دولتها نقش کلیدی در تحول علم و مدیریت آن دارند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، محمد مهدی شاه آبادی، پژوهشگر گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، پیش از ظهر امروز در نشست علمی «دلالتهای نهضت ترجمه برای خط مشیگذاری تحول در علوم انسانی» که در سالن نشستهای علمی این پژوهشگاه برگزار شد با اشاره به نهضت ترجمه و نقش آن در تحول علم اظهار داشت: تحول در علوم، علل مختلفی دارد که ناسازگاری با مبانی دینی، برگرفته از مکاتب فلسفی و بومی متفاوت و ناکارآمدی این علوم در فرهنگها و مناطق جغرافیایی متفاوت از این دلایل است.
پژوهشگر گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با توجه به دیدگاههای متفاوت درباره تحول علمی ابراز داشت: با توجه به تنوع دیدگاهها در تحول علوم انسانی، جریانهای مختلف با مبانی فلسفی و اعتقادی خاصی، طرحهایی را پیشنهاد کردهاند.
وی افزود: در مقام اجرا و انتخاب از میان ایدهها و طرحهای موجود، دولت با حمایت از خط مشی و جریان خاصی یک ایده و طرح را تقویت میکند و در مرحله بعد روش آزمون و خطا است که همیشه رایج بوده؛ اما هزینهبر است و آینده نگری در آن وجود ندارد.
شاه آبادی به رویکرد سوم و ایده برتری برای تحول علمی اشاره کرد و گفت: ما در پژوهش و تحقیق «دلالتهای نهضت ترجمه برای خط مشیگذاری تحول در علوم انسانی» موارد تحول و تجربههای موفق و ناموفق در تاریخ ترجمه را سنجیدهایم و با بررسی یک دوره تاریخی، بهترین دستورالعملها و تجربهها را استفاده کردهایم.
وی با اشاره به سیر تحول و تطور فلسفه یونانی به اسلامی خاطرنشان کرد: این تحول و سیر تحویل گرفتن و تحویل دادن علم بسیار قابل ملاحظه است که چگونه تمدن اسلامی با گستره خودش از جنبههای مفید یک تمدن خاموش و در حال افول استفاده کرده است.
پژوهشگر گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به تحول علم در تمدن اسلام و نوع مدیریت ساسانیان اشاره کرد و یادآور شد: نحوه استفاده ساسانیان از ایرانیان برای تحول در علم و حکومت اموی و به ویژه حکومت بنیعباس از نهضت ترجمه باید مورد بررسی دقیق قرار بگیرد که البته با انگیزههای مختلفی نیز صورت گرفته است.
وی با اشاره به روش تاریخی تطبیقی برای بررسی روشهای اجتماعی کلاننگر گفت: با بررسی تاریخ تحول علوم در حوزه تمدن اسلامی میتوانیم به نقش دولتها در تحول علم پی ببریم که در این تحقیق از رویکرد دلالت پژوهشی و دلالت پژوهشی برایشی و جامعه شناسی علم در چارچوب اولیه استفاده شده است.
شاه آبادی به انگیزههای راه افتادن نهضت ترجمه در تاریخ اسلام اشاره کرد و گفت: کاربردی بودن علوم برای همه فرهنگها و خاصیت رفع نیاز علم، دفاع از اسلام در برابر سایر ادیان، منازعات فرقهای و درونی مسلمانان و رو آوردن به علوم عقلی و دیگر علوم، دور کردن مسلمانان از اهل بیت(ع) به ویژه در دوره بنی عباس و مهدی عباسی، علل قومی، سیاسی، علمی و انگیزههای دینی که به علم آموزی تشویق میکنند، بخشی از دلایل راه افتادن نهضت ترجمه در تاریخ اسلام است.
وی رویکرد ترجمهای تحولگرا در تاریخ را نیازمند ورود حاکمیت و حمایت دولت خواند و خاطرنشان کرد: با ملاحظه تاریخ به این نتیجه میتوان رسید که دولتها با نگاه بلند مدت، نخبهگرایی و الگوسازی، نقش کلیدی در تحول علم و مدیریت آن داشته است و میتواند داشته باشد.
پژوهشگر گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ترجمه را به زبان آوری و ملموس کردن یک متن خواند و افزود: جریان ترجمه باید از سوی دولت مدیریت شود؛ یعنی در این زمینه افراط و تفریط نشود، چنان که در دورهای در جهان اسلام، جریانهای زندیق و کفر وارد اسلام شدند و در دورهای با فلسفه مخالفت شد؛ چنان که احمد بن حنبل به زندان افتاد و فلسفه در میان اهل تسنن از بین رفت و در میان شیعه باقی ماند.
وی تمام قوت نهضت ترجمه را در حال حاضر بر دوش روشنفکران دانست و گفت: این جریان امروزه با اهداف خاص و به صورت گزینشی به ترجمه علوم میپردازد و دغدغهای درباره تحول علوم ندارد.
شاه آبادی، مدعای لیبرالیسم و دولتهای سکولار را دفاع از آزادی بیان خواند و افزود: این در حالی است که در خود غرب به ویژه آمریکا در دورهای برای جلوگیری از نفوذ کمونیسم، محدودیتهای زیادی به وجود آمد و حتی با این جریان ترجمه و نفوذ آن مقابله شد./908/پ202/ی