نشست علمی ساختار معرفت دینی برگزار شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، نشست علمی ساختار معرفت دینی از سلسله پیش‌نشست‌های تخصصی همایش روش‌شناسی در علوم اسلامی به همت دفتر جنبش نرم‌افزاری، صبح امروز در سالن کنفرانس‌های دفتر تبلیغات اسلامی و با حضور اساتید و طلاب حوزه علمیه قم برگزار شد.

براساس این گزارش، دکتر منصور نصیری از اساتید دانشگاه با ارائه نظریه خود در مورد ساختار معرفت دینی گفت: مقصود این نظریه هم معرفت به حوزه دین و هم پدیده‌های مطرح شده از طریق دین است.

وی افزود: بحث مطالعه تطبیقی بین فلسفه علم و فلسفه دین که در این نظریه به آن پرداخته می‌شود، مطالعه تطبیقی بین دو رشته فلسفه علم و دین و استفاده در معرفت دینی است.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که اکنون مهم‌ترین دغدغه فیلسوفان دینی دفاع از فلسفه دین و فلسفه ایمان است، خاطرنشان کرد: این نظریه می‌خواهد با تبیین صحیح دین و عقلانیت، معرفت دینی را به عرصه بروز برساند.

نصیری با اشاره به رابطه میان علم و دین و با توجه دادن حضار به تبیین بحث میان‌رشته‌ای، گفت: با دفاع از عقلانیت و دقت در دین و ایمان، ساختار خاصی از اصول معرفت دینی و پدیده‌های پیرامونی آن از طریق دین ارائه می‌شود و از بعضی لوازم نظریه‌ها مانند نسبیت دینی پرهیز می‌شود.

وی با بیان این‌که این نظریه از نظریه لاکاتوش الهام گرفته است، گفت: در فلسفه علم نظریه‌هایی حاکم است که در این میان، روش‌شناسی پژوهش‌های علمی و عقلانیتی علوم و برجسته آنها، نظریه لاکاتوش است.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: لاکاتوش سعی می‌کند عقلانیت و روش‌شناسی معرفت علمی دانشمندان را توضیح دهد و بر این اعتقاد است که هر نظام علمی یک هسته سخت دارد و پیرامون آن یک سری فرضیه‌های کمکی ایجاد شده است.

دکتر نصیری همچنین با بیان این‌که دغدغه ما بیان عقلانیت نظریه‌های دینی و بیان نظریه‌های دینی است، افزود: در این دیدگاه، هر معرفت دینی در چارچوب و قالب یک الهیات صورت می‌گیرد و ما در این نظریه الهیات را از دین جدا کرده‌ایم.

وی نظریه خود را شامل دو هسته سخت اول و دوم معرفی کرد و گفت: هسته سخت اول، اصل دین و متون دینی و بیان پیامبر اکرم(ص) است که می‌توانیم با مراجعه به آن، نظر دین را در مورد پدیده‌های دیگر استخراج کنیم.

این استاد دانشگاه سپس در مورد هسته سخت دوم گفت: یافته‌های اولیه الهیات، هسته سخت دوم را به وجود می‌آورد که در اینجا یک دیوار حافظ در نظریه مطرح می‌شود و این دیوار با توجه به نظام الهی جهان اسلام از دیدگاه شیعه بیانات ائمه معصومین(ع) و از دید اهل سنت، بیانات صحابه است.

دکتر نصیری مرحله بعد از دیوار حافظ را فرضیه‌های کمکی عنوان کرد و ابراز داشت: این فرضیه‌ ناظر به توضیح هسته سخت دوم که در واقع تشریح فرضیه‌های الهیات است، هستند.

وی افزود: فرضیه‌های کمکی در این نظریه دو دسته‌اند، فرا دامنه که مستقیم ناظر بر خود نظریه است و فرو دامنه که بر فرضیه‌های فرادامنه نظارت می‌کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: فربه‌تر شدن الهیات ما به لحاظ فربه‌تر شدن فرضیه‌های اولیه و کمکی است و الهیات و مجموع آن ناچار به توضیح فرضیه‌ها هستند.

در ادامه این نشست علمی دکتر محمد لگنهاوزن و دکتر عبداله نصری به عنوان ناقدان این نظریه به نقد نظریه لاکتوش پرداختند و گفتند: اگر الگوی ساختار معرفت دینی دکتر نصیری الهام گرفته از نظریه لاکتوش باشد، برخی از نقدها از نظریه لاکتوش بر نظریه وی هم ساطع است.

گفتنی است، نشست علمی ساختار معرفت دینی، سه شنبه، 14 مهرماه از ساعت 9:30 در سالن کنفرانس‌های دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد./پ202