دومین شماره فصلنامه تخصصی رسانه و خانواده منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما فصلنامه رسانه و خانواده را با هدف پشتیبانی فکری و محتوایی از برنامه سازان صدا و سیما در حوزه خانواده و تأمین نیازهای اندیشه ای و محتوایی آن در قلمرو رسانه و خانواده منتشر می کند.

در این شماره می خوانید: «رسانه و الگوی مطلوب خانوادهایرانی ـ اسلامی (2)»، «بازنمایی خانواده در رسانه»، «هم افزایی راهبردی رسانه و خانواده در ارائه سبک زندگی اسلامی»، «تلویزیون در کانون خانواده؛ نگاهی به اثر گذاری مثبت و منفی تلویزیون بر کارکردهای خانواده»، «رسانه ملی و مهارت های ارتباط همسران؛ مهارت صحبت کردن»، «بررسی هنجاری عادت های رسانه ای خانواده» و «رسانه و خانواده در آیینه تحقیقات».

رسانه و الگوی مطلوب خانواده ایرانی ـ اسلامی (2)

سلسله میزگردهای این فصلنامه در گفت و گو با اندیشمندان آشنا به مباحث رسانه و خانواده در پی گشودن افق های جدیدی از مباحث است که بر اساس آن ها برنامه سازان و برنامه ریزان رسانه ملی بتوانند با بهره برداری از ظرفیت های رسانه در حل مسائل و مشکلات امروزی خانواده ها گام بردارند و زمینه ارتقا و بالندگی نهاد مهم خانواده را فراهم آورند. به این منظور، در میزگرد شماره قبل نشریه، رسانه و الگوی مطلوب ایرانی ـ اسلامی، مورد بحث قرار گرفت، اما به دلیل گستردگی و عمق مباحث، ادامه بحث به این شماره موکول شد. در نتیجه، این میزگرد در موضوع یاد شده با حضور حجت الاسلام آذربایجانی، استاد حوزه و دانشگاه؛ دکتر محمد تقی کرمی استاد دانشگاه و پژوهشگر مسائل زنان و خانواده و سر دبیر نشریه برگزار شده است.

بازنمایی خانواده در رسانه

در رسانه ملی، برنامه سازی برای خانواده با توجه به ضرورت شناخت عمیق از پیچیدگی ها، حساسیت ها و ظرافت های این کار و نیز نقش الگویی و اثر گذاری آن بر خانواده ها کاری سخت و دشوار است. چگونگی ساختار و محتوای این برنامه ها به تدریج می تواند بر تغییر و تحولات نهاد خانواده اثر بگذارد. این در حالی است که روند تولید و پخش نامه های خانواده محور، نسبت به گذشته از جنبه کیفی و کمی، توسعه چشم گیری داشته است. با این همه، کمبودهایی در شیوه بازنمایی خانواده در رسانه وجود دارد که نیازمند توجه بیشتر است. در این گفت و گو که توسط سردیبر نشریه با خانم فریبا علاسوند، پژوهشگر مطالعات زن و خانواده انجام شده، تلاش شده است تا برخی مباحث اساسی درباره بازنمایی خانواده در رسانه واکاوی شود.

هم افزایی راهبردی رسانه و خانواده در ارائه سبک زندگی اسلامی

حجت الاسلام حسن خیری

چکیده: سبک زندگی اسلامی موضوع جدیدی نیست، ولی کارگزاران جامعه و اندیشمندان حوزه های رفتاری و اجتماعی با توجه به تحولات سریع جامعه و پیدایش شیوه های جدید زندگی و دگرگونی نگرش ها و هنجارهای زندگی و پدیدار شدن مسائل اخلاقی ـ اجتماعی، توجه ویژه ای به آن کرده اند. در این مورد، برخی نهادها نظیر خانواده و رسانه با توجه به جایگاه ممتازشان در شکل دهی به هویت های فردی و اجتماعی در کانون توجه قرار گرفته اند. از منظر اسلام، خانواده یکی از نعمت های بزرگی است که به بشریت عرضه شده و اولین و مهم ترین نهاد و گروه اجتماعی است که انسان، خود را در آن می یابد و همواره از آن متأثر است. همچنین امروزه در جهان ارتباطاتی و عصر تبلیغات، رسانه، جایگاه بس مهمی یافته است و شبکه های گسترده جهانی در شکل دهی به افکار عمومی نقشی بی بدیل دارند. بی تردید، هماهنگ ساز ی این دو  نهاد مهم می تواند بر هدایت و راهبری جامعه اثر بگذارد. بنابراین، مناسب تر آن است که به زوایایی بپردازیم که این دو نهاد می توانند با هم افزایی، اهداف مشترکی را پی گیری و  بر اساس آن سیاست گذاری کنند. در این مقاله به برخی از مؤلفه هایی اشاره می شود که در هم افزایی این دو نهاد ـ با تأکید بر تلویزیون ـ می تواند مفید واقع شود.

تلویزیون در کانون خانواده؛ نگاهی به اثر گذاری مثبت و منفی تلویزیون بر کارکردهای خانواده

محمد رضا رضایی بایندر

ثریا احمدی

چکیده: بسیاری از صاحب نظران معتقدند امروزه تلویزیون عضوی از خانواده است و برخی آن را بیگانه ای می دانند که خود را بر خانواده تحمیل کرده است.  به هر ترتیب اکنون در سراسر گیتی، تلویزیون در کانون خانواده حضوری پر رنگ و مؤثر دارد، روابط اعضای خانواده تحت تأثیرآن دگرگون و کارکردهای خانواده دچار تغییر و تحول جدی شده است. این رسانه در مواردی رقیب والدین و در مواردی یارگیر و همراه آنان است. گاه کارکردهای نهادهای رسمی را به چالش می کشد و گاه در نقش نهادی میانی و واسطه، به هم افزایی کارکردها کمک شایانی می کند.

در این مقاله تلاش شده تا ضمن واکاوی پیامدهای حضور تلویزیون در کانون خانواده، تأثیر محتوا و پیام های آشکار و ضمنی آن بر کارکردهای خانواده، روابط و تعاملات اعضای خانواده و الگوهای فرزند پروری مورد بررسی قرار گیرد و در نهایت پیشنهاد و راهکارهایی برای کاستن از تأثیرات منفی و توسعه اثرات مثبت تلویزیون در خانواده ارائه شود. در این بخش ویژگی های جامعه ایرانی و رسالت رسانه ملی در تحکیم و انسجام کانون خانواده و ترویج الگوها، ارزش ها و هنجارهای اخلاقی اسلامی مورد توجه قرار گرفته است.

رسانه ملی و مهارت های ارتباط همسران؛ مهارت صحبت کردن

سیده مریم طباطبایی ندوشن

چکیده: از آنجا که مهارت های ارتباطی همسران، یکی از شاخص های مهم در تشخیص و تعیین میزان موفقیت زندگی خانوادگی است، توجه برنامه ریزان و برنامه سازان رسانه ملی در این حوزه، ضروری است. ارتباط موفق زوجین، تاحد زیادی موفقیت آن ها را در ایجاد تفاهم درباره تربیت فرزندان و دیگر ابعاد زندگی در پی دارد. بنابراین، مهارت های ارتباطی همسران، یکی از بنیادی ترین ابعاد خانواده موفق است و خانوداه موفق، پایه توسعه اجتماعی به حساب می آید.

سلسله مقاله های (رسانه ملی و مهارت های ارتباطی همسران) در صدد است مباحث مرتبط با مهارت های ارتباط همسران را در قالب سه مهارت: صحبت کردن، گوش دادن و مهارت های غیر کلامی بررسی کند و شاخص های عملیاتی و رسانه ای هریک از مهارت ها را ارائه دهد.

این مقاله به مهارت صحبت کردن می پردازد که درآمد، شاخص های عملیاتی و رسانه ای مهارت گفت و گو  بررسی می شود. همچنین تأثیر رسانه بر روابط همسران بر اساس فرآیند تغییر نگرش به مهارت صحبت کردن و اصول ابراز احساسات و بی نیازها و انتقادات همسران واکاوی شده است. مدیران، برنامه سازان و به ویژه نویسندگان برنامه، بر اساس تنوع کاربردی این مقاله خواهند توانست شیوه گفت و گوهای همسران را در زمینه های آموزش طراحی و الگوی صحیح گفت و گو را معرفی کنند.

بررسی هنجاری عادت های رسانه ای خانواده

داگلاس ای،جنتایل و دیوید ای. والش

برگردان: ابوالفضل ایمانی راغب

چکیده: این مقاله، عادت های رسانه ای خانواده را در شش حیطه به طور مستند ثابت می کند. این حیطه ها عبارتند از: استفاده از رسانه های الکترونیکی و چاپی، نظارت والدین بر استفاده کودکان از رسانه ها، هماهنگی والدین در زمینه مقررات استفاده کودکان از رسانه، اظهارات والدین درباره تأثیرات آن و میزان مشارکت کودکان در فعالیت های جایگزین رسانه های الکترونیکی. یک نمونه تصادفی در سطح ملی شامل 527 پدر یا مادر دارای فرزندان بین 2 تا 17 سال بررسی شدند. آمار توصیفی هنجاری در هر یک از این شش مقاله ارائه شده اند. به طور کلی، نمره خانواده در پنچ مقوله از شش مقوله یاد شده هم بستگی مثبت دارند و این امر نشان می دهد خانوادهایی که در یک حیطه، عادت های رسانه ای مثبت را اعمال می کنند، غالبا در حیطه های دیگر نیز این گونه هستند. بسیاری از عادت های رسانه ای خانواده، عملکرد تحصیلی کودکان را پیش بینی می کند. علاوه بر این، وجود تلویزیون در اتاق خواب کودکان با نمره های پایین در تمام شش حیطه یاد شده و همچنین با عملکرد تحصیلی پایین هم بستگی دارد.

رسانه و خانواده در آیینه تحقیقات

عیسی زارعی

این تحقیق به آثار ذیل پرداخته است: پدیده فرزند سالاری و رسانه، حسین بافکار/ زنان و سریال خانوادگی، کریستین گراتی/ کودکان و رسانه ها: دیدگاه ها و چشم اندازها، سیسیلیان فون و کارتارینا بوت فی لیتزن/ روش های خانواده پژوهی، تئودور گرینشتین/ نشانه شناسی بازنمایی خانواده در آگهی های بازرگانی تلویزیون، محمد سروی زرگر  و  نقدی بر رسانه های ماهواره ای با تأکید بر نقش زنان وجایگاه خانواده، نسترن خواجه نوری.

دومین شماره فصلنامه تخصصی رسانه و خانواده به صاحب امتیازی مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما و مدیر مسؤولی حسین گودرزی به تازگی در 144 صفحه منتشر شده است./913/پ202/ق