بیانیه الازهر بازتاب فشارهای سیاسی و رویکردی قبیلهگرایانه است
حجتالاسلام علیاصغر اسلامیتنها، استادیار گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در گفت و گو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با نقد بیانیه اخیر «الازهر»، آن را متأثر از فشارهای سیاسی و دارای رویکردی قبیلهگرایانه دانست و تأکید کرد: این بیانیه با سیره فقهی و اجتهادی این نهاد علمی در تضاد کامل است.
این استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: بررسی دقیق این بیانیه نشان میدهد که بیش از آنکه مبتنی بر یک فهم قرآنی و فقهی جهان اسلام باشد، حاوی نگاهی سیاسی است. متأسفانه در استدلالهای این بیانیه، آیات قرآن به صورت تقطیعشده و ناقص مورد استناد قرار گرفتهاند؛ به این معنا که بخشی از آیه ذکر میشود و بخش دیگر که در تبیین حکم شرعی حیاتی است، نادیده انگاشته میشود. این رویکرد، بنیادهای فقهی و قرآنی مواجهه با حیات مؤمنان را مخدوش میکند.
وی با اشاره به غفلت بیانیه از ریشههای درگیریها افزود: یکی از نقاط عطف ضعف این متن، بیتوجهی کامل به منشأ شکلگیری جنگ است. در این بیانیه هیچ اشارهای نشده که این جنگها چگونه و به چه علتی آغاز شدهاند. مسئله اصلی جهان اسلام، یعنی فلسطین، نیز در این بیانیه نادیده گرفته شده و تمرکز صرفاً بر این امر گذاشته شده که ایران به کشورهای همسایه تعدی کرده است؛ در حالی که واقعیت ماجرا چیز دیگری است.
حجتالاسلام اسلامیتنها ادامه داد: آنچه در واقعیت رخ داده، حمله جمهوری اسلامی ایران به پایگاههای نظامی آمریکا مستقر در کشورهای منطقه است. از منظر فقهی، این کشورهای عربی نمیتوانند دفاعی از استقرار این پایگاهها و قرار دادن قلمرو سرزمینهای اسلامی در اختیار نیروهای کفر و استکبار داشته باشند. آیات صریح قرآن و استدلالهای مستحکم حدیثی و فقهی که نزد اهل سنت نیز جایگاه و اعتبار دارد، تسلط غیرمسلمانان بر مسلمانان را کاملاً حرام میداند.
این کارشناس مسائل فرهنگی با رد اتهامات وارد شده به ایران تصریح کرد: نویسندگان بیانیه با بیتوجهی به این واقعیتهای فقهی، صرفاً از زاویهای پاسخ میدهند که ایران را متجاوز معرفی میکنند. جالب آنکه استدلالهای آنها بر اساس دادههای رسمی خود کشورهای عربی نیز غلط است؛ چرا که آمار کشتهها در این کشورها بسیار محدود و ناچیز است، در حالی که بیشترین تلفات ناشی از حملات متقابل، متوجه خود ایران بوده است.
وی خاطرنشان کرد: این بیانیه با یک رهیافت رسانهای غلط و بازنمایی نادرست، ایران را به حمله به بیگناهان متهم میکند، در حالی که طبق دادههای رسمی خود کشورهای عربی، چنین چیزی وجود ندارد. جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر اخلاق اسلامی و با ملاحظه کامل جان مسلمانان، تنها تمرکز خود را بر مناطق نظامی و منافع آمریکا قرار داده است و از هرگونه تعرض به مردم بیگناه پرهیز میکند.
استادیار دانشگاه باقرالعلوم(ع) در پایان با اشاره به رویکرد دانشگاه باقرالعلوم در نقد این بیانیه، آن را یک رهیافت روشنگرانه و مطالبهگرانه توصیف کرد و گفت: این رویکرد از نویسندگان بیانیه الازهر میخواهد که به پرسشهای اساسی پاسخ دهند. انتظار میرود یک نهاد فقهی با پاسخهای مستدل و مستند، در برابر این رویکرد غربگرایانه که در خدمت منافع صهیونیسم و استکبار جهانی است، بایستد و حقیقت را برای امت اسلامی روشن سازد.