دومین شماره فصلنامه معرفت ادیان منتشر شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، دومین شماره فصلنامه علمی - پژوهشی معرفت ادیان، سال پنجم، پیاپی 18، ویژه بهار 1393 به صاحب امتیازی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره و مدیر مسئولی سیداکبر حسینی قلعهبهمن در دسترس علاقهمندان قرار گرفت.
دومین شماره فصلنامه معرفت ادیان به مقالات زیر پرداخته است:
«تمدنسازی انبیای ابراهیمی؛ مدیریت اقتصادی و عدالت اجتماعی (با تأکید بر حکومت حضرت یوسف علیهالسلام»
«بازخوانی سنتهای فکری - کلامی در کتاب ایوب»
«اقتباس قصص قرآن از عهدین؛ بررسی و نقد نظریه دره حداد»
«خاستگاه و امکان محبت به دشمن؛ بررسی و نقد نظریه آگوستین»
«شمایلنگاری در الهیات ارتدوکس: نمادها و نشانههای آن در کتاب مقدس»
«جستاری در عقاید و آموزههای سایبابا؛ نقد و بررسی کلامی»
«نگاهی به انسانشناسی زرتشت و استنتاج دلالتهای تربیتی آن»
تمدنسازی انبیای ابراهیمی؛ مدیریت اقتصادی و عدالت اجتماعی (با تأکید بر حکومت حضرت یوسف علیهالسلام)
زهرا سلیمانی، اصغر منتظرالقائم
چکیده: موضوع تمدنسازی و پیشرفت در حکومتهای دینی، همواره از موضوعات مهم و چالشبرانگیز در حوزه فرهنگ و تمدن بوده است. بیشک، بررسی مصداقهای تاریخی این مقوله، کمک زیادی به روشنشدن مسئله و شفافیت نظریهپردازیها میکند. این مقاله به شیوه توصیفی ـ تحلیلی به بررسی و شناخت شاخصههای پیشرفت و تمدنسازی در حکومت حضرت یوسف علیهالسلام و ارائه الگویی در این زمینه پرداخته است. ویژگیهای حکومتی یوسف علیهالسلام همچون مکین، امین، حفیظ و علیم، بر چهار راهبرد اصلی در اقتصاد تأکید دارد که عبارتند از: اختیار کافی در حوزه عمل، امنیت روانی برای امنیت اقتصادی، ضرورت پژوهش مستمر برای حفظ توازن اقتصادی جامعه و شناخت از چالشهای پیشرو. برنامهریزی چهارده ساله حضرت یوسف علیهالسلام برای عدالت اقتصادی و مبارزه با قحطی و فساد اقتصادی به خوبی این اصل را تأیید میکند که اجرای عدالت اجتماعی در جامعه نیازمند برنامهریزی بلندمدت و دقیق است. بر این اساس، حکومت یوسف علیهالسلام را میتوان نمونهای از یک حکومت الهی موفق دانست و آن حضرت را الگوی کارگزار حکومت دینی و عامل به اخلاق اقتصادی به شمار آورد.
بازخوانی سنتهای فکری - کلامی در کتاب ایوب
مریم امینی
چکیده: کتاب ایوب، از جمله کتب حکمت در عهد قدیم است. این کتاب، به عنوان یکی از شاهکارهای ادبی جهان، به برخی از مهمترین چالشهای فکری یعنی مسئله رنج و معنای زندگی میپردازد. به گونهای که آن را اساسا کتابی در باب تئودیسه یا عدل الهی دانستهاند. اما به نظر میرسد، واجد مؤلفهها و عناصری برای رویکردی الهیاتی باشد. در بازخوانی این کتاب، به راحتی میتوان نمونههایی از مناقشات کلامی جریانهای مختلف فکری در دنیای اسلام همچون اشاعره، معتزله و شیعه را هم یافت. بحث رنج و آلام بشری به طور مستقل جایگاه مهمی در کلام اسلامی ندارد، بلکه در عمده گرایشها، تحتالشعاع مبحث «تکلیف» قرار گرفته است. هدف از تحلیل محتوای این کتاب و استفاده از روش مطالعه نقد تاریخی و هرمنوتیک، صرفا بازخوانی برای بازیابی برخی از مهمترین آموزههای دیرپای ادیان وحیانی است. این امر با توجه به تغییرات انسانشناختی عصر حاضر و نیازهای حاصله از جابهجاشدن پارادایمهای آن میتواند به بازسازی اضلاعی برای الهیات جدید یاری رساند.
اقتباس قصص قرآن از عهدین؛ بررسی و نقد نظریه دره حداد
علیرضا حیدری، محمدرضا ضمیری، محمدعلی رضایی اصفهانی
چکیده: بسیاری از خاورشناسان با نگاه بروندینی به قرآن کریم و آموزههای آن، بر پیشفرض «غیروحیانی و غیرالهیبودن قرآن» تأکید و بسیاری از تحقیقات خود را بر یافتن مصدر قرآن و قصص آن متمرکز کردهاند. ایشان قرآن را کتابی بشری تصور کرده، آن را متأثر از سایر کتب آسمانی، به ویژه تورات و انجیل دانسته و قصص آن را برگرفته از کتب مقدس پیشین میدانند. از جمله دلایل آنان، شباهت قصههای عهدین با قصههای قرآن کریم است. از آنجا که پاسخ منطقی و مستدل به این شبهات، وحیانیبودن قرآن کریم را به اثبات میرساند، این مقاله بر آن است با استناد به شواهد دروندینی ـ محتوای گزارههای تاریخی قرآن و عهدین و تمایز جلوههای هنری در قصههای قرآن با عهدین، و دلایل معتبر بروندینی ـ یافتههای باستانشناسان در تأیید محتوای قصص قرآن و انکار برخی عبارات عهدین، انگاره اقتباس قصههای قرآن از عهدین را مردود اعلام کند.
خاستگاه و امکان محبت به دشمن؛ بررسی و نقد نظریه آگوستین
رضا قزی، سیداکبر حسینی قلعهبهمن
چکیده: شواهد تاریخی مبنی بر توجیه فقرات ناظر به محبت اناجیل از یکسو، و جنگهای عادلانه از سوی دیگر، جایگاه نظریه محبت به دشمن در میان مسیحیان را در معرض تردید جدی قرار داده است. وجود چنین عقیدهای در ادیان و فرهنگهای کهن، در میان یهودیان و یونانیان، از جمله مباحثه بین سقراط و اتوفرون در کتاب «محاوره اوتوفرون» افلاطون، نشان از اهمیت آن به مثابه رامکننده دلهاست. این مقاله به بررسی نظریه محبت به دشمن آگوستین میپردازد که بر این اصل استوار است که خداوند با فرمان به محبت، از ما میطلبد که نگرش باطنی صائب انتخاب و روحی مهرورز داشته باشیم. از اینرو، این آموزه به تدریج تبلوری مبالغهآمیز پیرامون شخصیت و شریعت مسیح علیهالسلام یافته است. این مقاله به روش تحلیلی ـ انتقادی، به بررسی دیدگاه خاستگاه و امکان نظریه آگوستین در باب محبت به دشمن و نقد و بررسی میپردازد.
شمایلنگاری در الهیات ارتدوکس: نمادها و نشانههای آن در کتاب مقدس
ریحانه غلامیان، لیلا هوشنگی
چکیده:مناقشات تمثالشکنی، در سده هشتم میلادی میان کلیسای کاتولیک رم وکلیسای قسطنطنیه، موجب ایجاد شکاف میان آنها شد. کلیسای ارتدوکس به صورت رسمی در قرن یازدهم میلادی، اعلام جدایی کرد که شمایلنگاری از مشخصههای آن است. این مقاله با بررسی ارتباط مبانی نظری شمایلنگاری با کتاب مقدس، چگونگی پیوستگی آن دو را تبیین میکند. بنابر الهیات ارتدوکس، بسیاری از آموزههای مسیحی موجود در کتاب مقدس به نحوی در شمایلها تجلی یافته است. از اینرو، شمایلنگاری را به نوعی «تفسیر بصری» کتاب مقدس دانستهاند. در مقابل، کتاب مقدس را به منزله «شمایل مکتوب» مسیح انگاشته، در نتیجه، احترام برابری را برای شمایل و کتاب مقدس قائل شدهاند. علاوه بر مسائل الهیاتی، به جنبههای هنری شمایلها در مقام هنر دینی یا هنر مقدس نیز توجه شده است. وجوه زیباییشناختی شمایلها، با استناد به تصویرسازیهای موجود در کتاب مقدس، تصاویر روایی و غیرروایی از جمله تصویر خداوند، عیسی مسیح و انسان و نشانهشناسی برخی از شمایلها طرح شده است. این شمایلها در مقام نمادهایی از متون مکتوب و سنت شفاهیاند و صرفا کاربردی تزئینی ندارند.
جستاری در عقاید و آموزههای سایبابا؛ نقد و بررسی کلامی
سیدمحمد روحانی، محمدمهدی علیمردی
چکیده: این مقاله به بررسی اجمالی زندگی ستهیه سایبابا و مهمترین آموزههای او، تبیین و شباهتها و تفاوتهای آن با ادیان ومکاتب معنوی هند، به ویژه مکتب هندویی ادوَیته وِدَهنته (advaita Vedanta) و آموزههای عرفا و بزرگان سلف او مانند سایبابای شریدی میپردازد. به نظر میرسد بیشتر آموزههای وی ریشه در مکاتب باستانی هندی و تعالیم شخصیتهای مشهور پیش از خودش دارد، که سایبابا آنها را در قالبی امروزی بیان کرده است. با نقد و بررسی آموزهها ودعاوی مهم وی، یعنی اینکه تجسد خداوند است و اعمال فوق بشری انجام میدهد، این نتیجه حاصل میشود که هیچیک از تعالیم وی از منظر خداشناختی، جهانشناختی، با تعالیم الهی سنخیتی ندارد. همچنین اعمال به ظاهر جادویی وی نیز، اولا، در بسیاری از موارد ثابت شده که چیزی جز تردستی نیست و ثانیا، حتی اگر واقعیت نیز میداشت داعیه خدابودن وی را ثابت نمیکرد.
نگاهی به انسانشناسی زرتشت و استنتاج دلالتهای تربیتی آن
شیدا ریاضی هروی، بابک شمشیری
چکیده: انسانشناسی، پس از خداشناسی محوریترین مسئله نزد ادیان است؛ زیرا مبنای آفرینش جهان و فرستادن پیامبران، برای انسان و هدایت او بوده است. ادیان بر اساس بینش خود نسبت به انسان، مراتب تکامل معنوی او را در نیل به سعادت نهایی انسان ترسیم میکنند و خودشناسی را نخستین گام در پیمایش این مسیر میدانند. این مقاله با روش تحلیلی ـ استنتاجی، به بررسی نگرش زرتشت به انسان و ابعاد وجودی او، خودشناسی زرتشت، دلالتهای تربیتی برخاسته از انسانشناسی وی، در مقولههای چهارگانه اهداف تربیتی، روشهای تربیتی، ویژگیهای معلم و متربی میپردازد. همچنین در این مقاله، بر اساس انسانشناسی زرتشت و استلزامات تربیتی وی، به برخی مفاهیم و آموزههایی که در خط سیر تکاملی ادیان، تحول و تکامل یافتهاند، مورد بررسی قرار میگیردند.
علاقهمندان برای تهیه این فصلنامه میتوانند با شماره تلفن: 32113473 ـ 025 تماس بگیرند.
گفتنی است، دومین شماره فصلنامه علمی - پژوهشی معرفت ادیان، سال پنجم، پیاپی 18، ویژه بهار 1393 به صاحب امتیازی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره و مدیر مسؤولی سیداکبر حسینی قلعهبهمن در 152 صفحه به قیمت اشتراک 1000 تومان در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است./992/پ202/ی