طبعی تازه از قواعد المرامِ ابن مَیثم بحرانی

به گزارش خبرگزاری رسا، کتاب «قواعد المرام فی علم الکلام ابن مَیثم بحرانی» به تصحیح و تحقیق أنمار مَعاد المظفر سوی مؤسسه اعلمی در بیروت منتشر شده است.
کمال الدین مَیثم بن علی بن مَیثم بحرانی (اواخر قرن هفتم هجری قمری) از محدثان و متکلمان برجسته امامیه در قرن هفتم بهشمار میآید.
حوزه فعالیت وی نخست در بحرین و بعدها در عراق بوده است. شهرت وی هم به جهت شرح فلسفی ـ عرفانیاش بر نهج البلاغه است، و هم به سبب تألیف آثار کلامی مهمی همچون النجاة فی القیامة و قواعد المرام فی علم الکلام.
از میان آثار کلامی وی، آن اثری که بازتابدهنده اندیشههای ابن میثم در بیشترین موضوعات و مسایل مختلف کلامی است کتاب ارزشمند قواعد المرام فی علم الکلام است.
این کتاب نخستین بار در سال 1332 در هند و در حاشی کتاب المنتخب فخر الدین طُریحی به چاپ رسید، و پس از آن باری دیگر در سال 1398 قمری از سوی کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی و به تصحیح سید احمد حسینی اشکوری منتشر شد.
طبع اشکوری تنها بر اساس یک نسخه مورخ سال 717 قمری که دستنوشتی همراه با تحریفات و اغلاط بسیاری بود عرضه گردید؛ و به همین جهت طبعی محققانه بهحساب نمیآمد.
به تازگی واحد تحقیقات عتبه مقدس حسینیه در کربلا چاپی منقحتر از این کتاب را عرضه کرده است که در این نوشتار به معرفی اجمالی آن میپردازیم:
طبع جدید قواعد المرام به تصحیح و تحقیق أنمار مَعاد المظفر در 534 صفحه فراهم آمده است. محقق در تصحیح خود از پنج نسخه خطی استفاده کرده است که در مقدم خود مفصلا به توصیف آنها پرداخته است.
مقدمه نسبتا مبسوط مصحح دربار احوال و آثار ابن میثم بحرانی در جای خود، مغتنم و قابل استفاده است؛ تخریجات مناسب و گاه مطول محقق بر سودمندی اثر افزوده و مطالع آن را سهلتر کرده است؛ همچنین آرایه نسخه بدلهای متعدد در پاورقی میتواند حاکی از دقت مصحح در تصحیح اثر و اهتمام او به مقابل دقیق نسخهها باشد. نمایههای چندگانهای هم که در آخر کتاب تدارک دیده شده است استفاده از کتاب را برای خوانندگان آسانتر نموده است.
در یک نگاه اجمالی به نظر میرسد که أنمار مَعاد المظفر در ارایه ویراستی قابل قبول از این اثر کامیاب بوده است و میتوان از اینکه یکی از تراث کلامی امامیه به نحوی مطلوب انتشار یافته است خشنود بود.
کتاب قواعد المرام در سال 1435 قمری به سفارش واحد تحقیقات عتبه مقدس حسینیه از سوی مؤسسه اعلمی در بیروت منتشر شده است./998/د101/س