مروری بر کتاب جامعهشناسی سیاسی (نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی)

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این کتاب از دیباچه و گفتارهای «چارچوبهای نظری در جامعهشناسی سیاسی»، «شکافهای اجتماعی، نیروهای اجتماعی و زندگی سیاسی»، «نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی و پایگاه اجتماعی دولتها و انواع رژیمهای سیاسی» تشکیل شده است.
در دیباچه می خوانیم: «موضوع اصلی جامعهشناسی سیاسی بررسی روابط متقابل میان قدرت دولتی و نیروهای اجتماعی است. نیروهای اجتماعی ممکن است در مقابل ساخت قدرت بپاخیزند و یا در آن شرکت و اعمال نفوذ کنند و یا دچار انفعال سیاسی شوند. از سوی دیگر دولتها ممکن است نیروهای اجتماعی خارج از عرصه قدرت را سرکوب کنند، یا در خانه قدرت راه دهند و یا بسیج کنند.
دولت نیز خود به عنوان مهمترین نهاد سیاسی از نظر اجتماعی معلق در هوا نیست بلکه در متن شبکه پیچیدهای از منافع و علایق اجتماعی قرار دارد و نمیتوان بدون شناخت این منافع و علایق سرشت آن را به درستی فهم کرد. دولت گرچه عالیترین مظهر قدرت سیاسی است لیکن خود فارغ از سلطه نیروهای اجتماعی نیست... .»
در این کتاب تاریخ پیدایش و تحول و عملکرد نیروهای اجتماعی مختلف مورد بررسی مفصل قرار گرفته، همچنین اشارات مفصلی به تاریخ عملکرد نیروهای اجتماعی در ایران شده است. در توجیه این اشارات مفصل تاریخی باید گفت که طبعا در هر کشوری جامعهشناسان سیاسی، جامعهشناسی سیاسی را با تأکید بر جوامع خودشان مینویسند تا موضوعات نظری را برای خوانندگان خود مأنوس و آشنا سازند. طرح مباحث جامعهشناسی سیاسی نظری در ایران هم باید سرانجام زمینه جامعهشناسی سیاسی ایران را فراهم آورد. اشارات ما به جامعه ایران به همین دلیل انجام شده است.
درگفتار نخست «پیشینه»، «سرشت و خاستگاه جامعهشناسی سیاسی» و «شجرهنامه علمی جامعهشناسی سیاسی و سرچشمههای فکری آن» مورد بررسی قرار گرفته است.
گفتار دوم را پیشگفتار و چهار بخش «الگوی اولیه جامعهشناسی سیاسی در اندیشه مارکس»، «چارچوب کلی جامعهشناسی سیاسی وبر»، «پلورالیسم یا تکثرمنابع قدرت اجتماعی»، «نظریه اصالت کارکرد و رابطه نظام اجتماعی ونظام سیاسی» تشکیل میدهند.
هدف از بررسی الگوهای نظری در گفتار دوم صرفا بیان تاریخ نظریات در جامعهشناسی سیاسی نیست بلکه نقد قوت و ضعف این الگوها و همچنین نزدیکسازی آنها در حد امکان به یکدیگر در یک الگوی کلیتر به نحوی که موجب بروز تعارضات منطقی نگردد، موردنظر بوده است.
گفتار سوم از «شکافهای اجتماعی»، «نیروهای اجتماعی» و «نیروهای اجتماعی احزاب سیاسی» مدون شده است.
در گفتار سوم در پرتو مباحث نظری گفتار دوم، الگویی کلی از جامعهشناسی سیاسی هم در سطح کلان و هم در سطح خرد عرضه شده است. در این گفتار سطح تحلیل در جامعهشناسی سیاسی و رابطه نیروهای اجتماعی با زندگی سیاسی از لحاظ نظری بررسی شده است.
گفتار چهارم پس از «پیشگفتار» به «نقش طبقه سرمایهدار در قدرت سیاسی»، «مدیران و قدرت سیاسی»، «نقش خرده بورژوازی در سیاست»، «جنبشها وسازمانهای کارگری»، «نقش اشرافیت و زمینداران در سیاست»، «نقش دهقانان در زندگی سیاسی»، «روحانیون، مذهب و سیاست»، روشنفکران و سیاست»، «ارتش و سیاست»، «نقش اقوام و اقلیتهای قومی در سیاست» و «نقش زنان در زندگی سیاسی» اشاره کرده است.
در گفتار چهارم که هسته اصلی این کتاب را تشکیل میدهد، نقش نیروهای اجتماعی عمده در زندگی سیاسی بررسی شده است. گرایش اصلی در این گفتار گرایشی تاریخی است و در مورد نقش سیاسی هر نیروی اجتماعی مثالهای تاریخی از کشورهای مختلف ذکر شده است. در حالی که هدف اصلی گفتار چهارم تجزیه جامعه سیاسی به نیروهای تشکیلدهنده آن بوده است.
گفتار پنجم به «پیشگفتار»، «پایگاههای اجتماعی رژیمهای سیاسی» و «انواع جامعه سیاسی: رابطه دولت با جامعه مدنی و تودهها» پرداخته است.
موضوع اصلی گفتار پنجم نحوه ترکیب این نیروها در رژیمهای سیاسی مشخص و همچنین در انواع مثالی جامعه سیاسی است. این کتاب به تناسب موضوعات و مطالب مورد نیاز در درس جامعهشناسی سیاسی که در رشته علوم سیاسی تدریس میشود، نوشته شده است.
لازم به ذکر است، نشر نی چاپ بیست و یکم کتاب جامعهشناسی سیاسی (نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی) به قلم حسین بشیریه را در 352 صفحه و با شمارگان 3000 نسخه و به قیمت 9800 تومان را به بازار کتاب ارائه کرده است./992/ن601/ق