مبانی معرفتی سکولاریسم در غرب بررسی شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجت‌الاسلام حمید پارسانیا، سه‌شنبه 29 آذرماه در نخستین همایش ملی اسلام و سکولاریسم که در دانشکده حقوق دانشگاه تهران برگزار شد به بررسی مبانی معرفتی سکولاریسم در غرب پرداخت و ترجمه سکولاریسم به عقلانیت و بسط عقلانیت را به معنای گسترش سکولاریسم و یا سکولار شدن فرهنگ و جامعه دانست.
 
وی با بیان این‌که سکولاریسم و سکولاریزاسیون در زبان‌های غیر غربی، جدایی دین از سیاست، عقلانیت، دنیوی‌گرایی، این جهانی و عرفی شدن معنا می‌دهد، گفت: سکولاریسم مسؤول تعقل است و آنچه در برابر آن وجود دارد، نوعی بی‌خردی و یا منع از خردورزی است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی معادل واژه عقلانیت در فارسی و عربی را مورد مقایسه قرار داد و افزود: خردورزی معادل واژه عقلانیت در فارسی و علمانیت معادل آن در عربی است که اگر علمانیت از عالم گرفته شده باشد، این ترجمه ناصواب است و اگر از علم و علم در معنای science گرفته شود، بی‌قرابت نیست.
 
وی با بیان این‌که سکولاریسم مسؤول تعقل است و آنچه در برابر آن وجود دارد نوعی بی‌خردی و یا منعی از خردورزی است، بهترین معادل برای سکولاریسم را به معنای دنیوی‌گروی و این جهانی بودن عنوان کرد و گفت: این نگاه در برابر یک نگاه قدسی و معنوی به عالم و هستی داشتن است.
 
حجت‌الاسلام پارسانیا سکولاریسم به معنای عقلانیت را صحیح ندانست و گفت: سکولاریسم بیش از آن که ابعاد معرفت‌شناختی و سیاسی داشته باشد یک ساحت هستی‌شناختی است، البته وقتی به عنوان ایزم، ایسم و مکتب مطرح ‌شود، اما در صورتی که ابعاد اجتماعی و تاریخی بگیرد، رویکرد دنیوی و این جهانی داشتن است و به این سبب نوعی سکولاریسم عملی ایجاد می‌شود.
 
وی عرفی شدن در سکولاریسم را خطا و سبب ایجاد خطاهای بسیاری برای فهم معنای آن عنوان و تصریح کرد:‌ نگاه قدسی و معنوی با عالم با سطوحی از عقلانیت و نگاه سکولار داشتن به هستی نیز با یک سطحی از علم و عقلانیت همخوانی و همراهی دارد؛ بنابراین اگر انحصار معنای عقل و عقلانیت به سطح سکولار آن، نوعی خطا نباشد، نوعی فعالیت ترویجی و تبلیغی نسبت به مسأله است.
 
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: عقل وسیله شناخت و محصول آن علم است؛ عقلی که درباره تبعیت از خدایان دیگر و حُسن و قبح آن سخن می‌گوید عقل عملی است و عقلی که درباره چگونه رفتار کردن و عمل کردن در زندگی به اقتضای آنچه که عقل تجویزی آن را نیکو می‌شمرد و باید محیط را بشناسد و عمل کند، عقل تجربی است.
 
وی در بخش دیگری از سخنان خود در تبیین مسأله جهان سکولار و این جهانی، با اشاره به این‌که هیچ عقلانیتی برای دفاع از خطا و دروغ بودن انکار هستی و انکار متافیزیک وجود ندارد، گفت: جهان سکولار با بودن عقل متافیزیکی، عملی، اخلاقی، تجویزی و الهی نمی‌تواند محقق شود.

حجت‌الاسلام پارسانیا با بیان این‌که جهان سکولار که علم درون آن در تقابل ارزش است و به جدایی عقل از دانش حکم می‌کند، با فقدان علم الهی، عقل متافیزیکی و عقل تجویزی شکل می‌گیرد، اظهار داشت: علم درباره این ارزش‌ها داوری نمی‌کند، اما آنها درباره علم و عقل باید داوری کنند.

وی اضافه کرد: انسان نمی‌تواند بدون ارزش و تجویز زندگی کند و لذا هرکس بی‌‌آنکه ملاک علمی و عقلانی برای آن وجود داشته باشد، از شیطان خود پیروی می‌کند؛ عقل مرزها را تغییر داده و به متن آن حقیقت نامحدود راه می‌یابد و عقل مفهومی نیز به سوی عقل شهودی هدایت و راهبری می‌کند.
 
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با طرح این سؤال که تقابل قرار دادن بین سکولاریسم و عقلانیت در زبان فارسی و معادلی که برای آن گذارده شده است، چه وجهی و چه نقشی می‌تواند داشته باشد، گفت: این معادل بیش از آنکه به قصد و در جهت بیان معنا باشد، بیشتر یک کارکرد اجتماعی و تاریخی دارد. /920/پ202/ع