ورزش کشور نیازمند الگوی مدیریتی مبتنی بر آموزههای دینی و نظریههای امامین انقلاب است
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، در نشست «سلسله نشستهای هماندیشی محیطشناسی راهبردی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران» با موضوع «بومشناسی فرهنگی نوجوانان» که صبح امروز در مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی برگزار شد، با تشریح چالشهای ساختاری و نهادی ورزش کشور، فقدان الگوی مدیریتی مبتنی بر آموزههای دینی، ضعف بدنه کارشناسی فرهنگی و نبود هماهنگی میان نهادهای ورزشی را از مهمترین مسائل این حوزه دانست.
وی با بیان اینکه ورزش کشور همچنان عمدتاً بر اساس الگوهای مدیریتی و نظری غرب اداره میشود، اظهار داشت: یکی از ایرادات اساسی در این زمینه، فقدان الگویی است که از نظریههای امامین انقلاب استخراج شده و بر آموزههای دینی استوار باشد تا بتوان بر اساس آن، نظام مدیریتی و اجرایی ورزش کشور را سامان داد.
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس افزود: از مباحث نظری که در دانشگاهها تدریس میشود تا فعالیتهای عملیاتی در عرصه ورزش، عمدتاً از الگوهای غربی پیروی میکنیم و هنوز الگوی مستقلی مبتنی بر آموزههای اسلامی و نظرات فقهی در این عرصه شکل نگرفته است.
وی با اشاره به تلاشهای صورتگرفته برای گنجاندن برخی ملاحظات اسلامی در طرحها و لوایح مجلس، خاطرنشان کرد: با وجود این تلاشها، جامعه ورزش در پذیرش چنین الگوهایی، بهویژه در حوزه ورزش بانوان، با چالشهایی مواجه است.
ظرفیت فرهنگی ورزش در کشور مغفول مانده است
تاجبخش با تأکید بر ظرفیت گسترده ورزش برای اثرگذاری فرهنگی و اجتماعی تصریح کرد: ورزش یکی از تأثیرگذارترین عرصهها در جهان است و رویدادهایی مانند جام جهانی فوتبال میلیاردها مخاطب را در سراسر دنیا با خود همراه میکند؛ با این حال، ما در جمهوری اسلامی ایران استفاده حداقلی از این ظرفیت برای معرفی فرهنگ خود داریم.
وی با اشاره به جام جهانی قطر اظهار داشت: تلاوت آیات قرآن کریم در مراسم افتتاحیه این مسابقات، بلافاصله در شبکههای اجتماعی جهان بازتاب گستردهای پیدا کرد و قطر توانست از این فرصت برای معرفی بخشی از فرهنگ خود استفاده کند؛ درحالیکه کشورهای مختلف از عرصه ورزش برای معرفی ارزشها و فرهنگ خود بهره میگیرند.
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، با اشاره به نقشآفرینی برخی چهرههای ورزشی در حوادث سال ۱۴۰۱، گفت: ورزشکاران به دلیل برخورداری از مخاطبان و دنبالکنندگان فراوان در شبکههای اجتماعی، ظرفیت بالایی برای اثرگذاری بر افکار عمومی دارند و جریانهای رقیب نیز از این ظرفیت استفاده میکنند؛ اما ما در این زمینه برنامهریزی متناسبی نداشتهایم.
چهار چالش اساسی در مدیریت فرهنگی ورزش
تاجبخش با اشاره به پژوهش انجامشده درباره نظام مسائل فرهنگی ورزش کشور، چهار چالش اصلی این حوزه را برشمرد و گفت: نخستین مسئله، ضعف شدید بدنه کارشناسی فرهنگی است؛ بهگونهای که در برخی بخشها، مسئولان فرهنگی شناخت کافی از مسائل فرهنگی و رویکرد مسئلهمحور به این حوزه ندارند.
وی با اشاره به برداشت حداقلی برخی مسئولان از مفهوم پیوست فرهنگی افزود: در یکی از جلسات با مسئولان فرهنگی فدراسیونهای ورزشی، درباره تعریف پیوست فرهنگی و وظایف آنان در این زمینه پرسش کردیم؛ اما برداشت غالب این بود که پیوست فرهنگی صرفاً به معنای برگزاری برنامههای مذهبی در مناسبتهای دینی است، درحالیکه مدیریت فرهنگی نیازمند شناخت مسائل، بررسی آسیبها و برنامهریزی کارشناسی است.
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، ضعف هماهنگی و همافزایی میان نهادهای ورزشی را دومین چالش دانست و اظهار داشت: میان وزارت ورزش و جوانان، کمیته ملی المپیک و فدراسیونهای ورزشی، پیوند نهادی مؤثری در حوزه مسائل فرهنگی وجود ندارد و همین مسئله موجب شده است هر مجموعه بهصورت جزیرهای عمل کند.
وی کمبود منابع مالی فعالیتهای فرهنگی را سومین مسئله برشمرد و گفت: بخش عمده اعتبارات ورزش کشور به فعالیتهای ورزشی، بهویژه ورزش قهرمانی، اختصاص مییابد و برای برنامههای فرهنگی منابع کافی در نظر گرفته نمیشود.
تاجبخش چهارمین چالش را تکبعدینگری سازمانی و آنچه «سندروم ذهن کور فرهنگی» نامید، عنوان کرد و افزود: بسیاری از نهادهای ورزشی صرفاً با نگاه ورزشی برنامهریزی میکنند و اساساً ابعاد فرهنگی فعالیتهای خود را مورد توجه قرار نمیدهند؛ به همین دلیل، هنگام طرح برنامههای فرهنگی، کمبود بودجه را مطرح میکنند.
ضرورت ایجاد تعادل میان ورزش همگانی و قهرمانی
وی با انتقاد از غلبه رویکرد مدالآوری در نظام تخصیص منابع ورزش کشور اظهار داشت: این رویکرد با تأکیدات امامین انقلاب، بهویژه توجه امام شهید به توسعه ورزش همگانی و نقش آن در سلامت جامعه، فاصله دارد.
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به هزینههای انجامشده برای ورزش قهرمانی و نتایج کاروان ورزشی کشور در مسابقات ناگویا خاطرنشان کرد: با وجود صرف هزینههای قابلتوجه، رتبه کشور نسبت به دوره قبل کاهش یافت و تعداد مدالها نیز کمتر شد؛ درحالیکه میتوانستیم با ایجاد تعادل میان ورزش همگانی و قهرمانی، بخشی از منابع را به توسعه ورزش همگانی و ارتقای سلامت عمومی اختصاص دهیم.
ورزش بانوان نیازمند نظارت فقهی و فرهنگی است
تاجبخش در ادامه با اشاره به مسائل ورزش بانوان، خواستار توجه جدی نهادهای مسئول به ابعاد فقهی، فرهنگی و نظارتی این حوزه شد و گفت: در زمینه توسعه رشتههای ورزشی بانوان، لازم است بررسی شود که این رشتهها تا چه اندازه با ملاحظات فقهی و شرعی انطباق دارند.
وی با اشاره به رشتههایی مانند MMA و بوکس بانوان افزود: در برخی رشتهها، ضربات سنگینی به سر و صورت وارد میشود و توسعه آنها بدون بررسی دقیق ابعاد فقهی و اخذ نظر مراجع ذیصلاح، میتواند محل پرسش و تأمل باشد.
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، موضوع پوشش ورزشکاران بانوان را از دیگر مسائل مهم دانست و با اشاره به پوشش ورزشکاران ایرانی در افتتاحیه مسابقات ناگویا اظهار داشت: در این مراسم، پوشش ورزشکاران زن و مرد از نظر نوع لباس، کتوشلوار، پیراهن و کفش شباهت زیادی داشت و تفاوت ظاهری آنها عمدتاً به مقنعه محدود میشد؛ این مسئله ضرورت بررسی ضوابط شرعی پوشش در ورزش را نشان میدهد.
وی با انتقاد از نبود سازوکار نظارتی متناسب در این حوزه تصریح کرد: با وجود حجم بالای تأثیرگذاری ورزش و مسائل فقهی و شرعی متعدد آن، جایگاه و ساختار نظارتی متناسبی برای پیگیری این موضوعات در وزارت ورزش و جوانان وجود ندارد.
تاجبخش همچنین به اجرای طرح ورزش صبحگاهی با عنوان «ورزش و مردم» اشاره کرد و گفت: در ابلاغیه این برنامه، برگزاری فعالیتهای ورزشی بهصورت مختلط میان زنان و مردان پیشبینی شده است؛ درحالیکه در این زمینه، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره ممنوعیت ورزش مختلط میان زن و مرد وجود دارد و باید مشخص شود مبنای قانونی اجرای چنین برنامههایی چیست.
وی طراحی و استفاده از لباسهایی با عنوان لباس ورزشی اسلامی را نیز نیازمند نظارت کارشناسی دانست و افزود: صرف نامگذاری یک لباس بهعنوان لباس اسلامی کافی نیست، بلکه باید ویژگیهای آن از نظر پوشش و رعایت ضوابط شرعی مورد بررسی قرار گیرد.
ابهام در ضوابط حضور مردان در رویدادهای ورزشی بانوان
دبیر کمیته ورزش و گردشگری مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، مکان فعالیت بانوان و نحوه تعاملات جنسیتی در محیطهای ورزشی را از دیگر مسائل مهم این حوزه دانست و با اشاره به اعلام دادستان تهران درباره ممنوعیت ورود خبرنگاران مرد به محل ورزش بانوان اظهار داشت: پس از طرح این موضوع، پرسشهایی درباره ضوابط حضور مردان در رویدادهای ورزشی بانوان، از جمله پزشکان، اعضای کادر فنی، خبرنگاران و نیروهای پشتیبانی، مطرح شده است.
وی افزود: در این زمینه باید مشخص شود چه نهادی مسئول تعیین ضوابط و نظارت بر اجرای آنهاست؛ چراکه نبود مرجع مشخص و پاسخگو، زمینه بروز اختلاف و چالشهای مختلف را فراهم میکند.
تاجبخش در پایان با دعوت از پژوهشگران و بانوان علاقهمند به همکاری در حوزه مطالعات ورزش بانوان، خاطرنشان کرد: در میز ورزش مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، موضوعات و پروژههای پژوهشی متعددی در دست پیگیری است و میتوان از ظرفیت علمی و پژوهشی علاقهمندان برای بررسی مسائل و ارائه راهکارهای مناسب بهره گرفت.