شب نیمه شعبان را قدر بدانیم
شب نیمه شعبان در راه است که منجی عالم بشریت حضرت مهدی موعود (عج) در سحرگاه چنین شبی دیده به جهان گشودند و عالم بشریت را با وجودشان منور کردند. نيمه ماه شعبانالمعظم اگرچه قدر و قیمت و شرافتش را وامدار مولود خجستهای همچون امام زمان (عج) است اما همه عظمت آن در اين میلاد پرنور و سرور خلاصه نشده بلکه در تقويم عبادى مؤمنان نيز از جايگاه و مرتبه والايى برخوردار است. بنابراین عاشقان و شیفتگان ذات اقدس الهی منتظر فرصتها و فضیلتهای شب و روز ۱۵ شعبان میمانند تا حداکثر بهره معنوی را ببرند و توشهای برای سعادت دنیا و آخرت خویش برچینند.
شب نیمه شعبان شبی مبارک و پرفضیلت بوده و از این حیث در معارف دینی با شب قدر مقایسه میشود لذا اعمال و فضیلتهایی که درباره شب قدر گفته شده در خصوص شب نیمه شعبان نیز صادق است و شباهتهای فراوان دارد، خاصه احیای شب نیمه شعبان و تلاوت قرآن کریم در معارف روایی بسیار سفارش شده است. در رواياتى هم كه در منابع شيعی و اهل سنت نقل شده فضيلتهاى بسيارى براى شبزندهداری و گذران این شب و البته روز نیمه شعبان به عبادت و راز نياز ذکر شده است.
اين سفارشها نسبت به احیای شب نیمه شعبان تمثيل زيبايى را یادآور میشود ناظر بر اینکه مؤمنان و عاشقان و شیفتگان مکتب قرآن و اهل بیت (ع) براى رسيدن به صبح وصال موعود بايد شب هجران را با خدا بیدار بمانند و با عبادت پروردگار طی کنند تا به صبح وصال برسند. تا زمانى كه انسان منتظر، ثانیهها و ساعات عمرش را در مسیر كسب معرفت و صلاح طى نكند نمى تواند شاهد ظهور مصلح موعود باشد.
تأکید روایات بر فضیلت شب نیمه شعبان
روایات در این خصوص فراواناند از جمله نقل است که نبی مکرم اسلام حضرت محمد مصطفی (ص) همه ساله در این شبها سر از سجده بر نمیداشتند و اذکاری در راز و نیاز با خدا میگفتند که در متون دینی موجود است. پیامبر (ص) در شب نیمه شعبان از سوی جبرائیل به بقیع دعوت شدند و این پیام را دریافت کردند که «سرت را بلند كن! امشب درهاى آسمان گشوده مىشوند، درهاى رحمت باز مىگردند و همه درهاى خشنودى، آمرزش، بخشش، بازگشت، روزى، نيكى و بخشايش نيز گشوده مىشوند. خداوند در اين شب به تعداد موها و پشمهاى چارپايان، بندگانش را از آتش جهنم، آزاد مىكند. امشب خداوند زمانهاى مرگ را ثبت و روزیهاى يک سال را تقسيم مىكند و همه آنچه را كه در طول سال واقع مىشود نازل مىسازد».
امیرالمومنین علی (ع) نیز در فضیلت این شب فرمودند: «قسم به كسى كه جان على در دست اوست همه امور نيک و بدى كه بر بندگان جارى مىشود، از شب نيمه شعبان تا پايان سال در اين شب تقسيم مىشود. هيچ بندهاى نيست كه اين شب را احيا دارد و در آن دعاى خضر بخواند، مگر آن كه دعاى او اجابت شود.»
امام صادق (ع) نیز بر فضیلت این شب تأکید کردند و فرمودند: «اين شب شبى است كه خداوند آن را براى ما خاندان قرار داده است، همچنان كه شب قدر را براى پيامبر ما قرار داده است. پس بر دعا و ثناى بر خداوند تعالى بكوشيد، كه هر كسی در اين شب صد مرتبه خداوند را تسبيح گويد، صد مرتبه حمدش را بر زبان جارى سازد، صد مرتبه زبان به تكبيرش گشايد و صد مرتبه ذكر يگانگى (لااله الاالله) او را به زبان آورد، خداوند از سر فضل و احسانى كه بر بندگانش دارد، همه گناهانى را كه او انجام داده بيامرزد و درخواستهاى دنيوى و اخروى او را برآورده سازد، چه درخواستهايى كه برخداوند اظهار كرده و چه درخواستهايى كه اظهار نكرده و خداوند با علم خود بر آنها واقف است.»
چرا شب نیمه شعبان را همتای شب قدر دانستهاند؟
در پاسخ به چرایی همتا بودن این شب با لیلةالقدر، آیتالله جوادی آملی به حدیثی از امام محمد باقر (ع) استناد میکنند که در پاسخ پرسشی درباره فضیلت شب نیمه شعبان فرمودند: با فضیلتترین شب پس از لیلة القدر شب نیمه شعبان است که خداوند در این شب فضل خویش را بر بندگانش ارزانی میدارد و با منّ و کرم الهی آنان را میآمرزد، پس برای نزدیکی به خدای سبحان در این شب بکوشید چون خداوند سوگند یاد کرده است که هیچ سائلی را تا وقتی که امر ناپسند و گناهی نخواسته است، محروم نگرداند.
نکته دیگر اینکه، در چنین شبی مقدر بوده که وجود مبارک منجی عالم بشریت و امام معصوم (ع) دیده به جهان باز کنند و امام (ع) درواقع تجسم عملی قرآن کریم هستند. لذا همانطور که ظرف شب قدر به واسطه نزول قرآن کریم قدر و منزلت یافته و متعالی شده، شب نیمه شعبان نیز به واسطه میلاد امام معصوم (ع) که قرآن مجسم و معادل قرآن هستند، فضیلت یافته و همپا و همتای شب قدر شده است.
در این راستا باید بر حقیقت پیوند ناگسستنی قرآن کریم و اهل بیت (ع) نیز تأکید کنم که در حدیث ثقلین به ما رسیده است. امام معصوم (ع) برای معرفی خودشان از قرآن کمک میگیرند و برای شناساندن قرآن از حقیقت خودشان سخن میگویند، زیرا هیچیک را بدون دیگری نمیتوان کامل شناخت.