مناهج الیقین فی اصول الدین
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، کتاب مناهج الیقین فی اصول الدین وسیعترین و کاملترین کتاب کلامی علامه حلی است.
علامه حلی(648-726 هـ . ق) از دانشمندان سخت کوش و برجسته ای است که در رشته های مختلف علوم اسلامی، از خود، آثار ارزشمندی به یادگار گذاشته است. از جمله تتبعات و تألیفات ایشان در علم کلام می باشد که کوشیده است به مدد استدلال های عقل، مبانی ایمانی را تثبیت کند. یکی از آثار کلامی ایشان، کتاب مناهج الیقین فی اصول الدین است که درباره اصول پنج گانه به سبک عقلی و استدلالی بحث کرده است.
علامه در این کتاب پس از تبیین کاملی از گفته های گذشتگان، به نقد آنها پرداخته است. یکی از مسائلی که این کتاب را ممتاز کرده است. این است که علامه تقریبا به همه آراء متکلمین مثل فلاسفه یونان، ثنویه، مجوس، صابئه، یهود، نصاری، معتزله، اشاعره، خوارج، زیدیه و ...پرداخته است.
محمد رضا انصاری قمی در بخشی از مقدمه کتاب آورده است: «یشتمل کتاب مناهج الیقین علی اثنی عشر منهجا، و کل منهج یشتمل علی عدۀ قواعد و یبحث فیها عن الاصول الکلامیۀ الثابتۀ، و علی مسائل عدیدۀ وضعت لأجل عرض آراء المتکلیمن، و أفکارهم، و مناقشتها. و فلسفۀ وضع المسائل إنما هو لأجل فصل المسائل الکلامیۀ بعضها عن البعض، ثم البحث عن تفاصیل و جزئیات کل واحدۀ منها مستقلۀ دون أن تندمج إحداها فی الاخری. و تبلغ المسائل المطروحۀ فی مجموع الکتاب، خلال مناهجه الاثنی عشر، مائتین و ثمان و خمسین مسألۀ.»
«فی تقسیم المعلومات»، «فی تقسیم الموجودات»،«فی أحکام الموجودات» ، «فی إثبات واجب الوجود تعالی و بیان صفاته»، «فیما یستحیل علیه تعالی»، «فی العدل»، «فی النبوۀ»، «فی الأمامۀ»، «فی المعاد»، «فی الوعد و الوعید»، «فی الأسماء والأحکام» و «فی الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر»، منهج یکم تا دوازدهم کتاب را تشکیل می دهد.
در بخشی از این کتاب در مورد شفاعت می خوانید: «اتفق المسلون علی ثبوت الشفاعۀ لنبینا صلی الله علیه و آله واختلفوا، فذهبت المعتزلۀ إلی أن الشفاعۀ إنما هی للمؤمنین فی زیادۀ المنافع، و ذهب غیرهم إلی أنها تکون للفساق فی سقوط عقابهم.
و هوالحق عندی؛ لوجوه.
أحدها: أن الشفاعۀ لا تفهم إلا فی إسقاط العقاب.
الثانی: أن طلب المنافع للغیر لو کان شفاعۀ لکنا شافعین فی الرسول صلی الله علیه و آله.
لا یقال: الرتبه معتبرۀ بین الشافع و المشفوع فیه.
لأنا نقول: لو اعتبرت بینهما لاعتبرت بین الشافع و المشفوع إلیه، و التالی باطل؛ لأن النبی صلی الله علیه و آله شفع إلی بریرۀ وهی أخفض منه.
الثالث: ما نقل عنه علیه السلام من قوله: (ادخرت شفاعتی لأهل الکبائرمن أمتی)
الرابع: أن الشفاعۀ إنما هی للمحتاج الذی هو الفاسق، أما المستغنی، فالشفاعۀ له عبث.
و احتجوا بقوله تعالی: (ما للظالمین من حمیم و لا شفیع یطاع) و بقوله تعالی: (وما للظالمین من أنصار)
والجواب: المنع من العموم، و الحمل علی الکافرین؛ جمعا بین الأدلۀ؛ و لأن نفی الشفیع المطاع لا یستلزم نفی مطلق الشفیع؛ لأن المفهوم من المطاع الشفیع الذی یکون فوق المشفوع إلیه، ولا أحد فوقه تعالی. و الناصر یطلق علی المغالب المدافع، و هو منتف بخلاف الشافع.»
کتاب مناهج الیقین فی اصول الدین به قلم علامه حلی در سال1390 با شمارگان 1000 نسخه در 496 صفحه با قیمت 9500 تومان به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده است./913/ن601/ع