تأکید بر نقش راهبردی حوزه در فرهنگسازی ازدواج و جوانی جمعیت
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت وتعالی خانواده خبرگزاری رسا، همایش ملی «حکمرانی جمعیت و خانواده» با حضور مدیران حوزههای علمیه صبح امروز در مجتمع یاوران حضرت مهدی(عج) برگزار شد و سخنرانان این نشست، با بررسی ابعاد مختلف مسئله جمعیت، بر ضرورت نقشآفرینی حوزههای علمیه در فرهنگسازی ازدواج، تحکیم خانواده و فرزندآوری، اصلاح سیاستهای حمایتی و ایجاد شبکهای منسجم برای تحقق سیاستهای کلی جمعیت تأکید کردند.
حجتالاسلام ابوالقاسم مقیمی حاجی، معاون پژوهش حوزههای علمیه، با اشاره به پیامدهای سیاستهای کنترل جمعیت در دهههای گذشته، اظهار داشت: روند کاهش نرخ رشد جمعیت میتواند در آینده نسبت جمعیتی ایران را در مقایسه با کشورهای منطقه کاهش داده و پیامدهای مختلفی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی با بیان اینکه هنوز فرصت اصلاح این روند وجود دارد، مسئله رشد جمعیت در میان طلاب را یکی از دغدغههای حوزههای علمیه دانست و گفت: اگرچه در میان نسل جوان طلاب خانوادههایی با سه فرزند نیز وجود دارند، اما لازم است برنامهای هدفمند برای تقویت فرهنگ فرزندآوری و حمایت از خانوادههای طلبگی تدوین شود.
معاون پژوهش حوزههای علمیه همچنین به مشکلات ازدواج طلاب اشاره کرد و افزود: بسیاری از طلاب به دلیل شرایط اقتصادی، نبود حمایت مالی خانواده و تعارض میان تحصیل و ازدواج، با دشواریهایی در تشکیل خانواده مواجه هستند و این مسئله نیازمند حمایت جدی است.
حجتالاسلام مقیمی حاجی، ظرفیت طلاب، اساتید، روحانیون، شبکههای تبلیغی و حوزههای علمیه خواهران را سرمایهای ارزشمند برای ترویج فرهنگ ازدواج و فرزندآوری برشمرد و تأکید کرد که این ظرفیتها میتوانند در مساجد، مراکز آموزشی و فعالیتهای فرهنگی نقش مؤثرتری ایفا کنند.
در ادامه این همایش، دکتر مرضیه وحیددستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، با اشاره به جایگاه مسئله جمعیت در سیاستهای کلان کشور، اظهار داشت که رفع موانع ازدواج، حمایت از تشکیل خانواده و تشویق به فرزندآوری از مهمترین محورهای سیاستهای کلی جمعیت است.
وی با بیان اینکه سه عامل «امید به آینده»، «اشتغال پایدار» و «مسکن مناسب» بیشترین تأثیر را بر تصمیم جوانان برای ازدواج و فرزندآوری دارند، گفت: بدون تقویت این مؤلفهها، نمیتوان انتظار اصلاح جدی روندهای جمعیتی را داشت.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، آن را قانونی جامع دانست اما تصریح کرد: این قانون در حوزه حمایت از جوانان مجرد در آستانه ازدواج با خلأهایی روبهرو است و مهمترین حمایت عملی موجود، پرداخت وام ازدواج است.
وحیددستجردی همچنین با اشاره به افزایش فاصله میان ازدواج و تولد نخستین فرزند و نیز افزایش فاصله میان فرزندان، این روند را از عوامل مهم کاهش نرخ باروری دانست و افزود: تأخیر در فرزندآوری موجب از دست رفتن بخشی از سالهای باروری زنان میشود.
وی کاهش آمار ازدواج، افزایش سن ازدواج، مهاجرت جوانان و کاهش نرخ باروری را از مهمترین چالشهای جمعیتی کشور برشمرد و تأکید کرد که استمرار این روند، کشور را به سمت سالمندی جمعیت سوق خواهد داد.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به تجربه کشورهای مختلف، خواستار بازنگری در سیاستهای حمایتی شد و گفت بخش عمده موالید کشور مربوط به فرزند اول و دوم است، در حالی که بسیاری از مشوقهای قانونی برای فرزند سوم و بیشتر پیشبینی شده است؛ ازاینرو لازم است سیاستهای تشویقی با تمرکز بیشتر بر تولد فرزند اول و دوم اصلاح شود.
وی همچنین با استناد به نتایج پیمایشهای ملی اظهار داشت: تمایل خانوادههای ایرانی به داشتن بیش از دو فرزند همچنان وجود دارد، اما موانع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مانع تحقق این خواسته شده است.
وحیددستجردی آموزش، فرهنگسازی، تولید محصولات فرهنگی، حمایت از مادران، توسعه خوابگاههای متأهلی، تقویت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری، حمایت از کنشگران مردمی و اجرای کامل قانون جوانی جمعیت را از مهمترین الزامات اصلاح وضعیت جمعیتی کشور برشمرد.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین با تشریح طرح «کارت امید مادر» گفت هدف این طرح تنها پرداخت کمک مالی نیست، بلکه تأکید بر ارزش جایگاه مادری و حمایت عملی از خانواده در دو سال نخست تولد فرزند است؛ دورهای که بخش عمده رشد شناختی، عصبی و اجتماعی کودک در آن شکل میگیرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مسئله سقط جنین، بر ضرورت تفکیک میان سقط درمانی قانونی و سقطهای غیرقانونی تأکید کرد و آگاهیبخشی، حمایت از مادران، کاهش نگرانیهای اقتصادی و تبیین مبانی فقهی حفظ جان جنین را از راهکارهای کاهش سقطهای غیرقانونی دانست.
در ادامه این همایش، پروفسور محمداسماعیل اکبری، استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با تأکید بر ضرورت نگاه راهبردی به مسئله جمعیت، اظهار داشت: مبانی فکری و فلسفه جمعیت باید به سیاستهای اجرایی و سپس به فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شود.
وی با اشاره به سیاستهای کلی جمعیت، بر ضرورت حفظ پویایی جمعیتی کشور، جلوگیری از سالمندی جمعیت، ترویج فرهنگ ازدواج، فرزندآوری و پیشگیری از سقط جنین تأکید کرد و گفت: تحقق حکمرانی جمعیت نیازمند تبدیل مبانی نظری به برنامههای اجرایی و فرهنگ عمومی است.
در بخش پایانی این همایش، حجتالاسلام رسول ساکی، دبیر ستاد راهبری جمعیت حوزههای علمیه، با تشریح طرح «سراج» (ستاد راهبری جمعیت)، این طرح را نقشه عملیاتی حوزههای علمیه برای تحقق سیاستهای جوانی جمعیت معرفی کرد.
وی اظهار داشت: طرح «سراج» با هدف سازماندهی ظرفیتهای حوزههای علمیه در چند سطح طراحی شده و مدیران ارشد، مدیران استانی، اساتید گفتمانساز و شبکه مبلغان را به عنوان ارکان اصلی این برنامه در بر میگیرد.
حجت الاسلام ساکی از تشکیل ستادهای استانی جمعیت، برگزاری دورههای آموزشی حضوری و مجازی برای طلاب، تربیت شبکهای از مبلغان متخصص، تدوین برنامه عملیاتی متناسب با شرایط هر شهرستان و حمایت از فعالیتهای استانی در حوزه جمعیت خبر داد.
وی همچنین بر نقش حوزههای علمیه برادران و خواهران، دفتر تبلیغات اسلامی، جامعةالزهرا(س)، جامعةالمصطفی(ص)، سازمان تبلیغات اسلامی و دیگر نهادهای حوزوی در اجرای این طرح تأکید کرد و گفت: هدف نهایی «سراج» شکلگیری شبکهای فراگیر برای گفتمانسازی، فرهنگسازی، مطالبهگری و پشتیبانی از سیاستهای جوانی جمعیت در سراسر کشور است.
سخنرانان این همایش در مجموع بر این نکته تأکید کردند که حل چالشهای جمعیتی کشور نیازمند همافزایی میان حوزههای علمیه، دستگاههای اجرایی، مراکز علمی، رسانهها و نهادهای مردمی است و در کنار فرهنگسازی، باید موانع اقتصادی، اشتغال، مسکن و حمایتهای اجتماعی از خانواده نیز به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.