معرفی کتاب آموزش ملی امر به معروف و نهی از منکر(مقدماتی)

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا مؤسسه انتشارات پیام آزادی، کتاب آموزش ملی امر به معروف و نهی از منکر را به قلم حجت الاسلام  والمسلمین محمداسحاق مسعودی منتشر کرده است.

نویسنده این کتاب را در سه بخش و بیست درس نوشته است که جایگاه امر به معروف و نهی از منکر، معنای امر به معروف و نهی از منکر، معروف ها و منکرها، مراحل امر به معروف و نهی از منکر، شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر، ویژگی های آمرین به معروف و ناهیان از منکر و روش‌ها و شیوه‌های در امر به معروف و نهی از منکر برخی از عنوان های به کار رفته در این کتاب است.

نگارنده در مقدمه درباره اهمیت امر به معروف و نهی از منکر چنین گفته است:‌

در زمانی به سر می بریم که مردم ایران حکومت شیطانی و دست نشانده استکبار جهانی را برچیده و حکومت صالحان را در این سرزمین برقرار کرده اند. اینک که این امکان و فرصت تاریخی برای مردم و دولت کریمه فراهم آمده است، از جمله کارهایی که باید در اولویت برنامه‌ریزی، نظم و سازماندهی، حمایت و پشتیبانی قرار گیرد، مسأله امر به معروف و نهی از منکر است.

وی در درس اول به جایگاه امر به معروف و نهی از منکر پرداخته، می نویسد:

امر به معروف و نهی از منکر از جایگاه مهم و کلیدی در اسلام برخوردار است، به گونه ای که خیر و صلاح جامعه اسلامی به این اصل حیات بخش وابسته است.

وی در ادامه، راه فلاح و رستگاری را در امر به معروف و نهی از منکر کردن می داند و اضافه می کند:

آنان که امر به معروف و نهی از منکر می کنند، به فلاح و رستگاری می رسند و خوشبختی و سعادت را در آغوش می گیرند؛ زیرا در فلاح و رستگاری جامعه خود حرکت می کنند و خود را در برابر دین و ارزش های آن جامعه و رشد و بالندگی آن، مسؤول می دانند.

مسعودی در درس دوم به معنای امر به معروف ون هی از منکر و تعریفی جامع درباره این دو فریضه می پردازد و درباره لزوم امر به معروف و نهی از منکر کردن این گونه می نویسد:

حفظ و ثبات زندگانی اجتماعی، به حفظ قوانین و ارزش ها وابسته است و با امر به معروف و نهی از منکر، مردم به قوانین و ارزش ها پایبند خواهند بود. با امر به معروف و نهی ار منکر، فضای جامعه، فضایی آکنده از معنویت و نشاط و شادابی خواهد بود؛ زیرا زمینه رشد و کمال انسان ها را فراهم می آورد. ترک امر به معروف و نهی از منکر به مفهوم بی توجهی به سرنوشت جامعه و آسیب‌پذیر ساختن آن در برابر خطرهای تهدید کننده است.

مؤلف در درس سوم اشاره‌ای کوتاه به معروف و منکر کرده و به تعریف وجوب، حرمت و کراهت می‌پردازد. همچنین وی در درس چهارم مراحل امر به معروف و نهی از منکر را برشمرده و می‌نویسد:

امر به معروف و نهی از منکر دارای سه مرحله است: مرحله قلبی، مرحله زبانی و مرحله عملی؛ و برای هرکدام از این مراحل می توان درجه بندی کرد و اگر با همان درجه پایین، هدف محقق شد، از درجه‌های بالا استفاده نمی‌کنیم.

حجت الاسلام مسعودی در درس پنجم شرایط وجوب امر به معروف و نهی از منکر را  علم و آگاهی به معروف و منکر، احتمال تأثیر، استمرار گناه و اینکه امر و نهی مشکل ساز نباشد، می داند و می نویسد:

عالمان و دانشمندان اسلامی در کتاب های خود، چهار شرط را آورده اند، که اگر همه این شرط های چهارگانه وجود داشت، امر به معروف و نهی از منکر واجب می شود؛ در غیر این صورت واجب نخواهد بود.

وی هفت مورد از ویژگی‌های آمران به معروف و ناهیان از منکر را در درس ششم و هفتم برمی‌شمارد و می‌ گوید:

شناخت، اخلاص، پایبندی به ارزش‌ها، مهربانی، صبوری و بردباری، گذشت و برخورد کریمانه و پرهیز از خودپسندی از جمله ویژگی‌های است که آمرین به معروف و ناهیان از منکر باید دارا  باشند تا کلام و سخن‌شان دلنشین و مؤثر باشد.

یک  از مسائل پیش روی آمران به معروف و ناهیان از منکر آشنا نبودن با روش‌ها و شیوه‌های امر به معروف و نهی از منکر است که نویسنده در درس هشتم تا شانزدهم به این روش‌ها پرداخته است که شامل روش‌های گفتاری، نوشتاری، عملی، شیوه مستقیم و غیر مستقیم، شیوه فردی و جمعی، تدریجی، تکرار، تداوم، ستایش، نکوهش و... است.

مؤلف در بخشی از شیوه گفتاری چنین آورده است:

در این شیوه، آمر و ناهی با مخاطب خود، از راه گفت‌وگو ارتباط برقرار می سازد و با سخن و بیان خود او را به معروف فرا می‌خواند یا از منکر برحذر می‌دارد که در این شیوه نکته‌های زیر رعایت گردد: گفتار نرم، پندآمیزبودن، مخاطب را از خود بداند.

نویسنده طبق آیات قرآن اولین آمر به معروف و ناهی از منکر را خداوند برشمرده و گفته است:

منظور از عنوان آمران و ناهیان در قرآن، این است که بدانیم در قرآن، چه کسانی امر کننده به معروف یا  نهی کننده از منکر شناخته شده‌اند. فراخواندن انسان‌ها به ارزش‌های سعادت‌بخش و سازنده و هشدار دادن آنان نسبت به منکرها نخستین بار توسط خداوند متعال انجام یافته است، شاید بتوان گفت، اولین امر پروردگار درباره انسان، امر او به فرشتگان است که در برابر انسان سجده کنند.

حجت الاسلام مسعودی در ادامه با استناد به روایت امام باقر علیه السلام که فرموده اند: «اِن الاَمر بالمعروف و النهی عن المنکر، سبیلُ الانبیاء و منهاجُ الصلحاء» پیامبران و مؤمنان را گروه دیگری از آمران به معروف ناهیان از منکر می داند و می نویسد:

پیامبران الهی، از آن جا که مأموریت داشتند، انسان‌ها را به راه رشد و کمال و تقرب خداوند، راهنمایی و هدایت کنند، خوبی‌ها و ارزش‌ها که عامل رسیدن به کمال است را به آنان نشان داده و از بدی‌ها و زشتی‌ها که سبب سقوط انسان می‌شود، بازداشته‌اند. بنابراین می‌توان کار انبیاء را در یک جمله خلاصه کرد و آن این است که: آنان پیوسته، مردم را به معروف، امر و از منکر، نهی می‌کردند.

همه پیامبران در نخستین گام، در برابر شرک و پت پرستی در هر شکل و قالبی که بود، ایستاده و مردم را به توحید و یگانگی و خداپرستی دعوت می‌کردند، پرستش خدای یگانه، بزرگ‌ترین معروف و شرک بزرگ‌ترین شرک به شمار می‌رود. پس از آن عمل به احکام و برنامه‌های الهی و آراسته شدن به فضیلت‌ها و مکارم اخلاقی را به مردم سفارش نموده و از روی آوردن به کارهای زشت و ناپسند، برحذر داشته اند.

مؤلف در دو درس آخر این کتاب به نقطه مقابل آمران به معروف و ناهیان از منکر یعنی شیطان، کافران، منافقان و نفس اماره پرداخته و در در صفحه 155 این کتاب درباره وسوسه شیطان چنین می گوید:

شیطان، تنها وسوسه می کند و چیزهای بد را خوب جلوه می دهد و کارهای خوب را غبر ضروری، بی فایده، مُضر و بئ نشان می دهد، اما نمی تو اند انسان را به اجبار وادار به کار زشت کند، بنابراین، آزادی و اختیار از انسان سلب نمی شود و بر همین  اساس، مسؤول شناخته شده و بازخواست می گردد. «پس انسان باید عقل خویش به کار و ایمان را یار گیرد، تا در این راه دشوار مرکب رهوار گیرد».

مؤسسه انتشاراتی پیام آزادی این کتاب را در 171 صفحه و در شمارگان 1000نسخه منتشر کرده است./ ۹۹۸/ ن ۶۰۲/ ش