نگاهی به کتاب «تبصره‌ای بر تدوین غزل‌های حافظ»
به گزارش خبرگزاری رسا، کتاب «تبصره‌ای بر تدوین غزل‌های حافظ» نوشته سلیم نیساری از سوی انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی راهی بازار نشر شده است.
بحث از آنجا آغاز می‌شود که چرا حافظ دیوان خود را تدوین نکرد و بر اقدام کسی در این باب رضا و رغبت نداشت و به خط خود اشعارش را در اختیار کسی قرار نمی داد.
پس از آن نیز مسائل حاشیه‌ای و سپس شناسائی «محمد گلندام» طرح می‌شود. در گفتار دوم نیز درباره تکثیر دیوان حافظ به روش دست‌نویسی و ویژگی‌های نسخه‌های خطی شدۀ نهم مطالبی ذکر شده است. دیوان حافظ برای نخستین بار در سال 1971 میلادی، برابر با 1206 قمری و 1170 شمسی، در شهر کلکته و با مقدمه‌ای به قلم ابوطالب تبریزی اصفهانی به چاپ رسید. در این دویست سال اخیر هم دیوان حافظ بیش از دیوان هر شاعر دیگری منتشر شده است. بحث در باب این مسائل و معرفی چاپ‌های مستند به یک نسخۀ خطی سدۀ نهم (چاپ‌های تک‌نسخه‌ای) و چاپ‌های مستند به چند نسخۀ سدۀ نهم، موضوع گفتار سوم مجوعۀ حاضر است.
در گفتار چهارم شناسایی نسخه های خطی سده نهم مطرح شده و نکاتی در مورد تکمیل اطلاعات درباره چند نسخه خطی افزوده شده است.
گفتار پنجم به مروری گذرا درباره تحولاتی که از سخن حافظ تا ضبط نسخه های خطی و از ضبط نسخه های خطی تا متون چاپی حادث شده است اختصاص یافته است.
آنچه در گفتار ششم بحث شده بیانگر احساس و اندیشه‌ای در باب تعیین ضوابط و ملاک های تدوین غزل‌های حافظ است و متضمن توضیح روشی است که نویسنده ترجیح داده است غزل‌های حافظ را بر آن اساس تدوین کند.
گفتار هفتم محتوی بررسی سه دیوان مشهور است. نویسنده در این گزارش ارج و منزلت حقیقت گویی را مدنظر داشته و از خرده گیری‌های نابجا و همچنین از اغراق گویی درباره مزایا و محسنات متنی معین به قصد تبلیغ و یا جان‌داری خودداری کرده است و واقعیت ار که انعکاس فکر و احساس در جریان مرور و بررسی هر اثر و حاصل امر پژوهش بوده، یادداشت کرده است و قسمتی از همین یادداشت‌هاست که در این گفتار در سه بخش مروری بر دیوان حافظ به تصحیح علامه قزوینی، به تصحیح دکتری خانلری و بررسی حافظ به سعی سایه منتقل می‌شود.
فهرست مطالب کتاب به این شرح است:«گفتار اول: آغاز تدوین دیوان حافظ»، «گفتار دوم: دوره تکثیر دیوان حافظ به روش دست‌نویسی»، «گفتار سوم: دوره رواج چاپ»، «گفتار چهارم: نکاتی درباره شناسایی نسخه های خطی سده نهم»، «گفتار پنجم: از سخن حافظ تا ضبط نسخه‌های خطی و از ضبط نسخه‌های خطی تا نمونه‌های چاپی»، «گفتار ششم: ضوابط تدوین غزل‌های حافظ» و «گفتار هفتم: مروری بر سه متن از دیوان حافظ»
در قسمت پیوست‌ها شامل موارد اختلاف سه متن دیوان حافظ به تصحیح دکتر جلالی نائینی، به تصحیح قریب و غزلیات حافظ براساس نسخه موزه سالار جنگ با ضبط نسخه اساس آنها است.
فایده این پیوست از آن جهت است که پژوهندگان دیوان حافظ برای آگاهی از ضبط اصلی نسخه‌های خطی بتوانند از متن چاپی با اطمینان بیشتری استفاده کنند.
کتاب «تبصره‌ای بر تدوین غزل‌های حافظ» نوشته سلیم نیساری است که انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی آن را در 209 صفحه در سال 92 منتشر کرده است./998/د102/ق