فصلنامه تخصصی تفسیر، علوم قرآن و حدیث به چاپ رسید

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این فصلنامه تخصصی شامل مقالات «وحی، هنر مرموز یا شعور مرموز/ سخن سردبیر»، «معنا شناسی و استعمال واژگان عقل، فهم، علم و فکر در قرآن کریم / سید الوالفضل سجادی، مطهره فرجی»، «شاخص ها و چشک انداز دانشگاه مردم سالار در قرآن و حدیث / سهرات مروتی، امیر فتاحی، آمنه جوشن» و «چیستی باطن قرآن / مراد شه گلی» است.

«نقش امامهادی در جهت دهی به مباحث فکری و عقیدتی پیرامون قرآن کریم /امیر فتاحی، علی دشتی»، «بررسی استنادات قرآنی حضرت زینب سلام الله علیها در دو خطبه کوفه و شام / اصغر طهماسبی بلداجی»، «بررسی راههای شناخت خدای متعال در نهج البلاغه / نصرت نیل ساز، زهره بابا احمدی میلانی» و «معناشناسی و سیر تطور واژه موت در قرآن کریم / مهدی آشناور» از دیگر مقالات این فصلنامه به شمار می‌رود.

سردبیر در این فصلنامه نوشته است: «ماهیت وحی یکی از مباحث پیچیده دین پژوهی است و زوایای گسترده ای دارد، حتی یکی از چالش های سیاسی اجتماعی عصر ما به شمار می رود. این چالش از زمان انبیای نخستین آغاز شده و در خاتمیت به اوج خود رسیده است و امروزه نیز مدعیانی دارد. همین مسأله است که اجتماع را به دو دسته مؤمن و کافر تقسیم کرده؛ ولی امروز از تقسیم بندی مؤمنانه و کافرانه پا فراتر گذاشته و به بحرانی تبدیل شده است».

معنا شناسی و استعمال واژگان عقل، فهم، علم و فکر در قرآن کریم

سید الوالفضل سجادی، مطهره فرجی

چکیده: معناشناسی که در زبان انگلیسی با نامsemanticis  و در زبان عربی علم الدلاله یا علم المعنی نامیده می شود، شاخه ای از زبان شناسی است که به بررسی معنا می پردازد و مقصود و فحوای کلام را از ساختار و سیاق متن در می یابد. نخستین گام ها در این زمینه در اواسط قرن نوزدهم توسط ماس نولر max muller  و میشل بریل Michel breal برداشته شد.

واژگان در کلام الهی هر یک، بار معنایی خاص خود را دارند و نخستین نکته ای که با نگرشی اجمالی به آیات ، به چشم می خورد، گزینش مناسب و چینش دقیق این واژگان است. چهار واژه عقل، فهم، علم و فکر نیز از واژگانی هستند که در قرآن کریم هر یک در القای معنای ویژه شان نقش خود را به خوبی ایفا می کنند و در مناسب ترین جایگاه خود قرار گرفته اند. این مقاله معنا و مفهوم عقل، فهم، علم و فکر و جایگاه این واژگان در قرآن کریم را بررسی می کند، همچنین به تفاوت های معنایی و جایگاه آنها در آیات شریفه قرآن کریم می پردازد.

شاخص ها و چشک انداز دانشگاه مردم سالار در قرآن و حدیث

سهرات مروتی، امیر فتاحی، آمنه جوشن

چکیده:دانشگاه به عنوان خالق نظام فکری هر جامعه، از جایگاه برجسته ای در نهادینه کردن هر تعکر و ایدئولوژی در جامعه برخوردار است. در حقیقت نخستین و اصلی ترین گام برای تعالی یک مکتب فکری، معماری مطلوب آن اندیشه و تفکر در دانشگاه ایت. به رغم تلاش های فراوان و شایسته در عرصه مردم سالاری دینی، هنوز به نحو مطلوب به نهادینه کردناین ایدئولوژی اسلامیدر دانشگاه پرداختهنشده است. در پژوهش حاضر بالش شده است با تحلیل و بررسی آیات قرآن کریم و خمچنین روایات اهل بیت علیهم السلام و استنباط از این آموزه ها به نهادینه شدن این تفکر در دانشگاه بپردازد. در این تحقیق به تبیین ویژگی های بارز دانشگاه مردم سالار و شاخص های چشم انداز دانشگاه مردم سالار پرداخته شده است. در این تحقیق، دانشگاه مردم سالار، نهادی با پنج مشخصه ذاتی یا مؤلفه بنیادین هویت علمی، هویت دینی و کار آمدی برای جامعه، رضایتمحوری و توانمندی علمی معرفی شده است و جهت نهادینه کردن نظام فکری مردم سالاری در جامعه به ترسیم چشم انداز دانشگاه مردم سالار پرداخته شده که بر این مبنا، برای چشم انداز مذکور شاخص های ارزشی دانایی ، توانایی، نیکویی، و زیبایی لحاظ شده است. 

چیستی باطن قرآن

مراد شه گلی

چکیده: مسئله باطن قرآن و همچنین ظاهر آن، مربوط به حوزه فهم و تفسیر است. ضرورت بحث درباره باطن قرآن آنگاه روشن می شود که با فراگیری اصول و قواعد راهیاتی به بطون قرآن راه جدیدی در تفسیر برای مفسر باز می گشاید و با تبیین ملاکات بطن یابی، مفسر را از تفسیر به رأی باز می دارد. در مورد چیستی باطن قرآن، دیدگاه های مختلفی وجود دارد. در برخی از این دیدگاه ها باطن، روح و حقیقت الفاظ است. در برخی دیگر، باطن قرآن، تجلی اسماء و صفات الهی. در برخی دیگر ، باطن دلالت های مطابقی ظاهر آیات و دیدگاهی دیگر باطن را همان تأویل می داند. این نوشتار ضمن بررسی هر یک از این اقوال، باطن را ورای ظاهر می داند. بر این اساس همه اقوال فوق بیان از ابعاد گوناگون و ساحت های متفاوت باطن است. این دیدگاه به روایات نزدیک تر است و جامع اقوال مختلف نیز هست و با وضع لغوی باطن نیز سازگارتر است.

نقش امام هادی علیه السلام در جهت دهی به مباحث فکری و عقیدتی پیرامون قرآن کریم

امیر فتاحی، علی دشتی

چکیده:مقاله حاضر مهمترین مباحث فکری و عقیدتی درباره قرآن کریم در عصر امام هادی علیه السلام و اقدامات و تدابیر حکیمانه این امام همام در مقابل این مکاتب را بررسی می کند. این مقاله سه مبحث و جریان فکری تحریف، حدوث و قدم قرآن و همچنین تفسیر را به عنوان بارزترین مباحث پیرامون قرآن کریم، در این دوره معرفی می کند که امام هادی علیه السلام با طرح محور های اصالت قرآن، عدم پیروی از بدعت ها و تبیین و توضیح دقیق مفاهیم ثقل اکبر به موضعگیری حکیمانه در این دوره پرداخته اند. این تدابیر، آگاه سازی جامعه اسلامی بخصوص پیروان مذهب تشیع و مصونیت این مذهب در مقابل جریان های سوء فکری عقیدتی در این عصر را موجب شد.  

بررسی استنادات قرآنی حضرت زینب سلام الله علیها در دو خطبه کوفه و شام

اصغر طهماسبی بلداجی

چکیده: یکی از استنادات محکم حضرت زینب سلام الله علیها در همه شرایط، آیات نورانی وحی است. این استنادات بیشتر در دو خطبه مهم کوفه و شام نمود شیدا کرده است و به صورت انعکاس آیه ای از قرآن یا بخشی از آیه و یا مفهوم آن نمایان می شود. مقام والای معنوی و عرفانی و پرورش یافتن در مهبط وحی، عامل مهمی شد تا قرآن کریم در کلام رضیعه وحی متجلی و نمایان گردد. بر همین اساس، این جستار می کوشد به بررسی تجلی آیات قرآن در دو خطبه کوفه و شام بپردازد و از این رهگذر تصویری از تجلیات قرآنی را در کلام او منعکس کند.

بررسی راههای شناخت خدای متعال در نهج البلاغه

نصرت نیل ساز، زهره بابا احمدی میلانیپ

چکیده:میزان ارزش هر شناختی، به قدر ارزش موضوع آن است. خداشناسی با ارزش ترین گونه شناخت است. برای شناخت خدای متعال راه های متعددی وجود دارد. از مهمترین این راهها رها  فطرت ، راه عقلی ـ حسی و راه عقلی ـ فلسفیاست. در کلام حضرت علی علیه السلام به این راهها اشاره شده است. شرایط فکری و مباحث علمی در هر زمان می تواند تأثیر فراوانی در نوع کلام حضرت داشته باشد، به گونه ای که مشاهده می شود. برای اثبات وجود خدای متعال، گاه به ساده ترین روش، یعنی آیات آفاقی اشاره می کند و گاه به بیان استدلالات پیچیده عقلی، فلسفی می پردازد. این پژوهش با استناد به سخنان حضرت علی علیه السلام راه های شناخت خدای متعال را بررسی خواهد کرد.  

معناشناسی و سیر تطور واژه موت در قرآن کریم

مهدی آشناور

چکیده: شناخت آخرین کتاب الهی و معجزه جاوید پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله در گرو شناخت صحیح و درست تک تک واژه های آن است که با در نظر گرفتن تمامی شرایط عصر نزول اعم از مخاطب، زمان و مکان نزول آیات و... می توان به این امر نایل آمد. واژه موت در اصل به همان معنای مشهورش یعنی مرگ است و در ابتدا نیز همان حالت جداشدن روح ازبدن و بی حرکت شدن جسم اطلاق می شده؛ چرا که این حالت برای بشر موضوعی بود که در پیرامونش اتفاق می افتاد و برایش محسوس بوده است. این لغت تطور خاصی را در طول زمان به خود ندیده؛ گرچه بعد از نزول، چند معنی مجازی پیدا کرده است؛ معنایی چون (گمراهی، غفلت و ...) و نیز در بین عرفا و اهل تصوف نیز به انواعی تقسیم شده که معنی اصطلاحی مخصوص به خود دارد. ما در این مقاله برآنیم تا اول به معناشناسی تاریخی واژه و سپس سیر تطورات و نیز معناشناسی آن در قرآن کریم بپردازیم.

لازم به ذکر است شانزدهمین شماره حسنا، فصلنامه تخصصی تفسیر،علوم قرآن و حدیث ویژه بهار 1392 به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی حمیده شریعتی نیاسر در 188 صفحه و با شمارگان 600 نسخه و با قیمت 12000 ریال چاپ و در دسترس علاقه مندان قرار گرفت.

/992/پ202/ی