اربعین به جنبشی برای تحقق عدالت تبدیل شده است
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام مجتبی نامخواه عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام در نشست «اربعین؛ فناوری اجتماعی تحقق خونخواهی (هیأت، اربعین، مقاومت، خونخواهی)» که با حضور اساتید حوزه و دانشگاه در پژوهشکده باقرالعلوم علیهالسلام برگزار شد، به تبیین مختصات اربعین به مثابه یک جنبش خونخواهی پرداخت.
وی با بیان اینکه پرسش از اساس ماهیت رویداد پیادهروی اربعین اهمیت فراوانی دارد، اظهار داشت: در ابتدا این بحث بیشتر در چارچوب «آیین» و «تمدن» مطرح میشد، اما واقعیت این است که آیین بهتنهایی نمیتواند همه ابعاد این پدیده را نشان دهد؛ ازاینرو برای فهم اربعین نیازمند یک فرا روایت هستیم که بتواند نسبت این آیین را با تحولات اجتماعی و تاریخی تبیین کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام افزود: پرسش اساسی این است که چگونه میتوان با این آیین به مسائل زمانه پاسخ داد و چگونه یک واقعه تاریخی میتواند از سطح بزرگداشت صرف عبور کرده و به یک نیروی اجتماعی تبدیل شود.
وی ادامه داد: بسیاری از قیامهای پس از عاشورا، گرامیداشت حادثه عاشورا را در قالب نفی وضع موجود و تقابل با حکومتها تعریف کردهاند، اما در مقابل، ما با گونهای از حرکتهای بزرگداشت مواجه هستیم که صرفاً به نفی یک وضعیت محدود نمیشوند و ظرفیت تولید یک حرکت اجتماعی را دارند.
حجتالاسلام نامخواه با اشاره به پیوند عاشورا، اربعین و مفهوم خونخواهی تصریح کرد: اتفاق مهم در این میان، بزرگداشت حرکتی است که از «عدالت انتقامی» آغاز میشود و به «عدالت اجتماعی» ختم میگردد. این ویژگی، چیزی است که بسیاری از آیینها فاقد آن هستند؛ یعنی یک پشتوانه معرفتی که بتواند وضعیت کنونی را تبیین کند و نسبت انسان امروز را با یک واقعه تاریخی روشن سازد.
وی با بیان اینکه عاشورا صرفاً یک حادثه تاریخی مربوط به گذشته نیست، خاطرنشان کرد: تبدیل واقعه تاریخی عاشورا به چارچوبی برای فهم شرایط اجتماعی امروز و ایجاد کنش در برابر وضعیت ناعادلانه، مسیری است که از عاشورا تا انقلاب اسلامی قابل مشاهده است.
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: یکی از مهمترین ظرفیتهای اربعین، تبدیل «گرامیداشت» به «کنش» است؛ به این معنا که یادآوری یک واقعه تاریخی میتواند به نیرویی برای تغییر اجتماعی تبدیل شود.
وی با اشاره به جایگاه مفهوم عدالت اجتماعی در این فرآیند گفت: ایده عدالت اجتماعی، مفهومی قدرتمند است که ظرفیت ایجاد نقد و ضدیت با وضعیت موجود را دارد و میتواند انسان را از سطح مطالبه فردی فراتر برده و به سمت یک جنبش اجتماعی برای تحقق عدالت سوق دهد.
حجتالاسلام نامخواه در پایان خاطرنشان کرد: در این نگاه، خونخواهی صرفاً به معنای یک انتقام فردی نیست، بلکه میتواند به یک حرکت جمعی برای تحقق عدالت تبدیل شود؛ حرکتی که اربعین یکی از مهمترین بسترهای اجتماعی آن به شمار میآید.