هر خبر درستی الزاماً قابل انتشار نیست

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام هادی صادقی، معاون قوه قضاییه و رئیس مرکز حل اختلاف کشور، با اشاره به توصیه امیرالمؤمنین(ع) درباره نحوه مواجهه انسان با اخبار، بر ضرورت اندیشیدن، راستی‌آزمایی و مراقبت از خبر پیش از نقل آن تأکید کرد.

وی با استناد به خطبه ۹۸ نهج‌البلاغه گفت: حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «اعْقِلُوا الْخَبَرَ إِذَا سَمِعْتُمُوهُ عَقْلَ رِعَايَةٍ لَا عَقْلَ رِوَايَةٍ»، یعنی هرگاه خبری شنیدید، آن را نیک بفهمید و در آن بیندیشید، نه اینکه صرفاً بشنوید و نقل کنید؛ چراکه نقل‌کنندگان علم بسیارند اما اندیشه‌کنندگان در آن اندک هستند.

خبر را فقط نقل نکنیم؛ از آن مراقبت کنیم

صادقی با تشریح تفاوت میان «عقل روایت» و «عقل رعایت» اظهار کرد: عقل روایت یعنی فرد به محض شنیدن یک خبر، آن را نقل کند؛ البته در این مرحله نیز راوی باید صادق باشد و از منبع خبر خود اطمینان داشته باشد، اما امیرالمؤمنین(ع) فراتر از این را مورد تأکید قرار داده و فرموده‌اند که با خبر باید «عقل رعایت» داشت.

وی افزود: رعایت در اینجا به معنای مراقبت و نگهبانی است؛ همان‌گونه که یک چوپان از گله مراقبت می‌کند، انسان نیز باید از خبری که به او می‌رسد مراقبت کند و ببیند آیا اساساً باید آن را منتقل کند یا خیر.

رئیس مرکز حل اختلاف کشور با اشاره به مفهوم «دروازه‌بانی خبر» در علم ارتباطات گفت: در ارتباطات نیز مفهومی به نام دروازه‌بانی خبر وجود دارد؛ یعنی خبرنگار نباید هر خبری را که می‌شنود، فوراً منتشر کند، بلکه باید آن را بررسی کند و تشخیص دهد چه خبری عبور کند و چه خبری کنار گذاشته شود.

هر خبر درستی الزاماً قابل انتشار نیست

صادقی ادامه داد: نخست باید مشخص شود خبری که به ما رسیده، راست است یا دروغ؛ سپس باید دید این خبر به چه کسی فایده می‌رساند و برای چه کسی ضرر دارد. بنابراین، هر خبر راستی الزاماً نباید گفته شود و صرف راست بودن یک خبر، دلیل کافی برای انتشار آن نیست.

وی با بیان اینکه ماهیت و پیامدهای خبر نیز باید مورد توجه قرار گیرد، گفت: باید بررسی کنیم که خبر محرمانه است یا غیرمحرمانه، امنیتی است یا غیرامنیتی و انتشار آن چه آثاری دارد؛ آیا گفتن آن موجب ضرر مردم، مسلمانان، جامعه اسلامی یا حکومت می‌شود یا خیر.

صادقی تأکید کرد: عقل رعایت یعنی مراقبت از خبر؛ اینکه بدانیم کجا آن را بشنویم، کجا بگوییم، چه زمانی بازگو کنیم و چه زمانی از نقل آن خودداری کنیم.

همه خبرها به دانستن و گفتن نیاز ندارند

وی با اشاره به حجم بالای اخبار در روزهای مختلف، خطاب به مردم گفت: در این ایام خبرها زیاد است و نباید خودمان را بی‌دلیل مشغول اخبار کنیم. بسیاری از خبرها نه به درد ما می‌خورند و نه به درد کسی که آنها را برایش نقل می‌کنیم.

معاون قوه قضاییه ادامه داد: مگر لازم است هر چیزی را بدانیم و هر خبری را بشنویم و بگوییم؟ گاهی مشغول شدن به اخبار، انسان را از انجام تکالیفش بازمی‌دارد.

صادقی در پایان خاطرنشان کرد: خبر همیشه خوب نیست و گاهی همان تعبیر قدیمی که می‌گفتند «بی‌خبری خوش‌خبری» می‌تواند معنا داشته باشد؛ بنابراین باید مراقب باشیم و هر خبری را بی‌دلیل برای دیگران نقل نکنیم.