رویکرد نظاممند تمدنی رهبر معظم انقلاب به قرآن کریم
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، آیت الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه های علمیه سراسر کشور در آیین اختتامیه سی و یکمین جشنواره بین المللی قرآنی و حدیثی المصطفی(ص) که در این نهاد حوزوی برگزار شد، ضمن تشکر از دست اندرکاران این جشنواره ابراز داشت: در باب قرآن کریم ما در طول تاریخ دچار نظرات بعضا افراطی و بعضا ناصواب در زمینه قرآن هستیم؛ به طور مثال برخی گفته اند قرآن بسندگی و برخی دیگر در مقابل به حدیث بسنده کرده و قران را کنار گذاشته اند ما معتقدیم که قرآن و حدیث در کنار هم بیان کننده معارف اسلام است.
وی ادامه داد: ما معتقدیم که نه قرآن ما را از مفسران بزرگ آن بینیاز میکند و نه حدیث تنها منبعی است که ما را بی نیاز کند بلکه قرآن و سنت در کنار یکدیگر بیان کننده معارف اسلامی هستند.
مدیر حوزه های علمیه کشور، قرآن و حدیث را دو بال شناخت معارف الهی دانست و ابراز داشت: این دو اصل پایه است، این مبنای اجتهاد عقلی و حِکمی و اجتهاد فقهی ماست. منبع بودن قرآن و سنت و اصالت این دو، ضمن اینکه سنت را در شعاع امتداد قرآن تفسیر کنیم و اینکه سنت هم یک دایره وسیع دارد و انحصار درسنت مستقیم رسول خدا ندارد بلکه امتداد یافته است در سنت بزرگ ائمه هدی که به منبع وحی اتصال دارد و کسانی که خود را از هر یک از این دو منبع متوازن و مکمل محروم کند، در واقع خود را از بخش بزرگ معارف الهی از مباحث اخلاقی و فقهی محروم میکند.
وی افزود: آنچه که مبنای حرکت ما در حوزههای علمیه است. این قواعد متوازن و جمع اینها است که میتواند راهنمای حرکت ما، و جهتدهندهی تلاش علمی باشد.
آیت الله اعرافی بر ضرورت توجه به قرآن تاکید کرده و خاطر نشان کرد: نکته دیگر هم آن که در بآب قرآن ما نه تنها نباید به کنار گذاشتن قرآن آنطور که برخیها و جریانهای تاریخ اسلام به آن سمت سوق پیدا کردهاند برویم، بلکه در بحث حجیت قرآن، نصوص قرآن و ظواهر قرآن، به نظر میرسد که به قرآن باید تکیه کنیم و به قرآن بیش از حدیث در زوایای گوناگون آن میشود توجه کرد.
البته در شعاع راهنمایی حدیث، ما میتوانیم در اعماق قرآن حتی اعماق ظاهری آن، بیش از حدیث غور کنید. این را من به این نام مینامم سعه الهی قرآن، سعه و گسترهی بیشتر نسبت به حدیث به دلیل جایگاه مقام لفظ در قالب این الفاظ که در قرآن است و مصون بودن این ترکیبها و واژگان و مجموعه قرآن، این قواعد پایه به قرآن یک سعه بالاتری میدهد.
وی با اشاره به نامه آیت الله خویی به یکی از شاگردانش، اظهار داشت: در حدود شصت هفتاد سال قبل، آیت الله خویی نامهای نوشتهاند برای یکی از بزرگانی که از شاگردانش بودند. در آن نامه مینویسند که: من تصمیم گرفتم که وارد یک تفسیر اجتهادی منطبق بر شیوههای اجتهادی قرآن شوم. اگر آن کار انجام شود، دایره المعارفی در اندیشه اسلامی به نگارش در خواهد آمد که شاید کم نظیر باشد. که البته موفق به انجام چنین کاری نشدند.
مدیر حوزه های علمیه المیزان را اندیشه جامع علامه طباطبایی توصیف کرده و ابراز داشت: المیزان، یک پیچ تاریخی بزرگ در تاریخ تفسیر و اندیشه اسلامی است، نه برای شیعه، بلکه برای جهان اسلام بوده که اندیشه جامع علامه طباطبایی و خرد ناب او را نشان می دهد که یک پدیدهای خلق کرد، که بسیار کم نظیر است.
وی با اشاره به قرآن شناسی امیرالمومنین در نهج البلاغه ابراز داشت: خطبه یکصد و نود و هشت در نهج البلاغه خطبه ای که در باب قرآن شناسی قریب به 50 ویژگی از قرآن در خطبه جمع شده است. قرآن را به اقیانوسی تشبیه میکند که به عمق آن دسترسی نخواهیم داشت و آنرا درمان همه دردها می داند.
آیت الله اعرافی از ویژگی های قرآنی مقام معظم رهبری در جوانی یاد کرده و افزود: مقام معظم رهبری از جوانی انس با قرآن داشته اند و در روایات آمده است که انسان از جوانی انس با قرآن داشته باشد که رهبری معظم ما از همان جوانی با قرآن مانوس بوده اند و ارتباط ایشان با قرآن برقرار بوده است.
وی ارتباط و استمرار ارتباط ایشان با قرآن را امری مهم دانست و خاطر نشان کرد: رهبر معظم انقلاب از همان دوره جوانی این انس را با خود داشتند و ورود ایشان در قلمرو تفسیر قرآن نیز مربوط به زندگی ایشان در مشهد و قبل از اینکه به قم بیایند، بوده است. بعد از بازگشت ایشان هم از قم به مشهد، بر اساس آن داستانی که میدانید، بازهم ارتباط ایشان با قرآن استمرار پیدا کرد. بنابراین انس و ارتباط با قرآن مربوط به دورههای جوانی ایشان است و استمرار پیدا کرده است. این یک نکته بسیار مهم است.
مدیر حوزه های علمیه ادامه داد: نکته بعدی این است که رهبر معظم انقلاب در تفسیر، راه متعادلی را پیمودهاند؛ ما گاهی به تفاسیر مراجعه می کنیم، مفسر با خوانش مفردات و واژهها، لغات و ترکیبها و دلالت انها، در دریای تفسیر می ماند و نمیتواند برود به سمت یک نگاه زنده و حرکتساز. در نقطه مقابل، ما مفسرانی داشتهایم که نگاه زنده به قرآن دارند که ایشان اینگونه بوده اند.
وی با ذکر نکاتی درباره نگاه مقام معظم رهبری به قرآن، ابراز داشت: نگاه تجزیهای، یا ترکیبی در قرآن، رویکرد نظام مند تمدنی به قرآن از دیگر ویژگی های ایشان است. این رویکرد نظاممند، قاعده مند و رویکرد تمدنی در نگاه ایشان موج میزند، این از ویژگیهای برجسته تفسیر ایشان هست، که البته المیزان هم همین طور است.
مدیر حوزه های علمیه قرآن را آینه ای برای خودشناسی و درمان دانست و افزود: یک نکته مهمی در تفسیر که در خطبه متقین هم آمده، قرآن را یک بار انسان میخواند به عنوان کتابی که میخواهد تفسیر کند، یکبار خودش را در محضر قرآن میبیند و خودش را تفسیر می کند. در ابتدا اگر خود را بشناسیم و بعد به سراغ قرآن برویم این نگاه نگاه مهمی است که درمان را از قرآن بدانیم.
وی با ذکر رویکردهای دیگر نگاه قرآنی مقام معظم رهبری اظهار داشت: نکته بسیار مهم دیگر هم یک رویکرد روانشناختی تربیتی است که مسائل روانشناختی را در آن مشاهده میکنیم و رویکرد دیگری که در تفسیر ایشان مشهود است، این است که تفسیر ایشان اجتهادی است، یعنی از مسائل سست و استظهارات بیپایه و اساس خالی است.
مدیر حوزه های علمیه با توجه به اتفاقات اخیر ابراز داشت: ترامپ و دنیای استکبار این را بدانند که ملت ایران و جریان اندیشه اسلامی در عالم با تمام جریان هایی که آمریکا با ظلم آنها را از هستی ساقط کرده است فرق می کند و آنها نباید دچار خطای محاسباتی شوند.
وی افزود: یاوه گویی های آنها به خودشان برمی گردد و این را بدانند که اندیشه اسلامی مجاهدانی در سرتاسر عالم دارند که جان خود را در راه خدا فدا می کنند و گوشه چشم ناروایی به ساحت پاک و مبارک رهبر معظم انقلاب اسلامی هرگز مورد قبول امت اسلام نیست و میلیون ها نفر تا پای جان برای حفاظت از اندیشه اسلامی و رهبر معظم انقلاب ایستاده اند.