دیپلماسى جهاد؛ راهکار ضداستکباری امام راحل
به گزارش خبرگزاری رسا، دیپلماسى جهاد و یا به عبارت بهتر راهکارهاى تبلیغاتى حضرت امام خمینى (قدس سره) براى اثبات حقانیت جمهورى اسلامى ایران در دوران دفاع مشروع و مقدس خود، با هدف رساندن صداى مظلومیت کشور اسلامى به گوش سایر ملتها و به ویژه مسلمانان و مستضعفان و با انگیزه مجاب کردن خردها و قانع ساختن وجدانها و جذب و پشتیبانى افکار عمومى داخلى و بینالمللى، به عنوان وسیلهاى براى ایجاد ارتباط با مخاطبان داخلى و خارجى از طریق سازمانهاى رسمى چون سفارتخانهها و سازمانها و نیز محافل غیر رسمى همچون نخبگان، اندیشمندان و نویسندگان، عمل مىنماید. با تامل و تعمق در بیانات حضرت امام خمینى (قدس سره) این دیپلماسى را مىتوان در سطوح داخلى (ملى)، بین ملتى، منطقهاى، فرا منطقهاى و بینالمللى، مورد بررسى قرار داد.
الف: سطح داخلى (ملى)
حضرت امام خمینى (قدس سره) با تکیه بر ضرورت ارتقاى روحیه دفاعى ملت مسلمان ایران علاوه بر تاکید بر پایدارى، مقاومت، ایثار، توکل بر خدا و اعتماد به نفس، بر بسیج عمومى براى دفاع از کشور اسلامى و تحکیم جایگاه ملت ایران در صحنه تاریخ تاکید داشتند.
کلیه اقداماتى که براى آمادهسازى حضور مردم در جبههها و تشکیل ارتش بیست میلیونى براى دفاع از میهن اسلامى صورت مىگرفت در راستاى دیپلماسى جهاد در سطح داخلى به شمار مىآمد؛ و به همین دلیل بود که امام (قدس سره) در این رابطه بر جنگ دائمى اسلام و کفر تاکید داشتند. از این رو استدلال امام (قدس سره) براى تداوم دفاع در عرصه داخلى بیشتر بر محور صیانت و دفاع از اسلام استوار بود تا آنجا که ایشان همواره تاکید مىنمودند: «جنگ ما جنگى است بین اسلام و کفر، نه مابین یک کشور و کشور دیگر؛ مابین اسلام و کفر است. امروز اگر ما عقبنشینى کنیم اسلام را شکست دادیم. امروز ما نمىتوانیم عقب نشینى کنیم».
امام (قدس سره) همچنین براى قانع ساختن ملت ایران براى محکمتر نمودن تصمیم خود، حضور در جبههها را مظهر افتخار و سربلندى ملى مىدانستند؛ «رزمندگان عزیز و دلاور ما اعم از ارتش و سپاه و بسیج با تکیه بر ایمان و سلاح و امید به نصرت حق با حمایت بىدریغ مردم به نبرد و دفاع مقدس خود ادامه بدهند و عزمها را جزم کنند. بر دشمن زبون بتازند و با همت خود افتخار، نصرت و پیروزى را به ارمغان آورند که سرنوشت جنگ در جبههها رقم مىخورد نه در میدان مذاکرهها».
امام (قدس سره) همچنین در این رابطه مىفرمودند: «قدرتهاى امکانى در مقابل نصر الهى ناچیز است».
ب: سطح بینملتى
حضرت امام خمینى (قدس سره) نه تنها به متقاعد ساختن ملت مسلمان ایران مىپرداختند بلکه در این سطح در راستاى رساندن صداى مظلومیت کشور اسلامى به گوش سایر ملتها به اقناع ملت عراق نیز توجه داشتند تا از این طریق رژیم بعثى عراق را از داخل نیز مورد تهاجم قرار دهند. امام خمینى (قدس سره) از این طریق سعى داشتند تا از یک سو افکار عمومى کشور عراق را با اندیشه دفاعى ملت ایران همراه سازند و از سویى دیگر در روحیه و اراده دشمن تزلزل ایجاد نمایند؛ «این مطالب را باید ملت عراق بدانند که امروز جنگ بین اسلام و کفر است و بر همه مسلمین واجب است که از اسلام دفاع کنند».
از طرف دیگر هدف امام (قدس سره) در این سطح، تقابل حکومت و ملت در عراق بود و در این راستا مىفرمودند: «ملت عراق باید متوجه این معنا باشد که اگر چنانچه صدام در عراق باقى بماند آنها را رو به فساد مىکشد».
امام (قدس سره) در این خصوص همچنین با تاکید بر اینکه جنگ میان ایران و عراق عاقبتى جز برادرکشى و به شهادت رساندن مسلمانان در پى ندارد، ارتش عراق را از تداوم جنگ بر حذر مىداشتند و در این باره مىفرمودند: «آنها (ارتش عراق) براى چه جنگ مىکنند؟ با کى جنگ مىکنند؟ روى چه انگیزهاى جنگ مىکنند؟ مقابل آنها مسلمانان هستند».
ج: سطح منطقهاى
حضرت امام خمینى (قدس سره) در این سطح همواره در قبال کشورهاى مسلمان منطقه سعى در خنثى کردن حیله و ترفندهاى تبلیغاتى دشمن مبنى بر جلوه دادن ایران به عنوان کشورى غیرمتمدن و توسعه طلب، داشتند. امام (قدس سره) با تبیین مظلومیت ملت مسلمان ایران و ستم متجاوزان بعثى نزد افکار عمومى مسلمانان منطقه به شیوههاى مختلف از جمله با مخاطب قرار دادن نمایندگان کشورها در نهادهاى اسلامى به خصوص در سازمان کنفرانس اسلامى و کنگرههاى بزرگ اسلامى همچون کنگره حج به تشریح این موضوع مىپرداختند که مقتضى است به تجاوزگرىها و تهاجمات دشمن پاسخ داده شود.
امام (قدس سره) در این رابطه مىفرمایند: «نه اینکه ما سر جنگ داریم، ما مىخواهیم عالم در صلح باشد. ما مىخواهیم همه مسلمین و غیر مسلمین همه در صلح و صفا باشند لکن معنایش این نیست که اگر یک کسى بخواهد بریزد در منزل کسى و تعدى کند ما بگوییم که سر صلح داشته باشید و تن بدهید به ظالم. همانطورى که ظلم حرام است تن دادن به ظلم هم حرام است.»
«ما داریم از حق اسلام دفاع مىکنیم، ما داریم از حق مسلمین دفاع مىکنیم، ما نمىخواهیم جنگ بکنیم. از اول هم جنگ نداشتیم. بعد از اینکه به ما حمله کردند، ما دفاع کردیم، حالا هم در حال دفاع هستیم». «ما از الان هم اعلام مىکنیم که نه هیچ روزى جنگجو بودیم به این معنا که حمله کنیم به یک کشور اسلامى، براى اینکه .... ما همه کشورهاى اسلامى را از خودمان مىدانیم.»
د: سطح فرامنطقهاى
حضرت امام خمینى (قدس سره) در این سطح در توجیه افکار عمومى جهان سوم و کشورهاى مستضعف، بر ابعاد ضد امپریالیستى جنگ و اهداف عدالتخواهانه و آزادىطلبانه آن تاکید داشتند. ایشان در این سطح همواره بر انگیزه دفاعى ایران براى حفظ استقلال، تمامیت ارضى و حاکمیت ملى تاکید مىنمودند و به بیان این نکته مىپرداختند که دفاع مقدس جمهورى اسلامى ایران نه تنها براى دفاع از مظلومان ایران که براى حمایت از ستمدیدگان جهان، برقرارى عدالت و احقاق حقوق مستضعفین است؛ «ما مظلومیت خویش و ستم متجاوزان را در جنگ ثابت نمودهایم.» «ما در جنگ، پرده از چهره تزویر جهانخواران کنار زدیم.»
«مساله مخالفت همه قدرتمندان دنیا با ایران است، مساله یک مسالهاى نیست که مخفى باشد. خودشان هم اقرار دارند. خودشان هم مىگویند که نباید عراق شکست بخورد. میزان، عراق و صدام نیست، میزان، پیشرفت اسلام است».
حضرت امام خمینى (قدس سره) در این سطح همچنین با هدف متقاعد ساختن افکار عمومى کشورهاى مستضعف و دگرگونسازى شیوه تفکر آنان نسبت به جنگ و تغییر الگوى رفتارى آنها در قبال جمهورى اسلامى ایران، همواره بر صلحطلبى ایران و جنگافروزى دشمنان در تمامى زمانها و حوزهها تاکید مىنمودند تا از این طریق ادعاى صلحجویى و صلحطلبى آنان را زیر سؤال برده و بر ضرورت همکارى و تعاون ایران با جهان سوم براى دفع مداخلهجویىهاى قدرتهایى که ادعاى مسالمتجویى دارند، تاکید کنند؛ «مدعیان صلحطلبى و انساندوستى با تمام توان سعى در افروختن آتش فتنه و جنگ در همه جا به خصوص در ایران مىنمایند و با اسلحههاى کشنده و بمبهاى آتشزا و شیمیایى به دشمنان اسلام کمکهاى بىدریغ مىنمایند».
ه: سطح بینالمللى
حضرت امام خمینى (قدس سره) در این سطح سعى داشتند تا با تبیین مغایرت تبلیغات امپریالیستها با واقعیتهاى موجود در جنگ تحمیلى و با انعکاس مظلومیتهاى ملت مسلمان ایران، به اثبات حقانیت دفاع مقدس، تغییر دیدگاه ملتهاى جهان و تطبیق آن با واقعیات موجود، اهتمام ورزند. ایشان درصدد بازنمودن این واقعیت بودند که اقدام دفاعى ایران با ارزشها و هنجارهاى انسانى حاکم بر نظام بینالملل انطباق دارد تا از این طریق به شناساندن واقعیات به افکار عمومى جهانى و تغییر ذهنیت محافل بینالمللى بپردازند و با بیان عدم مطلوبیت جنگ براى ایران اسلامى و التزام اسلام به مسائل انسانى و رعایت حقوق بشر و نوع دوستى در حین جنگ، به روشن نمودن این واقعیت بپردازند که جنگ بین دو کشور اسلامى نباید موجب سوء استفاده تبلیغاتى دشمنان اسلام در نشان دادن این دین به عنوان مکتبى جنگ افروز و مخالف صلح گردد؛ «اینها دارند اسلام را یک جورى معرفى مىکنند، اسلام مىخواهد جنگ بکند. با اینکه اسلام هیچ وقت نخواسته یعنى ما نخواستیم جنگ بکنیم، آنها جنگ را براى ما آوردند، ما دفاع مىکنیم».
«لکن باید تبلیغاتمان زیاد بشود که لااقل ما بتوانیم به ملتها بفهمانیم که تبلیغاتى که اینها بر ضد اسلام و مسلمین و بر ضد جمهورى اسلامى مىکنند تمام غلط است».
«اسلام هم حقوق بشر را محترم مىشمارد و هم به آن عمل مىکند».
«اسلام وقتى هم که جنگ مىکرد، جنگ کردنش مثل جنگ کردن کشورگشاها نبوده است که بخواهد کشورى را بگیرد، اسلام مىخواسته آدم درست کند.»
«قبول قطعنامه از طرف جمهورى اسلامى ایران به معناى حل مساله جنگ نیست. با اعلام این تصمیم، حربه تبلیغات جهانخواران علیه ما کم شده است».
نتیجهگیرى
با عنایت به آنچه مورد بررسى قرار گرفت این نکته را دریافتیم که حضرت امام خمینى (قدس سره) در هر یک از سطوح تحلیل، بر بیان اثربخشترین واقعیت جنگ از نظر تبلیغاتى با توجه به تناسب آن با نوع مخاطب، تاکید داشتند. به عبارت دیگر ایشان با عنایت به مخاطبان خود، از کلیه راهکارهاى تبلیغاتى براى اثبات حقانیت جمهورى اسلامى ایران در دفاع مشروع و مقدس خود از سطوح گوناگون تحلیل بهره مىبردند./918/د101/س
منبع: ماهنامه آموزشى اطلاع رسانى ؛ شماره101