آیینهای مذهبی و جبهۀ مقاومت؛ حاشیه ای بر پیام نوروزیِ مقام معظم رهبری
خراسان - معاون پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی در یادداشتی به موضوع آئین های مذهبی و جبهه مقاومت پرداخت و از پیام نوروزی حضرت آیت الله سیدمجتبی خامنه ای(حفظه الله) نوشت.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در خراسان، دکتر محمدرضا قائمی نیک، معاون پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی در یادداشتی با عنوان آیینهای مذهبی (هیئت و زیارت) و جبهۀ مقاومت، به تحلیل پیام نوروزی مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله سید مجتبی خامنه ای(حفظه الله) پرداخت.
متن این یادداشت از قرار زیر است:
1. آیینهای مذهبی تشیع، عمدتاً بر دو محور زیارت و هیئت (شامل عزاداریها و جشنها) میگردد. این دو آیین، اگرچه جزوِ واجبات شرعی نیستند (بهجز مراسم حج که شرط استطاعت در آن لحاظ میشود)، اما تاکیدات رواییِ ائمۀ معصومین (ع) بر آنها و مخصوصاً تاثیرات اجتماعی یا حتی اقتصادی و سیاسی کلانی که بر جوامع اسلامی میگذارند، باعث شده تا هیچ جامعۀ اسلامی و مخصوصاً شیعی، نتواند اهمیتِ آنها را در مناسبات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی یا اقتصادی نادیده بگیرد. با اینحال این دو آیین، در مناسبتهایی نظیر پیادهروی اربعین یا زیارت حضرت رضا (ع)، مخصوصاً در آخر ماه صفر و یا حتی در دیگر مناسبات، بهم گره میخورند و ترکیبی از زیارت-هیئت در سطح بسیار کلان و عظیمی شکل میگیرند. علیرغم اینکه این دو آیین، تشیعمحورند، اما شواهد میدانی و تاریخی متعدد نشان میدهد، در میان اهل سنت، مخصوصاً حنفیها نیز به جهت احترامی که به ائمۀ معصومین شیعه قائل هستند، هم زیارت و هم آیینهای عزاداری و جشن، مورد اقبال قرار میگیرند. این آیینها حتی آنجا که بر مفهوم حمایت از مظلوم یا کرامت و عدالت انسانی تاکید میورزند، وجهی بینالادیانی پیدا میکنند.
2. رهبر شهید انقلاب، در 20 آذر 1404، میلاد حضرت زهرا (س)، در دیدار با مداحان بهرابطهای عمیق میان هیئتها و مقاومت اشاره کردند. «امروز مدّاحی یکی از پایگاههای «ادبیّات مقاومت» است. امروز مدّاحی یک پایگاهی است برای ادبیّات مقاومت. اگر یک «فکری» وجود داشته باشد و «ادبیّاتِ» متناسب با آن فکر وجود نداشته باشد، آن فکر میمیرد، از بین میرود. تولید ادبیّاتِ مناسب با اندیشه و فکر، یک هنر بزرگی است. یکی از مراکز و پایگاههایی که این ادبیّات را ــ ادبیّات مقاومت را ــ تدوین میکند، گسترش میدهد، منتقل میکند، عبارت است از پدیدۀ مدّاحی و هیئت». اگر سیرۀ معصومین (ع) در انسان 250 ساله را ناظر به تلاش آنها برای احیاء حکومت و سیاست بدانیم، بیتردید زیارت آنها نیز با مقاومت گره میخورد. نمونۀ تام و تمامِ آن، پیادهروی اربعین است که نه تنها بهلحاظ تاریخی، مخصوصاً در میان خودِ عراقیها، در نسبت با مقاومت شکل گرفته بلکه امروز نیز نقشی در جریان مقاومت منطقه دارد. افزون بر این، در ایران، از تجربۀ انقلاب اسلامی تا پیوند آیینهای مذهبی زیارت و هیئت با حضور میلیونیِ مردم ایران در خیابانهای ایران در جنگ رمضان (یا حتی در بعضی از کشورهای منطقه)، در نفیِ سلطهگریِ آمریکا و رژیم صهیونیستی و حمایت از جبهۀ مقاومت، پیوند عمیق آیینهای مذهبی (مداحی، سخنرانی و زیارت) با مقاومت را آشکار میکند و بهنحوی همچنان مهمترین نیرویِ محرکۀ حضور مردم در صحنه است.
3. مقام معظم رهبری، آیتالله سیدمجتبی خامنهای در پیام نوروزیِ خود، به وجود «مشاهد مشرفه و اماکن مقدسه» در بعضی از کشورهای همسایه اشاره کرده و آنرا بهعنوان موضوع مشترک میان ایران و همسایگانشان، آنهم در شرایط جنگِ رمضان ذکر کردهاند و آنها را در کنار حضور ایرانیانِ زیادی بعنوان ساکن و شاغل در بعضی دیگر و قومیت مشترک یا همزبانی یا منافع راهبردی مشترک»، بهعنوان راهبردی در مقابله با «جبهه استکبار» مورد توجه قرار دادهاند. این دقیقۀ ظریف، بهلحاظ فرهنگی به نیرویِ عظیم اجتماعی و فرهنگی اشاره میکند که در اماکن مشرفه و اماکن مقدسه، با محوریت آیینهای مذهبیِ زیارت و هیئت، بالقوه یا بالفعل با محوریت مفهوم مقابله با استکبار که هستۀ اصلیِ مقاومت است، وجود دارد. امروز در پاکستان و عراق و افغانستان و لبنان و یمن و دیگر کشورهای محور مقاومت، آیینهای مذهبی نقشی بیبدیل در مقاومت ایفا میکنند و هیئت و زیارت، محورِ کنشهای فرهنگی و اجتماعیِ این ملتها هستند./933/
ارسال نظرات