تحول در حوزه معرفتی مبتنی بر تکامل مبانی و منطق آن است
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجتالاسلام علی اکبر رشاد، رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چهارشنبه شب 18 اسفندماه در نشست علمی نقد و بررسی نظریه ابتناء، تحول در حوزه معرفتی را مبتنی بر تحول و تکامل مبانی و منطق آن دانست.
حجتالاسلام رشاد در ادامه افزود: رخداد تحول اساسی در فهم و معرفت دینی بر مبانی روش تحصیل فهم و تطور معرفت و بر روششناسیهای لازم بر منطق استنباط معرفت دینی استوار است.
رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به نظریه خود، تبیین فرایند و سازِکار تکون و تطور معرفت دینی را از اهم وظایف فلسفه معرفت دینی دانست و اظهار داشت: نظریه ابتناء نظریهای برای تبیین فرایند و سازکار تکون و تطور معرفت دینی به کار میرود.
وی به ارائه پرسشهایی قابل طرح درباره تکون معرفت دینی و مسایل وثیق الربط مربوط پرداخت و گفت: هر چند رسالت اولی و ذاتی نظریه ابتناء، تبیین فرایند و سازکار تکون معرفت دینی است، اما از تقریر کامل آن، فرایند و سازکار تطور، تنوع، تکامل و تنزل معرفت دینی به دست میآید.
عضو شورای انقلاب فرهنگی مبناسازی برای طراحی منطق فهم دین جدید و جامع را از رویکردهای دیگر نظریه ابتناء دانست و تصریح کرد: معرفت دینی، برآیند تأثیر متداوم مبادی خمسه دین، به صورت پیام الاهی است که بر چهار اصل استوار میشود.
وی افزود: فرایندمندی تکون معرفت دینی و برایندوارگی معرفت دینی، دوگونگی سازکارهای دخیل در فرایند تکون معرفت دینی، پیاموارگی دین و اشتمال آن بر مبادی خمسه دخیل در فهم پیام و برساختگی کشف و کاربرد صائب و جامع دین از اصول مورد نظر است.
حجتالاسلام رشاد با اشاره به اصل نخست، با بیان اینکه کلیت نظریه ابتناء، به لحاظ معرفتشناسی بر انگاره معرفتشناختی مبتنی است که از آن به سازه سه ضلعی سازکار ساخت معرفت تعبیر میکنیم، گفت: معرفت تام و تناهیناپذیر، مختص ذات تام و نامتناهی است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به فرضهای متنوعی که از ترکیبهای محتمل و قابل تحقق میان مؤلفهها و عناصر هر یک از اضلاع ثلاثه سازه، با دیگری پدید میآید اشاره کرد و برایند فرایند تکون معرفت را یکی از وضعیتهای تبعد از واقع، تقرب به واقع، تعرف به واقع و تحجّب از واقع مورد بررسی قرار داد.
این نظریهپرداز در ادامه به ارائه تعریفی از معرفت دینی و فلسفه معرفت دینی پرداخت و گفت: کشف صائب و جامع دین تنها در صورت تحصیل تلقی صائب و جامع از این مبادی و کاربست درست و دقیق آنها و پیشگیری از دخالت متغیرهای ناروا و عوامل انحرافگر، امکانپذیر است.
حجتالاسلام رشاد خاطرنشان کرد: نظریه ابتناء افزون بر کارکرد در تبیین تکون و تحول معرفت دینی، میتواند به عنوان چارچوب نظری شایستهای، برای طراحی و تأسیس دستگاه روشگانیای با ویژگیهای واقعگرا، جامع، کامل، اصیل، معتبر، روزآمد، کارآمد، نوپرداز و پیوسته فراگشت یابنده به کار رود.
رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه فلسفه معرفت دینی، دانشواره فلسفی است که عهدهدار مطالعه فرانگر و عقلانی احکام کلی امهات مسایل معرفت دینی است، افزود: از جمله وظایف مهم این دانشواره، تبیین فرایند و سازکار تکون، تکامل و تطور معرفت دینی است.
وی به نظریههای مطرح شده از سوی فلاسفه درباره فرایند و چگونگی تکون و حصول معرفت اشاره کرد و با بیان اینکه کسی درباره فرایند و سازکار تکون معرفت دینی سخن منقح و مشخصی باز نگفته است، ابراز داشت: فیلسوفان هرگز آشکارا و خودآگاهانه از فرایند و سازکار معرفت دینی سخن به میان نیاوردهاند. /920/پ201/ع