گزارشی از برگزاری اختتامیه همایش بین المللی «تحلیلهای اخلاقی حامیان جنین»
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، آیین اختتامیه همایش بین المللی «تحلیلهای اخلاقی حامیان جنین» در سالن همایش های غدیر، برگزار شد. این همایش به بررسی ابعاد اخلاقی، فقهی و حقوقی سقط جنین پرداخت و بر اهمیت حفظ حیات و کرامت انسانی جنین پرداخته و سخنرانان بر لزوم تغییر رویکردهای رسانهای و توجه به هویت معنوی انسان و تقبیح سقط جنین تأکید کردند.
در ابتدا حجت الاسلام و المسلمین دکتر علیرضا آل بویه، دبیر علمی همایش و دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ضرورت توجه به اخلاق در سقط جنین را توصیف کرده و ابراز داشت: چرا باید به اخلاق سقط جنین بپردازیم؟ اخلاق سه کارکرد اساسی دارد که متأسفانه گاهی ما طلبهها در بیان آن برای مردم کوتاهی میکنیم:۱. تأثیر بر خودِ فاعل: هر رفتار اخلاقی یا غیراخلاقی، در درونِ خودِ فرد هویت میسازد ۲. تأثیر بر انسانهای دیگر: رفتار ما بر سایر انسانها تأثیر مثبت یا منفی میگذارد.۳. تأثیر بر عالم هستی: طبق آیات قرآن، رفتارهای اختیاری ما با نظام هستی در ارتباط است و برکاتی از آسمان و زمین را نازل یا محدود میکند.
دبیر علمی همایش ادامه داد: مهمترین تأثیر، همان اثر بر «خودِ» ماست. هنگامی که انسان وارد عالم برزخ میشود و چشم ملکوتیاش باز میشود، حقیقت خود و ضررهایی که به باطن خود زده است را میبیند. در آنجا است که از خداوند طلب بازگشت میکند، اما بازگشتی در کار نیست. ما در دنیا بارها این فرصتها را داریم اما غافلیم. این همایش و صحبتهای شما یک تلنگر برای بیداری است.
سپس دکتر رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت، با ارائه آمارهایی در زمینه سقط اظهار داشت: آمارها نشان میدهد حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد بارداریها به سقط خودبهخودی منجر میشود که اغلب ناشی از ناهنجاریهای جنینی یا مشکلات ژنتیکی است و نوعی فیلترینگ طبیعی محسوب میشود. با این حال، بخشی از این سقطها ناشی از مشکلاتی مانند کمکاری یا پرکاری تیروئید است که با مراقبتهای پزشکی قابل پیشگیری هستند. بخش عمدهای از بحث جامعه اما مربوط به «سقطهای القایی» (عمدی) است که به دو دسته قانونی و غیرقانونی تقسیم میشوند. سقطهای غیرقانونی که عمدتاً در محیطهای غیرایمن و غیرپزشکی انجام میشود، خطرات جانی برای مادر دارد.
رئیس مرکز جوانی جمعیت سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت، برخورد نهادهای نظارتی با افراد متخلف را مهم دانست و افزود: بر اساس ماده ۶۱ قانون، وزارت بهداشت، قوه قضاییه و نهادهای نظارتی موظفند با کسانی که به صورت سیستماتیک به توزیع وسایل سقط یا آموزش آن در فضای مجازی و حقیقی میپردازند، برخورد کنند. اقدامات وزارت بهداشت شامل مشاورههای فرهنگی، نظارت بر مراکز درمانی، اعتباربخشی بیمارستانها و گزارش متخلفان به ضابطان قضایی است. همچنین پویش ملی «نفس» و سامانه تلفنی ۴۰۳۰ برای مشاوره و انصراف از سقط فعالسازی شده است.
سپس دکتر زهرا طاولی، رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت، ابراز داشت: برای مقابله با این پدیده، کارگروه پیشگیری از سقط عمدی جنین طبق ماده ۵۶ قانون در سطح وزارت بهداشت و به موازات آن در تمام دانشگاههای علوم پزشکی تشکیل شد. اقدامات ما شامل جنبههای نظارتی بر مطبها و داروخانهها، گزارش تخلفات، همکاری با گروههای مردمی و انجام پژوهشهای کشوری بوده است. همچنین با همکاری حاج آقای حاجیکاظم، «بسته حفظ حیات جنین» تهیه و ابلاغ شد که همکاران بهداشت و نیروهای مردمی میتوانند از آن استفاده کنند. آموزشهای فراگیر دانشگاهی و تخصصی از شهریور ۱۴۰۳ آغاز شد و دورههایی برای هادیان زندگی، مدیران و کارشناسان اجرایی برگزار گردید.
رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت، بر برخورد بازدارنده نهاد های نظارتی تأکید کرده و افزود: در خصوص برخورد قانونی، سامانه ۱۹۰ برای گزارش مراکزی که سقط عمدی انجام میدهند فعال است و واحدهای نظارتی آموزشهای لازم را برای طرح دعاوی دریافت کردهاند. خوشبختانه دادستان محترم کل کشور ابلاغیهای به قضات ارسال داشت که بر اساس آن، حتی در صورت عدم انجام سقط (در مواردی که اقدامات مقدماتی صورت گرفته)، احکام بازدارنده صادر شود. با این حال، آمار احکام صادره در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که از ۷۷ مورد گزارش شده، تنها به یک نفر حبس تعزیری، یک نفر محرومیت از مطب و یک نفر جزای نقدی (که بازدارنده نبود) تعلق گرفته است. این وضعیت که گاهی منجر به پلمپ و سپس فک پلمپ مراکز درمانی برای سقط میشود، نمیتواند موجب بازدارندگی را شود.
سپس حجت الاسلام والمسلمین نجف لکزایی، رئیس همایش و رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ابراز داشت: ما امروز در آغاز یک مسیر نواندیشانه و در عین حال ضروری قرار داریم. در ادامهی مسیر، امیدواریم مباحث ارزشمندی که در این کنگره و پیشنشستها مطرح شد، بتواند در قالب نظام حکمرانی وارد چرخهی اجرایی کشور شود. در این زمینه، ما با یک مثلث کلیدی ایده – سیستم – اجرا مواجهایم.
وی ادامه داد: در حقیقت، یکی از چالشهای اخلاقی جامعهی امروز ما در همین نقطه است. آمار بالای تجرد و کاهش تمایل به ازدواج، بیانگر ضعف در احساس مسئولیت اخلاقی و اجتماعی است. کسانی که خدمت به دیگران را باری فرهنگی یا مالی میپندارند، در واقع گرفتار نگاه فردگرایانهای شدهاند که با بنیانهای اخلاق اسلامی ناسازگار است.
در انتها به عنوان آخرین سخنران، دکتر عباس موزون، پژوهشگر، کارگردان و مجری برنامه زندگی پس از زندگی، با نقد سیاست های غلط جمعیتی در دهه های اخیر ابراز داشت: من به عنوان یک فعال رسانهای که از جوانی در این عرصه حضور داشتهام، شاهد تغییر رویکرد رسانهای در دو دهه گذشته بودهام. متأسفانه در سالهای گذشته، ارکستر هنری و رسانهای کشور برای تقبیح فرزندآوری و تمسخر خانوادههای پرجمعیت به راه افتاد. طنز، تحقیر و توهین به کسانی که فرزند بیشتری داشتند، در برنامههای صوتی و تصویری رایج شد. من خودم شاهد بودم که همکارانی که فرزند چهارم خود را انتظار میکشیدند، به شدت مورد تمسخر قرار میگرفتند، تا جایی که فرد خجالت میکشید و حتی از مرخصی زایمان استفاده نمیکرد. این فرهنگسازی غلط باعث شد که بچهدار شدن به عملی نشانهی عقبماندگی تلقی شود و واژهی «ناخواسته» جا بیفتد؛ در حالی که چیزی که خدا خواسته، نمیتواند «ناخواسته» باشد.
وی افزود: اکنون که نمودارها نشاندهنده افزایش سن ازدواج و کاهش جمعیت است و سقطهای جنین حتی به داخل خانهها راه پیدا کرده (۶۲ درصد در منزل)، باید پرسید چرا تلاشهای علمی و همایشی ما به تنهایی جواب نمیدهد؟ پاسخ روشن است: «توده» مردم با مقاله و همایش حرکت نمیکند، بلکه با رسانه و هنر حرکت میکند. همانطور که سالها قبل با هزینههای سنگین و بودجههای کلان برای کاهش جمعیت و فرهنگسازی ضد فرزندآوری کار شد، اکنون نیز باید با همان وسعت و با بودجههای مناسب، برای فرهنگسازی در جهت افزایش جمعیت و تقبیح سقط جنین کار رسانهای انجام شود. کار رسانهای هزینه دارد و نیاز به متخصصان دارد؛ نمیتوان با چند کلیپ ساده انتظار معجزه داشت. ما باید از تکنیکهای هنری و سابلیمینال (تأثیرات زیرپوستی) استفاده کنیم تا مردم ناخودآگاه به سمت درستی هدایت شوند.