«شاگرد عاشق»؛ آنچه استاد را بزرگ میکند
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، در حوزههای علمیه، شاگردان معمولاً استاد خود را با نسبتهای خانوادگی یا جایگاه اجتماعی انتخاب نمیکنند. آنچه یک درس خارج را به یکی از کانونهای علمی حوزه تبدیل میکند، استحکام مبانی، قدرت استدلال، نوآوری در پژوهش و توانایی استاد در پاسخگویی به پرسشهای علمی است. اگر این ویژگیها وجود داشته باشد، طلاب و فضلای حوزه، حتی بدون تبلیغات، خود راه کلاس را پیدا میکنند و سالها در کنار استاد میمانند.
کتاب «در مسیر پدر» در نهمین روایت خود با عنوان «شاگرد عاشق»، از زاویه نگاه یکی از استادان برجسته حوزه، تصویری از شیوه تدریس و سلوک علمی آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای ارائه میدهد. این روایت، تنها ستایش یک استاد نیست؛ بلکه شرح مسیری است که از یک آشنایی ساده آغاز میشود و به دلبستگی علمی شاگرد نسبت به استاد میانجامد. نویسندگان کتاب با انتخاب این خاطره، میخواهند نشان دهند که در فضای علمی حوزه، احترام پایدار زمانی شکل میگیرد که استاد بتواند با علم، اخلاق و رفتار خود، شاگرد را مجذوب سازد.
«شاگرد عاشق»
به سید مصطفی گفته بودند پسر آیتالله فلانی در اینجا درس میگوید. او هم از سر ارادت رفت داخل کلاسی در خیابان صفائیهی قم. نشستن پای درس همانا و شیفتهی نبوغ علمی استاد شدن همانا.
سید مصطفی احمدی سیستانی که خودش از اساتید برجسته و سختگیر حوزه بود، دربارهی استادش گفت: «او بینظیر است.»
تسلط استاد بر علوم فقه، اصول و رجال و همینطور نوآوریهایش در علم و داشتن انسجام فکری در تمام زوایای دینی برای او شگفتانگیز بود؛ آنقدر که دیگر ارادت به استاد و پدرش علت ضعیفی برای شرکت در کلاس استاد مینمود؛ چرا که حالا او مجذوب جایگاه علمی بالا و البته ادب استاد شده بود؛ استادی که با این همه شأن و مشغله، مقالات علمی شاگردانش را مطالعه میکرد، نظر میداد، نقد میکرد، مشورت میداد، تشویق میکرد، سؤالات آنان را میشنید و با آنان به گفتوگو مینشست؛ استادی که اگر کسی لحن متین و نشستن موقرانهاش را میدید گمان نمیکرد او استاد کلاس باشد و آقازادهی رهبر کشور.
برگرفته از: روایت حجتالاسلام والمسلمین سید مصطفی احمدی سیستانی.
منبع: مستند معزالمؤمنین، تولید بنیاد بینالمللی رسانه و فضای مجازی سلمان.
روایت نهم کتاب، یکی از مهمترین معیارهای سنجش جایگاه علمی در حوزه را به تصویر میکشد؛ قضاوت شاگردانی که خود از استادان شناختهشده و صاحبنظر حوزه هستند. سید مصطفی احمدی سیستانی، با سابقه علمی و دقتی که در انتخاب استاد داشته، در آغاز تنها به انگیزه ارادت به خاندان رهبر انقلاب در این کلاس حاضر میشود؛ اما آنچه او را به ادامه حضور وامیدارد، نه آن انتساب، بلکه کیفیت درس و شخصیت علمی استاد است.
نویسندگان کتاب با تأکید بر این نکته، میخواهند نشان دهند که اعتبار علمی، محصول سالها پژوهش، تدریس و اندیشهورزی است. تسلط بر فقه، اصول و رجال، همراه با نوآوری و انسجام فکری، ویژگیهایی هستند که راوی بر آنها انگشت میگذارد و همینها سبب میشوند انگیزه اولیه حضور در کلاس، جای خود را به دلبستگی علمی بدهد.
در کنار توان علمی، کتاب بر ویژگی دیگری نیز تأکید میکند؛ شیوه تعامل استاد با شاگردان. مطالعه مقالات آنان، نقد آثار، پاسخ به پرسشها، تشویق استعدادها و گفتوگوی مستقیم با طلاب، همگی بیانگر الگویی از استادی است که کلاس درس را صرفاً محل تدریس نمیداند، بلکه آن را محیطی برای پرورش اندیشه و رشد علمی شاگردان میشمارد. این همان سنتی است که قرنها در حوزههای علمیه شیعه استمرار داشته و رابطه استاد و شاگرد را فراتر از یک ارتباط آموزشی صرف تعریف کرده است.
در پایان این روایت، نویسندگان کتاب با اشاره به وقار، ادب و تواضع آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای، میان علم و اخلاق پیوند برقرار میکنند. از نگاه آنان، شخصیت علمی زمانی کامل میشود که با سلوک اخلاقی همراه باشد؛ چنانکه راوی تصریح میکند رفتار متین و فروتنانه استاد، با تصورات رایج درباره فرزندان شخصیتهای سیاسی فاصلهای آشکار داشت. از این منظر، «شاگرد عاشق» تنها روایت دلبستگی یک شاگرد به استاد نیست؛ بلکه گزارشی از تأثیر همزمان علم، اخلاق و فروتنی در شکلگیری مرجعیت علمی است؛ الگویی که کتاب «در مسیر پدر» آن را یکی از شاخصههای برجسته شخصیت آیتالله سیدمجتبی حسینی خامنهای معرفی میکند.