در شماره جدید نشریه آموزههای قرآنی می خوانیم؛
نگاهی تطبیقی به کار کرد اکثریت در دموکراسی و کتاب و سنت
خبرگزاری رسا ـ شماره چهاردهم مجله تخصصی آموزههای قرآنی به همت دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر شده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، تازهترین شماره مجله تخصصی آموزههای قرآنی با هشت مقاله منتخب منتشر شده است.
در این شماره می خوانید: «نقدی بر نظریه تحریم تدریجی خمر»، «بررسی قاعده تفسیری جری و تطبیق (با تأکید بر به کارگیری آن در سیره اهل بیت علیهم السلام»، «بررسی تطبیقی جایگاه تربیت در قرآن و کنوانسیون حقوق کودک»، «کاوشی در جایگاه قرآن در جامع بخاری»، «آسیب شناسی روایات تفسیری (با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی)»، «نگاهی تطبیقی به کار کرد اکثریت در دموکراسی و کتاب و سنت»، «مفهوم شناسی نفاق، انواع و مراتب آن از منظر قرآن» و «ارتباط و پیوستگی آیات قرآن در سیر تاریخی آن و نقدی بر برخی اصطلاحات معاصر».
نقدی بر نظریه تحریم تدریجی خمر
مرتضی ایروانی نجفی و الهه شاه پسند
چکیده: گر چه اصل حرمت خمر مورد اتفاق است، اما درباره کیفیت تحریم آن اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی از اندیشمندان شیعه اعلام حرمت خمر را به اوایل دوران مکه باز می گردانند؛ اما اهل سنت آن را مربوط به اواخر دوره مدینه و تحریم را به گونه تدریجی و چند مرحله ای می دانند و از این رهگذر، نظریه معروف (تحریم تدریجی خمر) را مطرح می کنند.
این نظریه دارای زمینه ها و پیامدهایی است که در این پژوهش به آن ها اشاره کرده و به نقد این نظریه پرداخته ایم و در نتیجه تدریج در تحریم را مردود دانسته و اعلام حرمت خمر را در اوایل دوران مدینه به اثبات رسانده ایم و در نهایت، تدریج را ـ در صورت اثبات آن در این مورد ـ مربوط به اجرای حد شرب خمر و نه اعلام حرمت آن دانسته ایم.
بررسی قاعده تفسیری جری و تطبیق (با تأکید بر به کارگیری آن در سیره اهل بیت علیهم السلام)
محسن نورانی
چکیده: تعمیم مفاهیم مطرح شده درآیات قرآن و تطبیق آن بر مصادیق نو پیدا، از دغدغه های اساسی بزرگان اسلام و اندیشمندان مسلمان است. اصطلاح جری و تطبیق یکی از ابزارهای تحقق این هدف والا محسوب می شود. هر چند از دیرباز توجه و نگاه پژوهشگران معطوف به جری و تطبیق بوده است اما در بیشتر موارد کلی و اجمالی است. این نوشتار، پژوهشی کتابخانه ای و اسنادی است که به روش توصیفی تحلیلی سامان یافته و می کوشد تا با دقت، ابعاد مختلف این قاعده تفسیری را بررسی و نیز نمونه های به کار گیری آن را در سیره معصومان علیهم السلام گزارش، تبویب و تحلیل نماید.
بررسی تطبیقی جایگاه تربیت در قرآن و کنوانسیون حقوق کودک
سید محمود مرویان حسینی
مهدی عبادی
چکیده: این نوشتار پس از مفهوم شناسی تربیت و تبیین جایگاه آن در حقوق کودک، به معرفی قرآن و کنوانسیون حقوق کودک به عنوان دو نظام واره تربیتی پرداخته است. پس از بررسی تطبیقی که به دو لحاظ کیفی و کمی صورت پذیرفت، این امر نمایان شد که کنوانسیون حقوق کودک از کاستی ها و نارسایی های فراوانی در زمینه تربیتی بر خوردار است. در نهایت این نتیجه به دست آمد که تربیت کودک در قرآن از جایگاهی ممتاز و جامع تر نسبت به کنوانسیون برخوردار است.
کاوشی در جایگاه قرآن در جامع بخاری
سید علی سجادی زاده
چکیده: جامع بخاری به عنوان مهم ترین کتاب نزد بخش گسترده ای از مسلمانان شایسته توجه است. چگونگی استفاده بخاری از کتاب خدا در جامع خویش و ویژگی های قرآن در این کتاب پرسشی است که این نوشتار در صدد پاسخ به آن است. به رغم این که بخاری در عرصه هایی چون خداشناسی دچار خطا گشته و احادیثی را آورده که با قرآن همخوانی ندارد، ولی در بخش های دیگری چون فقه، ابتکار او در عنوان گیری ازآیات قرآن در جامع خویش و استفاده از قرآن به شیوه های مختلف شایسته توجه است، ولی از بین دانشمندان برجسته با گرایش به حدیث تنها علامه بزرگوار مجلسی است که در استفاده از قرآن و توجه به آن از بخاری پیشی گرفته است.
آسیب شناسی روایات تفسیری (با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی)
محمد خامه گر
چکیده: پیش از استفاده و به کارگیری گونه های مختلف روایات در تفسیرقرآن باید به کاستی ها و آسیب های آن ها توجه نمود تا از رهگذر مراجعه به روایات به وادی تفسیر به رأی و فهم نادرست از قرآن کشیده نشویم. آسیب ها را می توان به دون دسته مهم تقسیم نمود:
الف: آسیب های بیرونی روایات تفسیری مانند: کافی نبودن روایات تفسیری، نقل به معنا شدن روایات تفسیری، کج فهمی راویان و ...
ب: آسیب های درونی و محتوایی روایات تفسیری مانند: اضطراب متن، اشتمال بر محکم و متشابه، تقیه ای بودن برخی روایات تفسیری، وجود روایات بطنی در احادیث تفسیری و ...
نگاهی تطبیقی به کار کرد اکثریت در دموکراسی و کتاب و سنت
علی اکبر رستمی
چکیده: اهمیت بحث جایگاه اکثریت از آن روست که امروزه بسیاری از نظام های سیاسی جهان از عنوان دموکراسی که بر پایه خواست اکثریت استوار است، برای کسب مشروعیت سود می برند. اکنون تب دموکراسی آن چنان تنور سیاست جهانی را گرم نموده که به گفته دیوید هلد: (تقریبا همه کس از چپ و راست و میانه، مدعی پیروی از اصول دموکراسی است و همه اقسام رژیمهای سیاسی در سراسر جهان نام خود را دموکراسی می گذارند؛ هر چند میان گفتار و کردار ممکن است تفاوت های عظیم باشد) (فولادوند، 1377: 363).
اندیشه نظام دموکراسی می تواند در سنجش با اصول و مبانی وحی، از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار گیرد؛ از جمله پایه های محوری این نظام، مسئله اراده اکثریت و توده مردمی است که مبنای مشروعیت آن تلقی می شود. از این رو، در این نوشتار ، نخست نگاهی فشرده و گذرا به جایگاه اکثریت در دموکراسی صورت گرفته و سپس قلمرو و جایگاه آن در اسلام دنبال شده است.
مفهوم شناسی نفاق، انواع و مراتب آن از منظر قرآن
محمد میرزایی
چکیده: مفهوم شناسی، انواع و مراتب دقیق این بلای روحی، وقتی ضرورت می یابد که روح تعاملات فردی و اجتماعی را خدشه دار نموده و در عرصه سیاست موجب ایجاد روح ماکیاولیستی در افراد و در نهایت با تفرقه و تحمیل خسارت های فراوان، اسباب فروپاشی نظام اسلامی را فراهم می آورد. این رذیله نامرئی، به اعتبار زمان گرفتار شدن، به نفاق اولیه و ثانویه، و به لحاظ حجم تخریب و زیان بخشی به سه نوع: پرخطر، کم خطر و نفاق گونه تقسیم می شود. بدیهی است عرصه وقوع هر یک و ویژگی هرمرتبه، با مرتبه دیگر متفاوت است. شناخت این مراتب، علاوه بر تنظیم درست روابط اجتماعی انسان ها، امکان مهار و برخورد صحیح با مراتب متفاوت نفاق و منافقان را میسر می سازد که نگارنده در پی اثبات لایه های متعدد آن با الهام از آیات قرآن می باشد.
ارتباط و پیوستگی آیات قرآن در سیر تاریخی آن و نقدی بر برخی اصطلاحات معاصر
عباس اسماعیلی زاده
مریم نساج
چکیده: بررسی پیوستگی میان آیات از دیر باز تاکنون مورد توجه مفسران بوده است. نخست با عناوینی چون نظم قرآن و تناسب میان آیات و سور به بررسی پیوستگی میان آن ها پرداخته و فقط دید خطی ـ جزئی نگر داشته اند. ولی در قرن چهاردهم، مفسران و قرآن پژوهان، محققانه تر و عمیق تر و با دیدی فراتر از تناسب و نگاه جزئی نگرانه به ساختار و متن آیات پرداخته و با توجه به سیاق آن ها و پیوستگی لفظی و معنایی و آوایی، به دنبال بیان پیوستگی و ارائه مجموعه ای منسجم و هماهنگ از آیات قرآنند و اعتقاد دارند که این نوع نگاه، در تفسیر صحیح آیات قرآن و بر طرف نمودن برخی از اختلافات تفسیری مؤثر است و حتی آن را مقدمه ای برای فهم صحیح آیات قرآن می دانند. لذا در این پژوهش به واکاوی تعابیر و اصطلاحات جدید می پردازیم.
چهاردهمین شماره مجله تخصصی آموزه های قرآنی به صاحب امتیازی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و مدیر مسؤولی محمد باقر فرزانه پاییز و زمستان 1390 در 182 صفحه با قیمت 1000 تومان منتشر شده است./913/ت302/ق
ارسال نظرات