جریان های تصوف در آسیای مرکزی بررسی شد

به گزارش خبرگزاری رسا به نقل از پایگاه اطلاع رسانی مؤسسه فرهنگی، هنری و انتشارات بین المللی الهدی، کتاب «جریان های تصوف در آسیای مرکزی» در پنج بخش به تبیین زمینه های پیدایی تصوف، زهد و تصوف در عصر طاهریان و سامانیان، تصوف در آسیای مرکزی در عصر پیش از چغتایی، حیات صوفیه در عصر چغتایی و ازبکی و تحولات عصر جدید و حیات صوفیه، پرداخته است.

در بررسی تاریخی حاضر، با وجود آن که در دوره نخست به گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر محافل اخلاقی مورد توجه قرار خواهند گرفت، اما در گزینش شخصیت‌های مورد مطالعه، سعی بر آن است تا به کسانی پرداخته شود که یا در سلسله‌های معنوی صوفیه جای گرفته‌اند، یا به نحوی دیگر ارتباط آنان با مسیر شکل‌گیری تصوف در آسیای مرکزی به اثبات رسیده است.

در صفحه 616 از این کتاب ذیل عنوان «گروه‌های بنیادگرای سلفی» می‌خوانیم: «مقصود از گروه‌های بنیادگرای سلفی، مجموعه‌ای از گروه‌های مذهبی است که بسیاری از باورها و رفتارهای دینی دیگر گروه‌های مسلمان را ناشی از بدعت پنداشته، دیانت صحیح را دیانتی مبتنی بر سنت سلف، یعنی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و اصحاب ایشان می‌شمارند. پیروان محمدبن‌عبدالوهاب که به وهابیه شهرت یافته‌اند، در شمار همین گروه‌ها جای می‌گیرند، اما نباید عنوان وهابی را عنوانی شامل برای همه گروه‌های بنیادگرای سلفی قلمداد کرد. این خطایی است که در حوزه‌های گوناگون، از جمله در آسیای مرکزی به تکرار دیده می‌شود. البته این که برخی از گروه‌های سلفی آسیای مرکزی، نام وهابی را بر خود نمی‌پسندند، گاه از آن روست که اساسا پیرو محمدبن‌عبدالوهاب نیستند و گاه بدان سبب است که اصولا وهابی از نگاه پیروان محمدبن‌عبدالوهاب نامی ناشایست برای این گروه است که از سوی مخالفانشان بر آن‌ها اطلاق می‌گردد و آنان ترجیح بر آن دارند که خود را با نام‌هایی چون اهل توحید بخوانند.»

درباره رابطه گروه‌های صوفیه و گروه‌های سلفی، همین اندازه کافی است که گفته شود، سلفیان، بسیاری از افکار و اعمال صوفیه را ناشی از بدعت می‌شمارند و بزرگترین شیوخ صوفیه را به انتقاد می‌گیرند. بدین ترتیب می‌توان تصور کرد که در شرایط همجواری، رقابت میان مبلغان صوفیه و سلفیه، بالقوه و گاه بالفعل رقابتی خصمانه است.

کتاب «جریان های تصوف در آسیای مرکزی» با شمارگان 1000 نسخه و 655 صفحه در قطع رقعی و با قیمت بیست هزار تومان از سوی موسسه بین المللی الهدی به چاپ رسیده است./992/د102/ی