کتاب «دوستداران وطن»؛ اثری ارزشمند در پیوند فرهنگ ایران و هند

به گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در سخنانی ضمن قدردانی از برگزارکنندگان و پژوهشگران این اثر، به تبیین جایگاه وطن‌دوستی در سنت اسلامی و میراث مشترک ایران و هند پرداخت.

استاد خسروپناه سخنان خود را با اشاره به حدیث مشهور «حب‌الوطن من الایمان» آغاز کرد و گفت: اگرچه برخی درباره سند این حدیث گفت‌وگو دارند، اما مضمون آن حقیقتی عمیق و حکیمانه است. این حدیث با یک نگاه معرفتی و اخلاقی به رابطه انسان با وطن می‌پردازد و از پیوندی سخن می‌گوید که در ژرفای وجود انسان نهاده شده است.

او با بیان اینکه سعدی شیرازی افزون بر شاعری، فقیه و آشنا با علوم حدیث بوده است، افزود: سعدی و بسیاری از بزرگان ادب فارسی، وطن‌دوستی را نه یک احساس عاطفی سطحی، بلکه یک فضیلت اخلاقی و حکمی می‌دانستند. این نگاه در سراسر ادبیات فارسی قابل مشاهده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ضمن تقدیر از دکتر شکری و دکتر حبیب برای معرفی و چاپ این کتاب، گفت: صادقانه بگویم پیش از ارسال نسخه PDF کتاب، شناختی نسبت به آن نداشتم. اما از زمانی که به مطالعه آن پرداختم، حقیقتاً برایم شگفت‌انگیز بود. گویی نویسنده مستقیماً با خواننده هم‌صحبت می‌شود.

استاد خسروپناه با اشاره به شخصیت نویسنده، «آصف هندی» از مرادآباد، افزود: این اندیشمند هندوستانی که به زیبایی به زبان فارسی نوشته است، نمونه‌ای روشن از پیوند تاریخی و فرهنگی ایران و هند است. او عشق به وطن و مفاهیم بلندی همچون اخلاق، فتوت، و معنویت را در قالبی ادیبانه بیان کرده است.

وی ادامه داد: در کتاب جمله‌ای بسیار تأمل‌برانگیز آمده است: "حبّ وطن بر همه وطن‌های دنیایی تفریق و ترجیح دارد." این بیان نشان می‌دهد که وطن‌دوستی می‌تواند جان‌ها را به هم پیوند دهد و وحدت ایجاد کند.

استاد خسروپناه ابراز امیدواری کرد که این اثر در آینده در کتاب‌های درسی معرفی شود تا نسل جوان با چنین میراث ارزشمندی آشنا گردد.

وجوه مشترک فرهنگی ایران و هند

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بخش اصلی سخنان خود را به تبیین مهم‌ترین اشتراکات تمدنی، فلسفی و فرهنگی ایران و هند اختصاص داد. او گفت: فلسفه در هر دو کشور مبتنی بر جمع میان عقلانیت و معنویت است. همان‌گونه که در حکمت ایرانی – اسلامی عقل ابزاری محور نیست، در سنت فلسفی هندوستان نیز ریشه‌های عرفانی، شهودی و اخلاقی بسیار پررنگ است.

وی با اشاره به اینکه شناخت ایرانیان از فلسفه هندوستان هنوز کامل نیست، یادآور شد: مرحوم دکتر شایگان آثار ارزشمندی در این زمینه خلق کردند، اما هنوز حوزه‌های ناشناخته بسیاری باقی مانده است.

استاد خسروپناه تأکید کرد: ادبیات فارسی را اگر "فتوت‌نامه" بنامیم سخن گزافی نگفته‌ایم؛ چراکه سرشت آن اخلاق، عشق و کرامت است. ادبیات هند نیز سرشار از همین مفاهیم است و همین شباهت‌ها معرفت دو ملت را به یکدیگر نزدیک کرده است.

تنهایی تاریخی و رنج‌های مشترک دو ملت

وی یکی دیگر از اشتراکات ایران و هند را «تنهایی تاریخی» دانست و گفت: هر دو ملت در برهه‌های مختلف تاریخ، به‌تنهایی در برابر سلطه و استعمار ایستاده‌اند و جوهره فرهنگی خود را حفظ کرده‌اند.

استاد خسروپناه با اشاره به رهبران برجسته هندوستان مانند گاندی، ابوالکلام آزاد و جواهر لعل نهرو گفت: هندوستان شخصیت‌های بزرگی در حوزه آزادی‌خواهی داشته است و همین روحیه را نیز در ایران داریم. ملت ایران برای استقلال، چه در دوران نهضت مشروطه و چه در مبارزات انقلاب اسلامی، شهدای بسیار تقدیم کرده است.

وی در همین بخش به کتابی درباره هندوستان اشاره کرد که پیش از انقلاب توسط امام خمینی(ره) تألیف شده و گفت: تعجب می‌کنم این کتاب تاکنون منتشر نشده است. امیدوارم دوستان این اثر را نیز چاپ کنند.

او با بیان اینکه نمادهای دینی در هر دو کشور پررنگ است، افزود: ایمان دینی در جان مردم هند و ایران ریشه‌دار است. حتی اگر برخی شعائر کمتر رعایت شود، اصل دینداری از جان این ملت‌ها جداشدنی نیست.

استاد خسروپناه گفت: رفت‌وآمد عالمان، تاجران و استادان ایرانی و هندی در طول قرون متمادی نشان‌دهنده پیوند عمیق دو تمدن است. بسیاری از آثار حکمی و ادبی میان این دو سرزمین تبادل شده و این سنت همچنان ادامه دارد.

وی با اشاره به صنایع دستی و هنرهای بومی ایران و هند گفت: در هیچ‌جای جهان کمتر کشوری را می‌شناسیم که مانند ایران و هند چنین تنوع و کیفیتی در صنایع دستی داشته باشد. از خوشنویسی تا هنرهای چوبی، فلزی، پارچه‌ای و نگارگری، این دو ملت صاحب گنجینه‌های کم‌نظیرند.

او افزود که در موزه کتابخانه‌ای درقم، بیش از ۴۰ قطعه هنری از هندوستان و آثار متعدد ایرانی نگهداری می‌شود.

استاد خسروپناه در پایان سخنان خود از تلاش‌های دکتر شکری و سفیر هند قدردانی کرد و گفت: در مدت همکاری با دوستان هندی، هرگز احساس غربت یا دوگانگی نداشتم. روابط ما بر پایه محبت، اخوت و احترام متقابل بوده است.

وی از سفر ناگهانی سفیر هند و حضور نماینده ایشان در این مراسم تشکر کرد و ابراز امیدواری نمود: ارتباط و همکاری‌ها با رایزنی فرهنگی سفارت هند پس از پایان مأموریت ایشان نیز تداوم داشته باشد، زیرا ظرفیت‌های بزرگ و مغفولی برای توسعه تعاملات فرهنگی میان دو کشور وجود دارد.