شماره جدید فصلنامه مشرق موعود منتشر شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، بیست و چهارمین شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی مهدویت با عنوان مشرق موعود ویژه زمستان سال 1391 به مدیر مسؤولی سید مسعود پور آقای منتشر روانه بازار نشر شد.
در این شماره از فصلنامه مشرق موعود این مقالات را مطالعه میکنیم: «کارکردهای نشانههای ظهور»، «آموزههای مهدویت در کلام رسول خدا»، «ویژگیهای مهدویت در کلام رسول خدا»، «ویژگیهای هنر زمینه ساز»، «خاتمیت مبنای کلامی مهدویت»، «حاکمیت دین اسلام در قرآن»، «تحلیل محتوای کتابهای درسی دوره ابتدایی به لحاظ میزان توجه به مباحث مهدویت» و «چگونگی طرح وکلا در منابع امامی دروه غیبت».
کارکردهای نشانههای ظهور
نصرت الله آیتی
چکیده: در میان مجموعه روایت مهدوی، روایات نشانههای ظهور از پرتعداد روایات به شمار میروند. صدور این حجم وسیع از روایات، منشأ طرح این پرسش میشود که پیشوایان معصوم از طرح بحث نشانههای ظهور چه اهدافی داشتهاند؟ در پاسخ به این پرسش میتوان از دشواریهای عصر غیبت که طبیعتا از نظر پیشوایان معصوم دور نبوده کمک گرفت. در عصر غیبت، جامعه شیعه با دشواریهای متعددی همچون طولانی شدن دوران غیبت، غفلت، مدعیان و دروغین، قیامهای باطل و دشواری شناسایی امام مهدی (عج) در هنگام ظهور روبهروست. بر این اساس، حل این دشواریها میتواند مقاصد پیشوایان معصوم از طرح بحث نشانههای ظهور باشد و نشانههای ظهور میتوانند کارکردهای ایجابی و سلبی داشته باشند. در کارکرد ایجابی میتوانند باعث امید بخشی، غفلتزدایی و شناخت امام مهدی (عج) شوند و در کارکرد سلبی میتوانند معیاری برای شناسایی قیامهای باطل و مدعیان دروغین باشند.
آموزههای مهدویت در کلام رسول خدا
امیر غنوی
چکیده: نگاه به آینده و ارائه تصویری امید ساز و هول انگیز از آن، امری است که در سخنان رسول خدا (ص) به روشنی میتوان دید. اما بررسی دقیقتر آموزشهای آن به حضرت ـدمل در سخنانمی نیاز دارد که بر مخاطبان خود القا کرده است. وصول به این سخنان، با توجه به مشکلات در تدوین حدیث به ویژه منابع اهل سنت، کاری دشوار است که جز بر اهل تحقیق مقدور نیست. در چنین تحقیقی باید هم به بررسی اعتباری و تهذیب مصادر پرداختن و هم بررسی اسناد را جدی گرفت.
اگرچه رسول (ص) برای اکمال دین و تبیین همه معارف قرآنی به تمامی ابعاد بحث مهدویت توجه داشته است، امام تکرارها و تاکیدهای ان حضرت نشان از آن دارد که برخی محورهای مباحث مهدویت بیشتر مورد توجه بوده که حاکی از نیازهای بیشتر مخاطبان در تبیین این قسم از آموزههاست. مهمترین این محورها عبارتند از«:« معرفی مهدی (عج) و این که از اهل بیت پیامبر است، سیره رفتار او همانند رسول خدا )ص) خواهد بود، غیبتهای خواهد داشت و مومنان به سبب این غیبتها دچار مشکلاتی خواهد شد، مومنان صبور در غیبت جایگاهی بلندتر از یاران عصر حضور دارند، ظهور بس از یأس و غلبه فساد رخ خواهد داد.
ویژگیهای هنر زمینهساز
امیر غنوی
چکیده: نگاه به آینده و ارائه تصویری امید ساز و هول انگیز از آن، امری است که در سخنان رسول خدا (ص) به روشنی میتوان دید. اما بررسی دقیقتر آموزشهای آن حضرت به تأمل در سخنانی نیاز دارد که بر مخاطبان خود القا کرده است. وصل به این سخنان، با توجه مشکلات در تدوین حدیث به ویژه در منابع اهل سنت، کاری دشوار است که جز بر اهل تحقیق مقدور نیست. در چنین تحقیقی باید هم به بررسی اعتبار و تهذیب مصادر پرداخت و هم بررسی اسناد را جدی گرفت.
اگرچه رسول (ص) برای اکمال دین و تبیین همه معارف قرآنی به تمامی ابعاد بحث مهدویت توجه داشته است، اما تکرارها و تأکیدهای آن حضرت نشان از آن دارد که برخی محورهای مباحث مهدوی بیشتر مورد توجه بوده که حاکی از نیاز بیشتر مخاطبان در تبیین این قسم از آموزههاست. مهمترین این محورها عبارتند از: معرفی مهدی (عج) و این که او از اهل بیت پیامبر است، سیره رفتار او همانند رسول خدا (ص) خواهد بود، غیبتهایی خواهد داشت و مومنان به سبب این غیبتها دچار مشکلاتی خواهند شد، مومنان صبور در غیبت جایگاهی بلندتر از یاران عصر حضور دارند، ظهور بس از یأس و غلبه فساد رخ خواهد داد.
ویژگیهای هنر زمینهساز
چکیده: در این نوشتار تعاریف هنر، خیال و فرآیند تخیل بیان شده است. مباحثی درباره هنر آسمانی و نقش هنرمند در پالایش هنر و تأثیر روح هنرمند و ارتباط آن با عوالم خیال و بهرهگیری از فاعلیت اولیای الهی، نقش اخلاق در هر و پاکسازی قوه خیال، جایگاه نظارت هالی بیرونی و درونی و ابعاد زمینه ساز هنر برای ظهور دولت مهدوی از جمله مباحثی ایت مه به آنها پرداخته میشود.
هنر از ابعاد گوناگون زمینهساز ظهور میشود که در این نوشتار پنج بعد ان مورد بحث واقع شده است 1- فاعلیت هر انسان در پرتو فاعلیت ولی او؛ 2- تأثیر باورها و ارزشهای در فردا بر هنر او؛ 3- نقش اخلاق در پالایش روح و خیال هنرمند، 4- وجود عنصری از لطافت در هنر و زبیایی؛ 5- بهر-گیری از توصیف خیال انگیز و اعجاب آفرین در ترویج مهدوی.
خاتمیت مبنای کلامی مهدویت
حسین الهی نژاد
چکیده: نوشتار پیش رو به دو موضوع خاتمیت و مهدویت و نسبت میان آن دو و موضوع خاتمیت و مهدویت و نسبت میان آن دو میپردازد و مطلع بحث با مقدمه آغاز شده و بعد از بیان مقدمه، به مفهوم شناسی خاتمیت مبادرت میشود. از ان جایی که مقوله خاتمیت دارای احزاب تحلیل نظیر جامعیت، جاودانگی، جهانی و کمال بوده همیشه تبیین کل، متفرع بر تبیین اجزاء است. از این رو پیش از آن که به رابطه میان خاتمیت و مهدویت پرداخته میشود، به تبیین اجزای تحلیلیه خاتمیت و کیفیت رابطه آنها با مهدویت مبادرت میشود. در فرایند بحث به بیان تلازم و ترابط میان بارو داشت خاتمیت و مهدویت پرداخته شده و جهت تبیین این تلازم و ترابط ، گزینهای چهارگانهای ماندند « خاتمیت، علت فاعلی مهدویت»، « مهدویت، علت غایی خاتمیت»، «خاتمیت، علت عینی مهدویت»، و «مهدویت علت علمی خاتمیت» را پیش کشیده و با نگاه تفصیلی به تحلیل هر یک زا آنها میپردازیم.
حاکمیت دین اسلام در قرآن
علیرضا فخار و لیلا حاتمی
چکیده: اندیشه تشکیل حاکمیت جهانی از گزینههایی است که همه شرایع درصدد تبین اصول و ساختار آن بوده و به صورت جدی بر روی آن فعالیت میکنند و رشد و تسریع روز افزون ارتباطات، چنین امری را به یک موضوع جدی و ضروری تبدیل کرده است. دین اسلام تنها دینی است که توحید واقعی و حقیقی را تبلیغ میکند، در حالی که یهودیت با تحریف و تغییر احکام شریعت حضرت موسی علیهالسلام و مسیحیت نیز با ترک شریعت حضرت عیسی علیهالسلام از توحید دور افتاده دو در ردیف مشرکان درآمدهاند، در نتیجه از اداره زندگی فردی و اجتماعی انسان عاجز هستند. دین اسلام به عنوان آخرین دین الهی، ضمن تصدیق تورات و انجیل اصلی، ناسخ احکام و آموزههای آن بوده و برخی را حذف و برخی دگر را تکمیل نموده است و در واقع ظرفیت اعتبار شرایع با ظهور اسلام پایان پذیرفته و دین اسلام تنها دینی است که میتوانند در تمام جهان حاکم شده و زندگی انسان را در همه ابعاد اداره کند.
تحلیل محتوای کتابهای درسی دوره ابتدایی به لحاظ میزان توجه به مباحث مهدویت
رضا جعفری هرندی
چکیده: هدف از پژوهش حاضر ، بررسی و تحلیل میزان توجه به مباحث مهدویت در کتابهای درسی دوره ابتدایی است. روش پژوهش توصیفی و ا ز نوع تحلیلی محتواست و رویکرد پژوهش، کاربردی است. جامعه پژوهش، کتابهای درسی دوره ابتدایی را در برمیگیرد که در سال 1389 چاپ شده و سه عنوان «هدیه آسمانی»، «بخوانیم» و « تعلیمات اجتماعی» با 12 جلد به صورت هدفمند د ر نمونه قرار گرفتهاند و ابزار اندازه گیری چک لیست تحلیل محتوای محقق ساخته بوده و نتایج پژوهش با استفاده از شاخصهای آمار توصیفی مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتهاند و عمدهترین نتایج پژوهش با استفاده از شاخصها آمار بیان گر ان است که در مجموع 607 مرتبه به محورهای و مؤلفههای مفهومی مرتبط با مهدویت توجه شده است. میزان آن در کتابهای بخوانیم (فارسی*، هدیههای آسمانی و تعلیمات اجتماعی ، به ترتیب 263، 252، 92 مرتبه است. همچنین بیشترین توجه به محور، گفتار، رفتار، سیره، کلاس پنجم و کتاب هدیه آسمانی پنجم شده و کمترین توجه به محور، ظهور و اتفاقات بعد از آن ، کلاس اول ابتدایی و کتاب تعلیمات اجتماعی ابتدایی صورت گرفته است.
چگونگی طرح وکلا در منابع امامی دوره غیبت
نعمت الله صفری فروشانی و مجید احمدی کچایی
چکیده: با بررسی منابع شیعی عصر غیبت صغرا، در مییابیم که این دسته منابع، نسبت به شبکه وکالت و خصوصا وکلای اربعه توجه ویژه نداشتهاند و د موارد بسیاری حتی نامی از وکلا به میان نیاوردهاند و شاید این امر، برآمده از فضای سیاسی آن عصر باشد؛ جویی که به شدت بر علیه شیعیان غلیان پیدا کرده بود و حکومت عباسی را علیه شیعیان تحری میکرد. از جمله به عوامل تحریک که میتوان به قیام صاحب زنج، قرامطه، تشکیل حکومتهای شیعی علویان در طبرستان و فاطمیان در مصر اشاره کرد. این عوامل سبب شد که عالمان امامی ان عصر مجبور به استفاده از راهکار تقیه شوند ، به طوری مه این پدیده حتی در منابع امامی آن دوره و تعاملات بین وکلا و علمای امامی نیز اثر گذاشت. از این رو شایسته است نخست تاریخچهای از سازمان وکلا ارائه شود، سپس فضای سیاسی عصر غیبت صغرا ترسیم گردد، آنگاه منابع امامی آن دوره جداگانه مورد بررسی ی قرار گیرید و در پایان به این نتیجه اشاره میشود که منابع امامی توجه بسیار اندکی به سازمان وکالت داشتهاند که این امر متأثر از فضای تقیه حاکم بران دوره بوده است؛ فرضیهای مه نویسنده این پژوهش ، میکوشد آن را اثبات کند.
گفتنی است، بیست و چهارمین فصلنامه علمی ـ پژوهشی مهدویت با عنوان مشرق موعود ویژه زمستان سال 1391 در 156 صحفه و با قیمت دو هزار تومان، به مدیر مسؤولی سید مسعود پور آقای منتشر روانه بازار نشر شد./998/پ202/ی