تأثیر علوم ادبی در فهم قرآن
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، مؤلف کتاب تأثیر علوم ادبی در فهم قرآن بر آن است تا با بیان بخشی از قواعد و ارائه نمونه هایی از آیات قرآن، نتایج رعایت قواعد در معنا و بی توجهی به ادبیات در درک پیام الهی در مباحث مختلف را بررسی کند.
یکی از جنبه های مهم اعجاز قرآن، فصاحت و بلاغت آن است؛ اگر کسی بخواهد به این مهم پی ببرد، ناچار است نسبت به علوم ادبی آگاهی یابد. در این کتاب به نقش علوم ادبی در فهم قرآن پرداخته شده و از سیزده علمی که به عنوان علوم ادبی مطرح اند، تنها لغت، صرف، نحو، معانی، بیان و بدیع آنهم بعضی از مباحث به صورت گزینشی مورد بررسی قرار گرفته و در هر بحث، به آیاتی استشهاد شده تا اگر کسی بخواهد وارد مقوله تفسیر و ترجمه شود، به اهمیت والای این علوم واقف گردد.
دامنه تحقیق در این کتاب، کتاب های تفسیری، علوم قرآنی، فقهی، لغوی، تاریخی، ادبی و رجالی بوده است. روش کار مؤلف نیز به این صورت است که یکی از قواعد دستور زبان عرب را با استفاده از کتب ادبی، به طور خلاصه مطرح، سپس آیه ای که با این قاعده باید مورد بررسی قرار گیرد، ذکر می کند و بعد تفاسیری که آن قاعده ادبی را رعایت کرده و یا مورد بی توجهی قرار داده اند، در ذیل آیه مورد بررسی قرار داده است.
این کتاب در سه بخش تدوین شده است که شامل «کلیات»، «تأثیر لغت، صرف و نحو در فهم قرآن» و «تأثیر علوم بلاغی در فهم قرآن» می شود.
در بخش اول، به کلیات اکتفا شده و در آن تعریف و تاریخ علوم ادبی و نیز عوامل اختلاف مفسران در تفسیر مطرح شده است.
مؤلف دربخش دوم، به تأثیر علوم لغت و صرف و نحو می پردازد که در فصل مربوط به علم لغت، بیان می نماید که در قرآن، واژه مترادف وجود ندارد و نمی توان با تغییر واژه ای، همان معنای اول را استفاده کرد. در علم صرف مواردی مطرح نموده که در استنباط احکام شرعی و عقاید اسلامی نقش دارند.
در علم نحو به مباحثی چون تضمین، ضمیر و مرجع ضمیر، حروف زاید و مفسرانی که ادبیات را به عنوان ابزاری در خدمت آرای کلامی و مذهبی خودگرفته اند، اشاره کرده و سه گروه اشاعره ، معتزله و مرجئه را با نمونه هایی ازآیات قرآن ـ که مورد بهره برداری در راستای مذهبشان بوده ـ ذکر کرده است. و در آخر بخش، آیاتی را مطرح می کند که در ترکیبشان از نظر نحوی نزد مفسران و مترجمان اشتباه رخ داده یا به اعرابشان شبهه وارد شده است.
نویسنده در بخش سوم به این نکته توجه می دهد که ریشه انحراف مکتب های منحرف فکری به ظاهر مسلمان، عدم دقت در ادبیات بوده است؛ مثلا اسناد حقیقی را مجازی دانسته و تفویض را پذیرفته اند، یا اسناد مجازی را حقیقی لحاظ کرده، قائل به جبر شده اند و یا لفظی را که مجاز بوده، حقیقت انگاشته، قایل به تجسیم شده اند.
ازجمله واژگان کلیدی که در این کتاب به کار گرفته شده، علوم ادبی است و منظور از آن، فقط علوم لغت، صرف، نحو، معانی، بیان و بدیع است.
کتاب تأثیر علوم ادبی در فهم قرآن نوشته محمد فلاحی قمی در سال 1389 با شمارگان 1200 جلد در 243 صفحه به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده است./913/ن601/ع