مالک اشترهای با بصیرت و با غیرت؛ به دام اختلاف نیافتید!

به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آن وسوسه‌ای از وسوسه‌های شیطان که بین برادران دعوا و نزاع راه می‌اندازد و شیرازه‌ی لشکر مومنین را از هم می‌پاشد نَزْغ نام دارد: نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْني وَ بَيْنَ إِخْوَتي [۱]

ریشه‌ی اختلاف معمولا این است که طرفِ سخنور، درست و دقیق سخن نمی‌گوید و این به تنهایی شعله‌ی اختلاف و نزاع در لشکر را روشن می‌کند: قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ [۲]

قرآن تاکید می‌کند که نزاع در لشکر باعث می‌شود بدن‌ها قفل شود و دست و پا و زبان‌ها در بزنگاهِ درگیری و حرارت جنگ از کار بیافتد: "تَذْهَبَ ريحُكُمْ" [۳]

ممکن است یکی از طرفینِ نزاع در لشکر، حق مطلق باشد و طرف دیگر، در موضوع اختلاف مطلقا هیچ حقی نداشته باشد اما باید مراقب بود این اعتراض به دعوا و وحدت‌شکنی ختم نشود چراکه در هر صورت تمرکز همه لشکریان را از دشمن جنایت‌کار معطوف به درگیری درونی می‌کند.

مگر مالک اشتر در قضیه حکمیت اشتباه می‌گفت؟!

اشتر نخعی با بصیرتی مثال‌زدنی که مولا بصیرتش را تایید کرد [۴]، به خوارج فریب‌خورده تندی می‌کرد که "چرا وقتی در آستانه پیروزی بودیم جنگ صفین را متوقف کردید؟ ما شما را زاهد تصور می‌کردیم ولی فهمیدیم شما به خاطر ترس از مرگ، از جنگ فراری هستید." خوارج به او توهین کردند و او هم جوابشان را داد. با شلاق به صورت اسبش زدند و مالک اشتر هم داشت با آنها درگیر می‌شد که امیرالمؤمنین بر سر همه‌شان فریاد کشید که بس کنید! [۵]

البته پرهيز از وحدت‌شکنی در جنگ، یک پس‌زمینه‌ی فکری می‌خواهد!

برای دوری از اختلاف باید ناراحتی‌ها و جناح‌بندی‌های قبل از جنگ را فراموش کنی تا بتوانی وسط جنگ با انواع و اقسام گروه‌ها و مردم مدارا کنی و وحدت داشته باشی.

لذا از اولین توصیه‌های سیدالشهداء در ابتدای جنگ صفین این است: "تلاش کنید و خودتان را به سختی بیاندازید که آنچه [از محبت] ميان شما [لشکریان] كهنه و فرسوده شده، احيا كنيد و در ایجاد وحدت، الفت و انسجام میان خودتان بکوشید." [۶]

کمی غیرت داشته باشی از دشمن‌شاد شدن، قلبت به درد می‌آید اما به حرمت خون رهبر شهیدمان با کرامت از کنارش می‌گذری...

من که از آتش دل چون خُم مِی در جوشم

مُهر بر لب زده خون می‌خورم و خاموشم

حجت الاسلام محمد سعادتمند عضو مجمع خطبای اصحاب الصاحب

.................................

پی نوشت:

[۱] آیه ۱۰۰ سوره یوسف

[۲] آیه ۵۳ سوره اسراء

[۳] لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ريحُكُمْ

 آیه ۴۶ سوره انفال

[۴] وقتی به مولا عرض کردند مالک با حکمیت مخالفت کرده فرمود مالک اهل مخالفت عملی نیست. در نظر که خود من نیز هم‌نظر مالک‌م. ای کاش در میان همه شما دو نفر مثل مالک داشتم و بلکه یک نفر!

لیتَ فيكُمِ مثلَه اثنينِ، بل ليتَ فيكم مثلَه واحداً

الارشاد (شیخ مفید)، ج۱، ص۲۶۹

[۵] و صاح بهم على فكفوا

تاریخ طبری، ج۵، ص۵۰

[۶] جِدُّوا فِي إِحْيَاءِ مَا دَثَرَ بَيْنَكُمْ وَ أُلْفَةِ مَا ذَاعَ مِنْكُمْ‌

وقعة صفین، ص۱۱۴