مروری بر نودمین شماره فصلنامه رسانه

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نودمین شماره فصلنامه علمی ترویجی وسایل ارتباط جمعی رسانه ویژه بهار 1392 به صاحب امتیازی معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیرمسؤولی محمد سلطانی‌فر از سوی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها به چاپ رسیده است.

این شماره از فصلنامه شامل این مقالات است: «منطق شهرهای مجازی و مفهوم کار مجازی:ضرورت طرح جامع شهر مجازی»، «جایگاه خانواده در نشریات عامه پسند خانوادگی»، «مبانی و مصداق‌های آزاری ارتباطات و اطلاعات در حقوق و اندیشه اسلامی»، «سایبر دیپلماسی در محیط هوشمند نوین رسانه ای»، «بررسی وضعیت وب گاه های روزنامه ایران از نظر شاخص‌های وب سنجی» و «ساخت هویت آنلاین کاربران فیس‌بوک»

منطق شهرهای مجازی و مفهوم کار مجازی:ضرورت طرح جامع شهر مجازی

 سعید رضا عاملی

چکیده: ظهور صنعت هم زمان ارتباطات و فضا پیدا کردن جهان مجازی در ساختارها و مکان‌های مجازی در فضای کلان اینترنت و فضاهای خاص مجازی مثل وب گاه‌ها، وب‌نوشت‌ها، فضاهای ارتباطی گروهی و شبکه ای خانه های گفت و گو و فضاهای ارتباطی پست الکترونیکی، جهان جدیدی در کنار جهان فیزیکی خلق کرده است که از آن تعبیر به جهان مجازی می‌شود. به طور حتم منطق حاکم بر جهان مجازی تفاوت‌های جدی با منطق جهان فیزیکی دارد و به عبارت دیگر فهم این دو جهان نیازمند زبان متفاوتی است.

جهان مجازی یا فضای مجازی از ظرفیت‌های ساختاری برخوردار است که همین ظرفیت‌ها، تمایز و کارکردهای متفاوتی را در مقایسه با جهان فیزیکی فراهم می‌کند.

در این مقاله تلاش می‌شود ابعادی از منطق فضا و شهرهای مجازی بر تاکید بر کار مجازی تبیین شود. بدون فهم این منطق تولد فضاهای مجازی نه تنها مشکلات ما را حل نمی‌کند، بلکه پیچیدگی و افزایش هزینه‌ها را به دنبال می‌آورد.

جایگاه خانواده در نشریات عامه پسند خانوادگی (تحلیل محتوای نشریات خانواده، فضیلت خانواده، کانون خانواده و خانواده سبز در سال 1390)

محمد مهدی فرقانی

سیده ثریا موسوی

چکیده: مقاله حاضر بر گرفته از پژوهشی با هدف شناخت چگونگی بازتاب خانواده در نشریات عامه پسند خانوادگی است. به این منظور 16 شماره از نشریه های خانواده، خانواده سبز، کانون خانواده، و فضیلت خانواده در سال 1390 بر اساس نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده، انتخاب و با روش تحلیل محتوا بررسی شدند. نتایج نشان داد بیشترین کارکرد این نشریات سرگرمی است و کارکردهای  اطلاع رسانی و انتقال فرهنگ در رتبه های بعدی قرار دارند.  خانواده هسته ای  بیشترین الگوی مورد توجه در این نشریات است و بیشترین کارکرد خانواده که به آن پرداخته‌اند،  عطوفت و همراهی  است. این نشریات در بیشتر مطالبی که موضوع اصلی آن خانواده است به مؤلفه  اداره خانواده پرداخته و  فرزندان را بیشتر از سایر اعضا برجسته کرده‌اند؛ در حالی که  پدران  کمترین برجستگی را در این مطالب دارند.

تفاوت‌های مشاهده شده بین نشریات مورد بررسی از نظر توجه به مؤلفه های خانواده به لحاظ آماری معنادار نیست و این نکته نشان می‌دهد این نشریات در این زمینه از الگوی نانوشته ای پیروی می‌کنند و کما بیش مشابه هم عمل می‌کنند.

این نشریات با کاهش مطالب غیر علمی عقلانیت مخاطبان را هدف قرار دهند و همچون یک میانجی میان خانواده‌ها و مسوولان عمل کنند، تا از یک سو نیازها و مطالبات خانواده‌ها را معقول کنند و از سوی دیگر خواسته های آنان را به مسؤولان انتقال دهند.

مبانی و مصداق‌های آزاری ارتباطات و اطلاعات در حقوق و اندیشه اسلامی

 محسن اسماعیلی

چکیده: اصل آزادی اطلاعات از جمله اصول تردید ناپذیر در جهان امروز است، که به عنوان یکی از حقوق اساسی بشر در اسناد معتبری، مانند اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، مورد تصریح قرار گرفته است. قانون انتشار و دسترسی آزار به اطلاعات نیز در ایران برای اجرایی شدن همین حق در سال 1388 به تصویب رسید. این مقاله در پی تبیین مستندات و ریشه های این حق و مصداق‌های آن در متون و منابع اسلامی است. به همین منظور پس از طرح مسأله و بیان اهمیت آن در نظام اسلامی، از حق دسترسی به اخبار و اطلاعات، حق حضور دایمی و همگانی در صحنه، حق مشارکت در اداره امور کشور، و سرانجام حق نظارت و نقد عملکردها به عنوان چهار مصداق مهم از حق یاد کرده و نمونه‌هایی ارایه می‌دهد.

تبیین موارد فوق به فرهنگ‌سازی در احترام به این حق بشری، تفسیر صحیح از قانون مصوب و جلوگیری از اعمال سلیقه‌ها کمک می‌کند.

سایبر دیپلماسی در محیط هوشمند نوین رسانه ای

 رها خرازی آذر

چکیده : سایبر دیپلماسی از بسیاری جهات ساختاری است که در قرن 21 این پتانسیل را دارد که شرایط آشتی میان ایدئالیسم و سیاست‌های واقع‌گرایانه سنتی را فراهم آورد. البته بسیاری از رهبران و مقامات رسمی هنوز با واقعیت‌های نوین ارتباطات جهانی و محیط هوشمند نوین رسانه ای تطبیق نیافته‌اند. کارشناسان سیاست خارجی، افسران اطلاعاتی، مأموران سری و دیپلمات‌ها بسیاری از کارکردهای سنتی خود را به روزنامه نگاران و رسانه‌ها واگذار کرده‌اند.

واقعیت این است که دیگر بدون حضور فعال در رسانه‌ها و محیط سایبر و هوشمند نوین رسانه ای، برنامه‌ها یا مقامات دیپلماتیک و سیاسی دیگر بختی برای کسب حمایت وسیع ندارند.

در مقاله پژوهشی حاضر ضمن بررسی ضرورت‌ها، ظرفیت‌ها و منافع حاصل از کار بست سایبر دیپلماسی، آنچه مسلم است سایبر دیپلماسی هر لحظه بیش از پیش برای پیشروی سیاست خارجی و جریان‌های دیپلماتیک، غیر قابل اجتناب و حیاتی شده و توان آن را دارد که در طولانی مدت، به موقعیت کانونی و محوری در جعبه ابزار دیپلماسی دست یابد. در محیط هوشمند نوین رسانه ای، به بررسی چالش‌های دیپلماتیک کشورها در مواجهه با این نوع دیپلماسی می‌پردازیم.

بررسی وضعیت وب گاه های روزنامه ایران از نظر شاخص‌های وب سنجی

حمید ضیایی پرور

چکیده: تحقیق حاضر به بررسی وضعیت وب گاه 40 روزنامه ایران از نظر شاخص‌های وب سنجی پرداخته است.21 شاخص از شاخص‌های پرتالی ایرانی توسط محقق انتخاب شده و در دوره زمانی بهمن 92 وب گاه های مذکور مورد تحلیل محتوا قرار گرفته است. روش تحقیق، تحلیل محتوا و جامعه آماری منطبق بر جامعه نمونه بوده است؛ لذا تحقیق به صورت تمام شماری انجام شده است. رتبه هر روزنامه از نظر شاخص‌های مورد نظر مشخص شده و وضعیت شاخص در میان وب گاه نیز با استفاده از تکنیک‌های تحلیل توصیفی و با استفاده از جداول و نمودارهای ترسیم شده به وسیله نرم افزار اکسل 2010 مورد بررسی قرار گرفته است. یک محقق در صدد پاسخ دادن به این سؤالات بوده که:1.وضعیت وب گاه های روزنامه های ایران چگونه است؟ وضعیت رتبه بندی وب گاه های روزنامه های ایران چگونه است؟ نقاط ضعف و قوت وب گاه های روزنامه های ایران چیست؟ یافته های تحقیق حکایت از آن دارد که اغلب روزنامه های ایران از نظر شاخص‌های وب گاه در وضعیت متوسط قرار داشته و از نظر به کار گیری فناوری وب در وضعیت ضعیفی قرار دارند و لذا پیشنهاد شده که مدیران مسوول و سر دبیران روزنامه های ایرانی توجه مناسبی به وضعیت وب گاه های خود داشته و در جهت توسعه آن‌ها اقدام کنند.

ساخت هویت آنلاین کاربران فیس‌بوک

حسین امامی

اشرف سادات اسد زاده

چکیده: فیس‌بوک فضای آنلاینی است که کاربرانش در آن فضا می‌توانند به خود ابرازی پرداخته و از طریق پروفایل شخصی­شان بسازند. از آنجایی که فیس‌بوک در مقایسه دیگر شبکه های اجتماعی آنلاین در میان کاربران ایرانی از محبوبیت بیشتری برخوردار است، پژوهش کیفی حاضر با بهره گیری از ابزار مصاحبه نیمه ساختار یافته به بررسی فاکتورهای مورد نظر کاربران جوان ایرانی به هنگام ساخت و نمایش هویت آنلاین خود در شبکه اجتماعی فیس‌بوک اختصاص یافته است. یافته های این مطالعه نشان می‌دهد که کاربران از رفتار فیس بوکی خود و عواقب آن آگاهی کامل دارند. نمایش هویت آنلاین کاربر و شیوه خود ابرازی او در شبکه اجتماعی فیس‌بوک متأثر از درک و قضاوت دوستان وی نسبت به محتوا و اطلاعاتی است که او به اشتراک می‌گذارد، بنابراین کاربر با در نظر گرفتن این مهم، نمایش هویت خود و خود ابرازی‌اش را مدیریت می‌کند. علاوه بر این، نتایج مطالعه حاضر نشان می‌دهد که کاربر از میان هویت‌ها و نقش‌های متعددی که در زندگی واقعی دارد تنها برخی هویت‌های نقشی مسلط یا هویت‌های غالب که برای وی ارزش و اهمیت بیشتری دارد را به نمایش می‌گذارد. هم چنین حضور مخاطب خاص در فهرست دوستان فیس‌بوک کاربر نیز در نمایش هویت آنلاین او تأثیرگذار است.

گفتنی است نودمین شماره فصلنامه علمی ترویجی وسایل ارتباط جمعی رسانه ویژه بهار 1392، در 154 صفحه و با قیمت چهار هزار تومان از سوی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها به چاپ رسیده است. /998/پ201/ق