در مشهد بررسی شد؛
راهبردهای اخلاق در زندگی طلبگی
خبرگزاری رسا ـ سومین نشست هم اندیشی مدیران مدارس علمیه قم با موضوع مسائل مربوط به زیّ طلبگی روز گذشته در مشهد برگزار شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در مشهد، حجت الاسلام عالم زاده نوری، استاد حوزه علمیه قم، در سومین نشست هم اندیشی مدیران مدارس علمیه قم که روز گذشته در مشهد برگزار شد، به تشریح و بیان مفهوم عبارت«زیّ» پرداخت و گفت: زیّ در لغت به معنای لباس و در برخی کشورهای عربی مغازههای لباس فروشی به معنای ازیاء است.
وی در ادامه بیان داشت: زیّ طلبگی به معنای جلوه های ظاهری و نمایان یک طلبه است و به معنای اخلاق و صفات باطنی به کار نرفته است.
استاد حوزه علمیه قم با طرح این پرسش که طلبه هنگامی که در منظر و مرآی قرار گیرد چه چیزهایی را باید مراعات کند، پاسخ داد: در این نگاه باید مقوله های اخلاقی و باید و نبایدها را بررسی کرد و متوجه شد که چه چیز های را پیرامون زیّ طلبگی باید به بحث گذاشت.
اخلاق علم بیان ارزشها و ضد ارزشهای انسانی است
حجت الاسلام عالم زاده نوری اخلاق را علم بیان ارزشها و ضد ارزش های انسانی دانست و یادآور شد: تاکنون میان اخلاق و تربیت هیچ تفاوتی نبوده، اما امروز شاهد تفاوتهای چشمگیری هستیم.
وی از تربیت علم به تحول در انسان یاد کرد و گفت: اخلاق مشخص می کند که انسان باید به چه نقطه ای برسد و تربیت نیز چگونگی رسیدن به هدف را تببین می کند.
علم روانشانی متکفل بیان انسان قبل از حرکت اختیاری است
این پژوهشگر حوزه علمیه قم به تبیین علم روان شناسی پرداخت و این علم را متکفل بیان انسان قبل از حرکت اختیاری برشمرد و در خصوص موضوع گزاره اخلاقی اذعان داشت: موضوع گزاره اخلاقی رفتار اختیاری ومحمول گزاره اخلاقی یکی از مفاهیم سبعه است.
وی با بیان اینکه مباحث حیثیات گزاره های اخلاقی با فلسفه اخلاق متفاوت است، اظهار داشت: در علم اخلاق برای اثبات محمول روش های متنوعی از قبیل استدلال عقلانی،اثبات نقلی و اثبات شهودی وجود دارد.
الزام فقهی با الزام اخلاقی متفاوت است
حجت الاسلام عالم زاده نوری همچنین تفاوت میان الزام فقهی و الزام اخلاقی را تبیین کرد و در این خصوص خاطرنشان کرد: حوزه های علمیه در بیان الزامات فقهی به مردم تقریبا وظیفه خود را انجام داده اند، اما اینکه جامعه نسبت به الزامات اخلاقی بی توجه است، یکی از دلایل آن این است که حوزویان وظیفه خود را در بیان گزاره های اخلاقی برای مردم تبیین نکرده اند.
صدا و سیما هر حلالی را به تصویر نکشد
وی همچنین رفتارهای دینی را مورد بررسی قرار داد و تصریح کرد: در مرحله اول باید حلال و حرام رفتارها بیان شود و سپس در مرحله دوم توصیه های شرعی که چیزی فراتر از حلال است، صورت بگیرد به عبارت دیگر گاهی چیزی حلال است؛ اما توصیه دین خیلی فراتر از آن است.
این استاد حوزه علمیه قم صدا وسیما را نهادی فرهنگسازی ارزیابی کرد و گفت: صدا و سیما نباید هر حلالی را به تصویر کشد؛ زیرا تبیین بسیاری از حلالها نیاز به ایجاد زمینه، آمادگی و رعایت نکات اخلاقی دارد.
وی سپس گفت: فقه، حلال و حرام و اخلاق، خوب و بد را برای مردم تبیین میکنند.
پلورالیزم اخلاقی باعث کثرتگرایی و نسبیّتگرایی می شود
حجت الاسلام عالم زاده نوری همچنین گزاره های طلبگی، را بدیهی ندانست و اظهار داشت: اگر مبنای گزاره های اخلاقی، سلیقه و پسند، توافق گروه خاص و امر و توصیه باشد، آن ها به پلورالیزم اخلاقی کشیده می شوند و این امر باعث کثرت گرایی و نسبیّت گرایی اخلاقی می شود.
وی ادامه داد: علاقهمندان برای اطلاعات بیشتر می توانند به کتاب بنیادهای اخلاقی، نوشته مجتبی مصباح مراجعه کنند.
مدیران مدارس علمیه به تبیین گزاره های اخلاقی خود را موظف کنند
این پژوهشگر حوزه علمیه قم کشف مبناها و معیارهای گزاره های اخلاقی را ضروری برشمرد و با بیان اینکه حوزههای علمیه باید معیاری کلی داشته باشند تا مصادیق را بر آن مبتنی کنند، افزود: باید حد وسط قیاس در گزارههای اخلاقی را کسب کرد و مدیران مدارس خود را موظف کنند که این گزارهها را تبیین کنند، به عبارت دیگر ثبوتاً و اثباتاً گزارههای اخلاقی بیان شود.
وی در ادامه بیان داشت: گزاره های اخلاقی باید با استدلال، توجیه و تبیین همراه باشد.
باید از استدلالها اخلاقی عرف در مواردی که با اصول و واجبات دینی تعارض ندارد استفاده کرد
این استاد حوزه علمیه قم همچنین با عنوان این مطلب که برخی از گزارههای اخلاقی عرفی است و باید از استدلال های عرف استفاده شود، ابراز داشت: در هنگام تدوین گزاره های اخلاقی باید به مسائلی همچون پیروی از عرف، وقار و متانت، حفظ سلامت و بهداشت، تعارض با انجام وظایف طلبگی، مروّت، پرهیز از مواضع تهمت، تشبّه به نااهلان و منحرفان و زنان، الگو بودن برای دیگران، پرهیز از احتمال خطر، پرهیز از رفتار تنفرآمیز و رعایت انصاف و همدردی توجه کرد.
وی تقاضا کردن نیازهای ثانویه از مردم، در شرایطی که آن ها گرفتار نیازهای اولیه خود هستند را بی انصافی دانست.
حجت الاسلام عالم زاده نوری با تأکید بر اینکه باید به طلبه ها آموخت که مراعات عرف را کنند، به عبارت «اذا عشتَ فی بلدهٍ فاسلک بآدابها» اشاره کرد و گفت: دیوان امام علی(ع) یکی از ادله لباس شهرت است به معنای دیگر کلمه، هر رفتاری که باعث نگاه خیره عرف شود لباس شهرت است.
وی به تبیین مروت و جوانمردی پرداخت و اذعان داشت: مروت بدین معنا است که رعایت نکردن آن سبب میشود شأن و مرتبه انسان در نظر دیگران کم شود.
این استاد حوزه علمیه قم نیز با طرح این پرسش که آیا عرف در نظر خویش اشتباه نمیکند، اظهار داشت: پیرامون این موضوع سؤالاتی نظر اینکه آیا میتوان گفت عرف احتمال خطای معرفتی نداشته باشد؟ و یا اینکه آیا میتوان گفت که در برخی اظهار نظرهای عرفی، هوس و هوای نفسانی دخالت کرده است؟ مطرح می شود و این بحث نیازمند تبیین مسائلی گسترده و پیچیده است.
وی با عناون این مطلب که برخی اوقات عرف مورد توجه قرار نمی گیرد، تصریح کرد: عرف باید مراعات شود جز در جایی که با یکی از اصول و واجبات دینی تعارض دارد.
طلاب باید شأن اجتماعی خود را حفظ کنند
حجت الاسلام عالم زاده نوری حفظ وقار و متانت را برای طلاب ضروری دانست و باعنوان اینکه طلاب باید رفتاری داشته بانشد که مطابق شأن آنها باشد، عنوان کرد: طلاب نباید شأن اجتماعی خود را پایین آورند.
وی با بیان اینکه طلاب باید از مواضع تهمت دوری و پرهیز کنند، گفت: دوری از مواضع تهمت به معنای حفظ آبروی شخصی و صنفی است و نیز در روایات آمده است«ما وقَی به عِرضَه فهو صدقهٌ» و این بحث نیز به یک معنا به نکته عرف و مراعات آن بازگشت می کند.
طلاب در ارتباط با نسل جوان وزانت شخصی خود را کنند
استاد حوزه علمیه قم همچنین در خصوص اینکه برخی گمان می کنند که برای جذب جوانان می بایست با آن ها بسیار نزدیک شد، افزود: در برخی از این موارد انسان نمی تواند در برابر آن ها وظیفه طلبگی خود را انجام دهد؛ زیرا آنها دیگر مسائل را جدی نمیگیرند، بنابراین باید در ارتباط با نسل جوان ملاکهایی را مراعات و وزانت شخصی را حفظ کرد.
ساده زیستی طلاب به مردم آرامش می دهد
حجت الاسلام عالم زاده نوری در پایان با عنوان اینکه طلاب باید از نظر اقتصادی و مالی، حدّ متوسط مردم را مراعات کنند، بیان داشت: زندگی طلاب باید به گونه ای باشد که مردم به آنها حسد نورزند و حسرت نخورند و نیز رعایت این مسأله سبب میشود که طلاب به مردم آرامش دهند./968/ز503/س
ارسال نظرات