گناه و آثار آن از دیدگاه قرآن و احادیث و مذاهب و نحله های کلامی
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، پایان نامه« گناه و آثار آن از دیدگاه قرآن و احادیث و مذاهب و نحله های کلامی»، پژوهش« محمود احمدی» به تبیین گناه و آثار آن در زندگی فردی و اجتماعی و نقش مخرب آن در سعادت انسان ها و جوامع است.
انسان موجودی است الهی و خلق شدهی خداوند تبارک و تعالی، و یله و عبث در این جهان رها نشده است. هر موجودی بر اساس هدایت تکوینی که خداوند در نهاد او قرار داده است، به سوی کمال خویش در حال حرکت است. انسان هم مانند موجودات دیگر علاوه بر داشتن هدایت تکوینی از یک هدایت دیگری به نام هدایت تشریعی برخوردار است که با داشتن این هدایت می تواند به سعادت و کمال خویش نائل شود و گرنه راه ضلالت و گمراهی را می پیماید و به هدف خلقت خویش نمی رسد. متکلمین اسلامی در طول تاریخ عهده دار دفاع از کیان دین و شریعت بوده اند و امروز وظیفهی مدافعان شریعت و دین مبارزه با آفت ترویج فساد و بی بند و باری است. آن چه امروز کلام اسلامی به صورت کاربردی و ملموس در این کارزار باید عرضه کند، تبیین گناه و آثار آن در زندگی فردی و اجتماعی و نقش مخرب آن در سعادت انسان ها و جوامع است.
ضرورت بحث:
برای دوری از گناه باید به زشتی و قبح آن پی ببریم یعنی بدانیم گناه چه آثار منفی و زشتی دارد. انسان اگر به پستی گناه پی ببرد، از آن دوری می کند همچنان که اگر به پستی غذایی که می خورد آگاهی داشته باشد، که باعث مریضی وی می شود، دوری می جوید. همان گونه که غذای فاسد جسم انسان را مریض می کند، کارهای زشت و ناپسند نیز روح انسان را مریض می کند؛ زیرا همان گونه که جسم انسان مریض می شود، روح انسان هم بر اثر عواملی مریض می گردد. این است که گناهکار در حقیقت یک انسان مریض است و قابل شفا می باشد.
چکیده فصل اول:
1- راه صحیح برای سعادت و کمال انسان، عمل به تعالیم اسلامی و شناخت موانع این طریق است و گناه بزرگ ترین مانع محسوب می گردد.
2- بحث دربارهی گناه و تأثیر آن در ایمان مؤمن در نیمهی نخست قرن اول هجری در میان مسلمانان مطرح شد.
چکیده فصل دوم:
1- قانونی که بشر برای زندگی خود وضع کرده، تنها در حدود حفظ امنیت عمومی است ولی اسلام تمام جهاتی را که مربوط به سعادت انسان می شود، در نظر گرفته است.
2- کیفر مخالفت با قوانین طبیعی و اجتماعی محدود به همین عالم و اجتماع است ولی مخالفت با قوانین الهی در نظر اسلام، هم در دنیا کیفر دارد و هم در آخرت.
3- بیماری گناه، مولود انحراف و جدا شدن از پناهگاه ایمان به خداست و داروی آن نیز توجه و بازگشت به سوی همین پناهگاه است.
4- درباره ملاک و میزان و معیار شناخت گناهان کبیره از صغیره اقوال مختلفی (از سوی فرق مختلف) نقل شده است.
چکیده فصل سوم:
1- خوارج در اصل نظریه پرداز نبودند و به جای این که مستقیماً به معنای ایمان بپردازند، به مصداق کفر پرداختند و پرسیدند غیر مؤمن و یا کافر کیست؟
2- معتزله در تحلیل مفهوم ایمان به معنای لغوی آن توجهی ندارند زیرا معتقدند که ایمان، اسلام و دیگر اسامی (اوصاف) به کار رفته در متون اسلامی، همگی از معنای لغوی به معنای شرعی نقل شده اند.
3- اشعری در تعریف ایمان می گوید: «هم قول است و هم عمل؛ از این رو هم کاستی می گیرد و هم افزونی.
4- تحلیل اکثر متکلمان شیعی از ایمان، گویای یکسانی آن با معرفت است.
قول مختار:
ایمان به معنای اذعان و تصدیق به چیزی و التزام به لوازم آن است.
چکیده فصل چهارم:
«ازارقه» گناهکار را مشرک می داند چه رسد به کافر! و در این خصوص بین کبیره و صغیره فرقی قائل نیست. «نجدیه» معتقد است که مرتکب کبیره مشرک است اما مرتکب صغیره مشرک نیست. «اباضیه» معتقد است که ارتکاب کبیره کفر است نه شرک؛ و کفر را اعم از کفر انکاری و کفر نعمت می داند. بنابراین مرتکب کبیره از مؤمنان بوده و کافر نعمت محسوب می شود نه کافر انکاری. «معتزله» معتقد است که مرتکب کبیره بین کفر و ایمان (منزلة بین المنزلتین) است. نه مؤمن است و نه کافر چه رسد به آن که مشرک باشد. «امامیه» و «اشاعره» معتقدند که مرتکب کبیره مؤمن فاسق است و در آتش مخلّد نمی شود.
چکیده فصل پنجم:
غیر از خوارج و معتزله همه فرق اسلامی اتفاق نظر دارند که مرتکب کبیره مخلد در نار نیست و با ادله و برهان بطلان قول خوارج و معتزله به اثبات رسید.همه علمای اسلامی اعم از اشاعره، معتزله، امامیه اتفاق بر جاودانه بودن عذاب کافران دارد. ظاهر آیات قرآنی و روایات منقوله از اهل بیت(علیهم السلام) و اتفاق اکثر فقها، متکلمین، محدثین و فلاسفهی فرق اسلامی دلالت بر خلود کافران در آتش جهنم دارد. لکن باید گفت فطرت خداباوری در ضمیر تمام انسان هاست و کفر و شرک در مقابل فطرت توحیدی، عرضی و غیر ذاتی است.
چکیده فصل ششم:
1- بین گناه و حوادث و بلایای دنیوی ارتباط است. البته منظور ما از اعمال، تنها حرکات و سکنات خارجیه ای است که عنوان حسنه یا سیئه دارند نه حرکات و سکناتی که آثار جسم طبیعی است.
2- در این زمینه در قرآن آیاتی که به نوع بلایا و مصائب و حوادث و اقوام اشاره دارد و آیاتی دیگر که دلالت بر ارتباط گناه و عصیان و نافرمانی و کیفر و هلاکت و عقوبت اقوام دارد لکن ذکری از نوع بلا و گرفتاری و قوم و طایفه خاص ندارد بلکه بیانگر سنت کلی الهی ارتباط بین گناه و حوادث و بلایای دنیوی دارد.
شایان ذکر است، پایان نامه« گناه و آثار آن از دیدگاه قرآن و احادیث و مذاهب و نحله های کلامی»، پژوهش« محمود احمدی»برای اخذ مدرک سطح 4 رشته علم کلام حوزه علمیه فیضیه قم نوشته و دفاع شده و استاد راهنمای آن حجتالاسلام عزالدین رضا زاده، است./919/پ202/ن