به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، دکتر حسین شرفالدین، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، در برنامه تلویزیون اینترنتی پاسخ با موضوع واکاوی آثار اجتماعی حضور مردم در خیابان ها، که به همت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات (حوزههای علمیه) برگزار شد، به تحلیل عوامل برانگیزاننده و آثار کوتاهمدت و بلندمدت راهپیماییهای شبانه پس از شهادت رهبر شهید انقلاب پرداخت.
دکتر شرفالدین با اشاره به اینکه هر رفتار انسانی دارای محرکها و انگیزههایی است، اظهار داشت: راهپیماییهای شبانه که در نوع خود بینظیر و تحسینبرانگیز بود، قطعاً مبادی انگیزشی و اهداف و غایاتی را تعقیب میکند. این افعال عقلایی، حتماً تحت تأثیر جریاناتی، انسانها را برانگیخته است؛ همانگونه که رهبر معظم انقلاب از آن به عنوان «بعثت» یاد فرمودند.
وی چند عامل کلیدی را در حدوث و تداوم این راهپیماییها برشمرد:
۱. شهادت رهبر و غلیان احساسات ملی-مذهبی
شرفالدین گفت: مردم ایران معمولاً رفتارهای سوگ خود را به صورت جمعی ادا میکنند. در سوگ از دست دادن عزیزان، کدورتها کنار گذاشته میشود و جمع، مایه تسلی و آرامش است. شهادت رهبر که «پدر امت» بود، یک سوگ جمعی ایجاد کرد. مردم هوشمندانه تصمیم گرفتند مجلس سوگ را به جای حسینیه و منزل، در محیطی به گستره کل ایران برگزار کنند و یک نمایش جمعی در مقیاس ملی عرضه نمایند.
۲. علت تداوم؛ فراتر از چهلم
وی افزود: معمولاً مجالس سوگ تا چهل روز و گاهی تا یک سال ادامه مییابد. اما علت بقا و تداوم این راهپیماییها، عوامل دیگری بود. همانند واقعه عاشورا که هر سال بازخوانی میشود، مردم نیازهای روحی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی خود را در تکرار این یادآوری جستجو میکردند.
۳. شهادت؛ رفع حجاب از شخصیت کاریزماتیک رهبر
شرفالدین با اشاره به اینکه در زمان حیات رهبر شهید، ابعاد کاریزماتیک شخصیت ایشان تا حدی مکتوم بود، تصریح کرد: شهادت ایشان باعث شد موانع و حجابها کنار برود. بسیاری از کسانی که تا دیروز منتقد، مخالف یا بیتفاوت بودند، یا برخی مشکلات را به ایشان نسبت میدادند، رنگ باختند. خیل علاقهمندان بیشتر شد و چهرههای جدید با ظواهر متفاوت در صحنه حاضر شدند.
۴. نیاز به حمایت از نظام و ابراز وفاداری
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) خاطرنشان کرد: دشمن روی نارضایتی مردم از حاکمیت و فقدان حامیان پروپاقرص نظام سرمایهگذاری کرده بود. راهپیماییها، نمایش عینی و فیزیکی اقتدار نظام اسلامی و ابراز وفاداری مجدد به نظام بود.
۵. نمایش انسجام و همبستگی ملی
شرفالدین با اشاره به وجود شکافهای اجتماعی که کتمانناپذیر است، گفت: این راهپیماییها هم زمینه ایجاد وحدت و همدلی بیشتر را فراهم کرد و هم این همبستگی را به نمایش گذاشت. به نظرم «باطن مردم ایران در این قضایا برونریخت» و «یک ایران دیگر ظهور کرد»؛ شاید خود ایرانیان هم باور نمیکردند این همه اسرار در بطن وجودشان خفته باشد. جنگ رمضان، زمینه تراوش یک رنسانس جدید را در کشور ایجاد کرد.
۶. بیعت خیابانی با رهبری جدید
عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با یادآوری بیعتهای مردمی با رهبر شهید در سال ۱۳۶۸، گفت: این دوره، بیعت خیابانی و شبانه با رهبری جدید اتفاق افتاد و جامعه نیاز داشت ابراز وفاداری و بیعت خود را در صحنهای به این عظمت نشان دهد.
۷. مشارکتجویی و بازیگری مردم در بحران
وی با اشاره به ویژگی ممتاز مردم ایران در برابر سایر ملل تصریح کرد: ایرانیها در شرایط بحران، «بازیگری را بر تماشاگری ترجیح میدهند». بمباران و موشک، مردم را از خیابان فراری نداد؛ این یک تعهد و تربیت خاص و فضای فرهنگی شیعی است که مردم را مسئولیتشناس و از خودگذشته بار آورده است.
دکتر شرفالدین در ادامه به برخی از آثار کوتاهمدت این حضور تاریخی اشاره کرد و گفت: از جمله مهمترین این آثار، تقویت وحدت و انسجام ملی بود که به صورت عینی در صحنه راهپیماییها قابل مشاهده بود. همچنین مردم در این تجمعات، ابراز وفاداری جمعی خود را به رهبری جدید به نمایش گذاشتند و هر شب با شعارهای خود، پیام مقاومت و تداوم جنگ تا حصول پیروزی را ابلاغ کردند؛ شعارهایی که تأکید داشت مذاکره به معنای عقبنشینی نیست.
وی در پایان گفت: این حضور گسترده، میزان بالای سرمایه اجتماعی نظام و اعتماد متقابل میان مردم و مسئولین را به خوبی نشان داد و بسیاری از شایعات دشمن درباره فاصله گرفتن مردم از نظام را خنثی کرد. یکی دیگر از آثار ارزشمند این راهپیماییها، فرصتی بود که برای نسل جدید ایجاد شد تا با ارزشها و آرمانهای انقلاب و زندگی شهدای شاخصی همچون شهید همت و شهید هادی آشنا شوند؛ نسلی که پیش از این شناخت چندانی از این بزرگان نداشت، در موکبها کتاب میخرید و درباره زندگی آنان مطالعه میکرد.
