایت میکند... و جای ظالم و مظلوم را عوض میکند».
وی خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران، به دلیل موقعیت راهبردی و ایدئولوژیک، در کانون این جنگ تمامعیار اطلاعاتی قرار دارد. در این میان، مناطق مرزی با تنوع قومی و مذهبی، مانند بلوچستان، به دلیل حساسیتهای مضاعف، به کانون توجه این نبرد تبدیل شدهاند. اظهارات شخصیتهای اثرگذار این مناطق، مانند مولوی عبدالحمید، میتواند به طور ناخواسته یا آگاهانه در تقویت یکی از روایتهای این جنگ نقش ایفا کند.
مستشار بازنشسته دیوان عالی کشور افزود: پس از اغتشاشات نوبت جنگ روایتها است نبردی برای تسلط بر ذهن و قلب مردم. موفقیت در این نبرد مستلزم به کارگیری تاکتیکهایی مانند سرعت در روایتگری اولیه، تکرار مستمر، استفاده از قالبهای جذاب و متنوع، و مهمتر از همه، باورپذیری و واقعنمایی است. این نبرد در بستر یک نگرش امنیتی کلان در ایران صورت میگیرد که بر اساس گزارشهای داخلی، باور دارد کشور تحت هدفگیری حدود ۵۰ آژانس اطلاعاتی منطقهای و بینالمللی قرار دارد و مسئله «نفوذ» به یک دغدغه و واقعیت پرهزینه تبدیل شده است. این بستر، حساسیت نظام را نسبت به هرگونه ابهام در مواضع شخصیتهای تأثیرگذار، به ویژه در مناطق مرزی، توضیح میدهد.
ضرورت درک حساسیت موقعیت بلوچستان
عضو بسیج اساتید، مدیران و نخبگان حوزه علمیه با بیان این که بلوچستان با ترکیب قومی و مذهبی خاص خود، صحنه پیچیدهای از روایتها است، اظهار داشت: از یک سو، روایت رسمی بر وحدت ملی، توسعه دولت و نقش آشوبگران خارجی تأکید دارد و از سوی دیگر، روایتهای مخالف و گاه معاند، بر تبعیض سیستماتیک، محرومیت اقتصادی و سرکوب فرهنگی پای میفشارند. در این فضا، سخنان رهبران محلی و مذهبی وزن سنگینی پیدا میکند.
وی افزود: شخصیتی مانند مولوی عبدالحمید، به دلیل نفوذ اجتماعی و مذهبی، در موقعیتی حساس قرار دارد. تحلیل سخنان وی نشان میدهد که گاه در فضایی بین این دو روایتِ اصلی، حرکت میکند؛ گاه بر هویت سنتی و مطالبات منطقهای پای میفشارد و گاه بر وفاداری ملی تأکید میورزد. این موقعیت «بینابینی» است که هم میتواند به گفتوگو کمک کند و هم ممکن است از سوی هر دو طرف مورد تفسیرهای گاه متضاد قرار گیرد.
حجتالاسلام مجتهدزاده تاکید کرد: تقابل فاحش روایتها در گزارش وقایع اعتراضات سراسری دیماه 1404 نشان میدهد که در جنگ روایتها، هیچ واقعیت ساده و بیطرفانهای وجود ندارد و دشمن به ساختن و تحکیم روایت خود از تحریف «واقعیت» مشغول است.
وی با تاکید بر این که نگاه به مولوی عبدالحمید صرفاً به عنوان یک فرد که ممکن است «آگاهانه» یا «ناخواسته» به دامن دشمن افتاده باشد، تحلیلی تقلیلگرایانه است، ابراز کرد: هنگامی که او از «قتل عام سازمان یافته» سخن میگوید، درحال بازتاب روایتی است که در میان بخشی از مردم منطقه وجود دارد. مسئله اصلی، عدم اعتماد و باور به روایت واقعی و رسمی کشور در مورد علت و جزئیات این وقایع است.
مستشار بازنشسته دیوان عالی کشور افزود: چالش اصلی، قانع کردن یک فرد نیست، بلکه بازسازی اعتماد و ارائه روایتی مستند، شفاف و باورپذیری است که بتواند در فضای ذهنی جامعه هدف نفوذ کند. برای مقابله با این وضعیت، پیشنهاد میشود یک طرح مدون و چند وجهی برای آگاهسازی امثال مولوی عبدالحمید از ترفندهای دشمنان اتخاذ شود.
عضو بسیج اساتید، مدیران و نخبگان حوزه علمیه در ادامه عنوان کرد: این طرح باید شامل مواردی باشد که عبارتند از «ارائه مستندات تصویری و متنی در مورد حملات اغتشاشگران به اماکن مقدس و انسانهای بیگناه، تحلیل روانشناختی از انگیزهها و اهداف دشمنان و اغتشاشگران، تأکید بر پیامدهای امنیتی و اجتماعی این اقدامات و استفاده از واسطههای مورد اعتماد و شخصیتهای برجسته درجامعه بلوچستان.
وی افزود: با اجرای این طرح، میتوان مردم منطقه و مولوی عبدالحمید را در جریان تمام ابعاد ماجرا قرار داد و او را به ایفای نقش مسئولانه در حفظ امنیت و آرامش کشور ترغیب کرد.
حجتالاسلام مجتهدزاده در پایان، تأکید کرد: مقابله با جنگ روایتها نیازمند هوشیاری، تلاش و همکاری همگانی است. تنها با انسجام و وحدت، میتوان از توطئههای دشمنان عبور کرد و آیندهای روشن برای کشور رقم زد.