نود ویکمین شماره فصلنامه رسانه منتشر شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، این شماره از فصلنامه شامل مقالات زیر است:
تحلیل سیاستهای رسانهای در ایران (از برنامههای عمرانی پیش از انقلاب تا پایان برنامه چهارم توسعه)
حمایت از حرمت اشخاص در برابر آزادی بیان
فرصتهای تعاملی رسانههای اجتماعی برای برنامههای تلویزیونی (مطالعه به کارگیری سطوح روزنامهنگاری شهروندی در چهار برنامه صدا و سیما و شبکههای ماهوارهای فارسی زبان)
اقتصاد اطلاعات و نقش آن در اطلاعات جهانی
تصویرپردازی عامهپسند چهرههای مقدس در سینما
عینک گوگل، فرصتها، تهدیدها و راهکارها
کاربردهای شبکههای اجتماعی مجازی در توسعه فعالیت روابط عمومی سازمان صدا و سیما (از دید استادان ارتباطات دانشگاههای تهران)
تحلیل سیاستهای رسانهای در ایران (از برنامههای عمرانی پیش از انقلاب تا پایان برنامه چهارم توسعه) عبدالحسین کلانتری
پیام روشنفکر
حسین حسنی
چکیده: مسئله اساسی این مقاله مطالعه تاریخی ـ تحلیلی نحوه سیاستگذاری ارتباطی درباره جایگاه رسانههای جمعی به ویژه رادیو و تلویزیون در برنامههای گوناگون عمرانی و توسعه در ایران است. به عبارت دیگر، هدف ما در این مقاله تحلیل ارتباط متقابل میان رسانهها و توسعه و نوع تلقی از رسانهها به منزله عامل یا شاخص توسعه بوده است. سیاستهای ارتباطی جایگاه تعیینکنندهای در برنامههای توسعهای دارد؛ به گونهای که تقریبا از زمان آغاز برنامههای مدرنیزاسیون در قالب پارادایم مسلط توسعه، و نوع نگاه و چشمداشت از فرایندهای ارتباطی و ابزارهای رسانهها، جایگاه خاص و ممتازی را به خود تخصیص داده بودند؛ که با مشاهده نتایج سیاستهای ارتباطی گوناگون و آشکارشدن نقاط ضعف و قوت آنها از آن زمان، راهبردهای ارتباطی نیز به تبع آن برای حصول نتایج دچار تغییرات شدند. به همین دلیل تحلیل روند سیاستگذاری ارتباطی توسعهای در ایران حائز اهمیت است. این مطالعه نشان خواهد داد که طی یک دوره زمانی پنجاه ساله راهبردهای ارتباطی چه روندی را طی کرده است؟ آیا این راهبردها پیوسته و هدفمند بودهاند و یا منقطع و فاقد رویکرد، منطق و چشمانداز مشخص؟ نتایج این تحلیل نشان میدهد که برنامههای عمرانی و توسعهای در ایران، فاقد رویکرد سیاستگذاری مشخص برای رسانههای جمعی رادیو و تلویزیون بوده است. در واقع، متأثر از شرایط سیاسی دیدگاهها تفاوت پیدا کردهاند. گرچه به طور کلی نگاه از رسانه به عنوان شاخص توسعه به سوی رسانه به منزله عامل توسعه تغییر کرده است.
حمایت از حرمت اشخاص در برابر آزادی بیان
باقر انصاری
چکیده: یکی از موضوعات مناقشهآمیز درباره حدود آزادی بیان، محدودبودن آن به رعایت آبرو و اعتبار دیگران است. حمایت از آزادی بیان ایجاب میکند که از انواع بیانها حتی بیانهایی که برای برخی افراد ناخوشایند است یا سبب ناراحتی آنها میشود حمایت شود؛ در مقابل، حمایت از آبرو و اعتبار افراد در جامعه، ایجاب میکند که از انتشار مطالبی که امور خلاف واقع به دیگران نسبت میدهند یا صرفا حاوی فحش و ناسزا به افراد هستند حمایت نشود و در صورت لزوم، با کسانی که با مطالب کذب یا فحش به آبرو و اعتبار دیگران لطمه میزنند برخورد قانونی صورت گیرد. پرسش مهم در این خصوص آن است که دولتها در طراحی قواعد ناظر بر حمایت از حرمت اشخاص، چگونه و با توجه به چه معیارهایی باید عمل کنند تا نه آزادی بیان در برابر قواعد ناظر بر هتک حرمت قربانی شود و نه حرمت اشخاص در برابر آزادی بیان پایمال شود.
فرصتهای تعاملی رسانههای اجتماعی برای برنامههای تلویزیونی (مطالعه به کارگیری سطوح روزنامهنگاری شهروندی در چهار برنامه صدا و سیما و شبکههای ماهوارهای فارسی زبان)
محمدمهدی مولایی
علیرضا کتابدار
چکیده: در فضای رسانهای امروز مفهوم مخاطب دستخوش تغییر اساسی شده و مخاطبان منفعل دیروز با کمک شبکههای ارتباطی و ابزارهای دیجیتال به کاربران فعال امروز تبدیل شدهاند. بر این اساس رسانههای جریان اصلی از جمله شبکههای تلویزیونی به منظور حفظ مخاطبان خود باید در نحوه تعامل با مخاطب تجدید نظر کنند. در صورت شناسایی این راهکارهاست که شبکههای تلویزیونی میتوانند از رقابت با سایر رسانهها عقب نمانند. از این رو شناخت ابزارها و راهکارهای به کارگیری محتوای تولیدی آنلاین شهروندان ضرورت دارد. این امکانات رسانههای اجتماعی و این نوع جدید تولید محتوا از سوی مخاطبان روزنامهنگاری شهروندی نام گرفته که محورهای اصلی این مقاله هستند. در این مقاله انواع رسانههای اجتماعی و رابطه آنها با 11 سطح روزنامهنگاری شهروندی مورد توجه قرار گرفته است. مقاله نشان میدهد چگونه انواع مختلف رسانههای اجتماعی میتوانند به عنوان ابزارهایی در فرایند روزنامهنگاری به کار گرفته شوند. نقش تعاملی رسانهها و شبکههای اجتماعی در به کارگیری فرصتهای روزنامهنگاری شهروندی برای تلویزیون در صدا و سیمای جمهوری اسلامی و دو شبکه ماهوارهای بی.بی.سی فارسی و منوتو مقایسه شده است. مطالعه برنامههای 92 و پایش، نوبت شما و گزارشگر نشان داد برنامههای تولید شده در شبکه های ماهوارهای در سطوح بیشتری از روزنامهنگاری شهروندی پیش رفتهاند.
اقتصاد اطلاعات و نقش آن در اطلاعات جهانی
علی یعقوبی
چکیده: اقتصاد اطلاعات آن بخش از اطلاعات است که به بهرهوری و کسب سود از طریق تکنولوژیهای نوین ارتباطی اشاره دارد. این مقاله با در نظر گرفتن کالای اطلاعات به بررسی ریشهها و ویژگیهای اقتصاد اطلاعاتی اشاره میکند و با مقایسه اقتصاد صنعتی و اطلاعاتی به تأثیرات الگوی جدید بر وضعیت سرمایه، کسب و کار، منابع انسانی و دولت میپردازد. اهمیت سهم اقتصاد اطلاعات در تولید ناخالص ملی، لزوم مداخله دولت و بخش خصوصی برای سازماندهی مجدد اقتصادی در جهت نیل به منافع بیشتر و اهداف توسعهای را میطلبد.
تصویرپردازی عامهپسند چهرههای مقدس در سینما
سیده راضیه یاسینی
عبدالله بیچرانلو
چکیده: پرداختن به موضوعها و شخصیتهای دینی با نگاهی که هنرمندان معاصر غرب به این مقوله دارند، به نوعی ساختارشکنی منجر شده است که آثار و پیامدهای آن در سینما و تلویزیون دیده میشود. در بررسی شناخت منشأ آسیبهای وارده در بازنمایی بزرگان دینی در رسانههای تصویری، ضمن مروری بر پیشینه هنر شمایلنگری در غرب مسیحی و ایران به عنوان بنیان تصویرپردازی از شخصیتهای دینی، تلاش شده است در سیر تطور تاریخ هنر به طور اعم و شمایلنگاری به مثابه یکی از جلوههای هنر دینی، به طور اخص، تغییرات و تحولاتی که به وضع کنونی بازنمایی چهرههای قدسی در سینما و تلویزیون منجر شده است. ریشهیابی شود. نگارندگان در بررسی روند تغییرات هنری در خصوص تغییرات تصویربرداری از بزرگان دینی به این نتیجه رسیدهاند که به تدریج رویکرد تشبیهی و زمینیسازی این بزرگان، جایگزین رویکرد تنزیهی و تقدسگرایانه شده است.
عینک گوگل، فرصتها، تهدیدها و راهکارها
مریم سلیمی
چکیده: رسانهها به طور روز افزونی بهینه میشوند و به گونهای مینیاتوری و نامحسوس در زندگی بشر حضور مییابند، آنچنان که این شکل از ظهور از رسانهها، یعنی تبدیل شدن آنها به بخشی از وجود انسان. پارهای انگاشتن رسانهها از خود چون عضوی مصنوعی و در خدمت بشر، در عین فرصتها و نقاط قوت، تهدیدهای بسیاری را با خود به همراه دارد که شناسایی و نحوه مواجهه با این تهدیدها و آسیبهای احتمالی آنها، در شرایطی که سرعت پذیرش و عادتکردن به رسانههای جدید به سرعت افزایش مییابد، به یک ضرورت تبدیل شده است. از جمله اشکال رسانههای جدید، عینک گوگل است، یک عینک پوشیدنی با قابلیت واقعیت افزوده و متصل به اینترنت که از قابلیتهایی همچون ضبط و پخش ویدئو، اشتراکگذاری، فیلمبرداری و عکسبرداری از نگاه شخص اول، تبدیل و ارسال پیامهای صوتی به نوشتاری و ... برخوردار است. بسیاری از این قابلیتها قادرند حوزهها و صنایع مختلف را از فیلم و سینما، آموزش، حوزههای قانونی و قضایی تا ارتباطات، تبلیغات و بازاریابی متحول کنند. همین قابلیتها، صفآرایی موافقان و مخالفان بسیاری را در برابر این عینک شکل داده که عمده دغدغه آنها، متوجه نقض حریم خصوصی و نیز تأثیر این عینک بر رفتار کاربر در پی رصد رفتارهای اوست. این مقاله میکوشد تا ضمن معرفی و تشریح فرصتها و نقاط قوت عینک گوگل، به تشریح مشکلات و تهدیدهای احتمالی ناشی از استفاده این عینک و ارائه راهکارهای لازم در مواجهه و استفاده از آن بپردازد.
کاربردهای شبکههای اجتماعی مجازی در توسعه فعالیت روابط عمومی سازمان صدا و سیما (از دید استادان ارتباطات دانشگاههای تهران)
طاهره ساعدی
چکیده: موضوع اصلی پژوهش، کاربردهای شبکههای اجتماعی مجازی در توسعه فعالیت روابط عمومی سازمان صداوسیما (از نگاه استادان ارتباطات دانشگاههای تهران) بود. اهداف این پژوهش عبارت بود از: هدف اساسی این تحقیق ارائه یک مدل بومی و عملی برای نحوه استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در ساختار روابط عمومی سازمان صدا و سیما است. اهداف کاربردی این تحقیق نیز عبارتند از: 1ـ تعیین الگوی بومیسازی شبکههای اجتماعی متناسب با نیازهای روابط عمومی سازمان صدا و سیما 2ـ تبیین توسعه پایگاه اطلاعرسانی سازمان صداوسیما و روابط عمومی منطبق با ساز و کارهای شبکههای اجتماعی مجازی 3 ـ تبیین مشکلات و محدودیتهای سازمان صداوسیما برای استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی 4 ـ تبیین الزامات و پیشنیازهای استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی در روابط عمومی سازمان صداوسیما 5 ـ تبیین کاربردهای افکارسنجی در حوزه شبکههای اجتماعی مجازی 6 ـ تعیین کاربرد تحقیق و تحلیل محتوای شبکههای اجتماعی مجازی برای روابط عمومی سازمان صداوسیما 7 ـ تعیین میزان تأثیرگذاری شبکههای اجتماعی مجازی بر افکار عمومی 8 ـ تعیین میزان انگارهسازی از سازمان از طریق شبکههای اجتماعی مجازی 9 ـ بررسی وضعیت روابط عمومی سازمان صداوسیما از نظر تدوین استایلبوک یا سیاست رسانهای سازمان برای استفاده و حضور در محیط شبکههای اجتماعی مجازی. جامعه آماری تحقیق نیز عبارت بودند از: کارشناسان ارتباطات شامل استادان دانشگاههای تهران با درجه دکترای تخصصی ارتباطات که شامل 100 نفر بودند که بر اساس جدول نمونهگیری مورگان 80 نفر از آنها به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. فرضیههای پژوهش همگی تأیید شد با توجه به نتایج پژوهش، برخی پیشنهادهای مؤثرعبارتاند از: پیشنهاد میشود متولیان و مدیران روابط عمومی سازمان صدا و سیما در ایران نسبت به پیادهسازی مدل شبکههای اجتماعی مجازی اقدام کنند. پیشنهاد میشود به منظور تحقق روابط عمومی الکترونیک در سازمان صداوسیما از قابلیتهای شبکههای اجتماعی مجازی به نحو مناسب استفاده شود. پیشنهاد میشود مدل شبکههای اجتماعی مجازی برای استفاده در سازمان صدا و سیما بومیسازی و محلیسازی شود. پیشنهاد میشود به منظور کاهش تهدیدهای شبکههای اجتماعی مجازی به ظرفیتهای مثبت آن توجه شود.
لازم به ذکر است، فصلنامه علمی ـ ترویجی وسایل ارتباط جمعی رسانه به صاحب امتیازی معاونت امور مطبوعاتی و اطلاعرسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیرمسؤولی محمد سلطانیفر ویژه تابستان 1392 سال بیست و چهارم، شماره 2، پیاپی 91 از سوی دفتر مطالعات و برنامهریزی رسانهها به چاپ رسیده است./992/پ201/ق