میزگرد علمی عقلانیت در تشیع و مدرنیته و نقش آن در تحولات معاصر ایران برگزار شد
رسا، سرویس فرهنگی ـ میزگرد علمی«عقلانیت در تشیع و مدرنیته و نقش آن در تحولات معاصر ایران»، از سوی مؤسسه امام خمینی(ره) برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، میزگرد علمی عقلانیت در تشیع و مدرنیته و نقش آن در تحولات معاصر ایران، با حضور حجتالاسلام پارسانیا، حجتالاسلام مهدویزادگان و دکتر عماد افروغ، در مؤسسه امام خمینی(ره) برگزار گردید.
در ابتدای میزگرد، حجتالاسلام پارسانیا با تعریف عقلانیت و ارتباط آن با عقل و تفاوت عقلانیت در تشیع گفت: مفهوم عقل کاربردهای گوناگونی دارد و یک موجود مجرّدی است که تجرّد تام داشته باشد.
وی ادامه داد: یک معنای دیگر عقل، درک کلیّات است. نفس انسان بر حسب ذات خود، درک معانی کلّی را میکند. ممکن است کار عقل ناظر به معقولها هم باشد، آن چیزی که ادراک میشود، کلی است و جزئی نیست.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: عقلانیت وقتی در اصطلاح علوم اجتماعی به کار برده میشود، نوعی از قوه تفکر و اندیشه است که در ظرف ذهن یک فرد در حوزه اجتماعی استفاده میشود. درک معانی کلی و استدلال دارای سطوح مختلفی به لحاظ موضوعات مختلفی است و این عقلانیت هم میتواند لایهها و سطوح مختلفی داشته باشد.
در ادامه میزگرد، حجتالاسلام مهدویزادگان با اشاره به تفاوت عقلانیت غربی و عقلانیت شیعی، گفت: عقلانیت یک امری است که در همه تمدنها با همه ملاحظات وجود دارد.
وی افزود: عقل در نسبت به اشیاء به سه بخش اعتبار میشود. یک بخش اینکه شیئی را لابه شرطی اعتبار میکنیم، یک بخش شیئی را به شرط لائی اعتبار میکنیم و یک وقت به شرط شیئی. باید ببینیم عقلانیت در تشیع و عقلانیت در مدرنیته چگونه اعتبار شده است؟ آیا در هر دو به یک نوع اعتبار شدهاند یا به اعتبارهای مختلف؟
حجتالاسلام مهدوی زادگان ادامه داد: در مدرنیته عقلانیت در نسبت با دین به شرط لائی اخذ شده است، اما در تشیع عقلانیت به شرط شیئی اخذ شده است. یعنی در مدرنیته عقلانیت به شرط عدم همراهی با دین ملاحظه شده است. اما در تشیع و اساس اسلام، عقلانیت به شرط شیئی اخذ شده است، یعنی به همراه دین.
استاد حوزه علمیه قم، در ادامه گفت: وقتی عقلانیت را در نسبت با دین به شرط شیئی اعتبار شود، تعیّن خارجی این نوع عقلانیت، عقلانیت دینی خواهد بود. عقلانیتی که در مدرنیته به شرط لائی اخذ میشود، تعیّن آن عقلانیت عاری از دین است و این عقلانیّت، یک عقلانیّت دنیوی است.
سپس دکتر افروغ با بیان این سؤال که ما به چه اعتباری عقل را به دو قسمت دینی و دنیوی تقسیم کردهایم، گفت: اول باید یک تعریف ماهوی و مبنایی از عقل به دست دهیم و بعد ببینیم میشود از عقل دنیوی دفاع کرد و اگر میشود دفاع کرد، آن چه عقلی است؟
وی ادامه داد: مدرنیته نوشدگی نیست، بلکه یک گفتمان فلسفی است که ریشه در اومانیزم، ریشه در عقلگرایی افراطی و ریشه در عقل خودبنیاد دارد.
نماینده مجلس هفتم شورای اسلامی، با اشاره به محور قرار دادن عقل خودبنیاد، گفت: آیا عقل خود بنیاد امکان وجودی دارد یا نه؟ آیا میتوانیم از یک عقل خودبنیاد دفاع کنیم و تن به نتایج و دلالتهای نهیلیستی آن ندهیم؟
دکتر افروغ با طرح سؤال عقل دینی یعنی چه؟ دین یعنی چه؟ گفت: عقلی میتواند به فعالیتهای خود ادامه دهد که خدا بنیاد باشد. سنت به لحاظ فلسفی امتناع بر یک خرد خدابنیاد دارد و مدرنیته امتناع بر یک خرد خودبنیاد و این دو قابل جمع نیستند.
گفتنی است، میزگرد علمی«عقلانیت در تشیع و مدرنیته و نقش آن در تحولات معاصر ایران»، پنجشنبه، پانزدهم اسفند، از سوی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار گردید.
در ابتدای میزگرد، حجتالاسلام پارسانیا با تعریف عقلانیت و ارتباط آن با عقل و تفاوت عقلانیت در تشیع گفت: مفهوم عقل کاربردهای گوناگونی دارد و یک موجود مجرّدی است که تجرّد تام داشته باشد.
وی ادامه داد: یک معنای دیگر عقل، درک کلیّات است. نفس انسان بر حسب ذات خود، درک معانی کلّی را میکند. ممکن است کار عقل ناظر به معقولها هم باشد، آن چیزی که ادراک میشود، کلی است و جزئی نیست.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: عقلانیت وقتی در اصطلاح علوم اجتماعی به کار برده میشود، نوعی از قوه تفکر و اندیشه است که در ظرف ذهن یک فرد در حوزه اجتماعی استفاده میشود. درک معانی کلی و استدلال دارای سطوح مختلفی به لحاظ موضوعات مختلفی است و این عقلانیت هم میتواند لایهها و سطوح مختلفی داشته باشد.
در ادامه میزگرد، حجتالاسلام مهدویزادگان با اشاره به تفاوت عقلانیت غربی و عقلانیت شیعی، گفت: عقلانیت یک امری است که در همه تمدنها با همه ملاحظات وجود دارد.
وی افزود: عقل در نسبت به اشیاء به سه بخش اعتبار میشود. یک بخش اینکه شیئی را لابه شرطی اعتبار میکنیم، یک بخش شیئی را به شرط لائی اعتبار میکنیم و یک وقت به شرط شیئی. باید ببینیم عقلانیت در تشیع و عقلانیت در مدرنیته چگونه اعتبار شده است؟ آیا در هر دو به یک نوع اعتبار شدهاند یا به اعتبارهای مختلف؟
حجتالاسلام مهدوی زادگان ادامه داد: در مدرنیته عقلانیت در نسبت با دین به شرط لائی اخذ شده است، اما در تشیع عقلانیت به شرط شیئی اخذ شده است. یعنی در مدرنیته عقلانیت به شرط عدم همراهی با دین ملاحظه شده است. اما در تشیع و اساس اسلام، عقلانیت به شرط شیئی اخذ شده است، یعنی به همراه دین.
استاد حوزه علمیه قم، در ادامه گفت: وقتی عقلانیت را در نسبت با دین به شرط شیئی اعتبار شود، تعیّن خارجی این نوع عقلانیت، عقلانیت دینی خواهد بود. عقلانیتی که در مدرنیته به شرط لائی اخذ میشود، تعیّن آن عقلانیت عاری از دین است و این عقلانیّت، یک عقلانیّت دنیوی است.
سپس دکتر افروغ با بیان این سؤال که ما به چه اعتباری عقل را به دو قسمت دینی و دنیوی تقسیم کردهایم، گفت: اول باید یک تعریف ماهوی و مبنایی از عقل به دست دهیم و بعد ببینیم میشود از عقل دنیوی دفاع کرد و اگر میشود دفاع کرد، آن چه عقلی است؟
وی ادامه داد: مدرنیته نوشدگی نیست، بلکه یک گفتمان فلسفی است که ریشه در اومانیزم، ریشه در عقلگرایی افراطی و ریشه در عقل خودبنیاد دارد.
نماینده مجلس هفتم شورای اسلامی، با اشاره به محور قرار دادن عقل خودبنیاد، گفت: آیا عقل خود بنیاد امکان وجودی دارد یا نه؟ آیا میتوانیم از یک عقل خودبنیاد دفاع کنیم و تن به نتایج و دلالتهای نهیلیستی آن ندهیم؟
دکتر افروغ با طرح سؤال عقل دینی یعنی چه؟ دین یعنی چه؟ گفت: عقلی میتواند به فعالیتهای خود ادامه دهد که خدا بنیاد باشد. سنت به لحاظ فلسفی امتناع بر یک خرد خدابنیاد دارد و مدرنیته امتناع بر یک خرد خودبنیاد و این دو قابل جمع نیستند.
گفتنی است، میزگرد علمی«عقلانیت در تشیع و مدرنیته و نقش آن در تحولات معاصر ایران»، پنجشنبه، پانزدهم اسفند، از سوی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) برگزار گردید.
ارسال نظرات